Türkiye ve Japonya "Stratejik Ortak"

İSTANBUL

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Japonya Başbakanı Shinzo Abe'nin ziyareti sırasında kabul edilen ortak bildiriyle Türkiye-Japonya ilişkilerinin 'Stratejik Ortaklık' seviyesine yükseltildiğini ve Sinop Nükleer Enerji Santrali'nin inşasında Japonya'ya münhasır müzakere hakkı verildiğini bildirdi.

Başbakan Erdoğan ile Japonya Başbakanı Shinzo Abe, Dolmabahçe'deki Başbakanlık Ofisi'nde 2 saat görüştü ve ardından ortak basın toplantısı düzenlendi.

Başbakan Erdoğan, Abe'ye Türkiye'yi ziyareti dolayısıyla ve Marmaray'ın açılışına katıldığı için teşekkür etti. 

Erdoğan, şunları kaydetti:

"Ziyaret sırasında kabul edilen ortak bildiriyle Türkiye-Japonya ilişkileri 'Stratejik Ortaklık' seviyesine yükseltildi. Ayrıca imzalanan nükleer enerjinin barışçıl amaçla kullanımına ilişkin işbirliği anlaşması ve Türkiye Cumhuriyeti'nin nükleer güç santrallerinin ve nükleer güç sanayisinin geliştirilmesine ilişkin hükümetler arası anlaşma ile Sinop Nükleer Enerji Santrali'nin inşası bağlamında Japonya'ya münhasır müzakere hakkı verildi."

Sinerji meydana getirecek

Erdoğan, nükleer enerji santrali konusunda Evsahibi Hükümet Anlaşması müzakerelerinin devam ettiğini belirterek, şöyle konuştu:

"Sayın Başbakan ile bugün yaptığımız görüşmelerde, ikili ilişkilerimizde son 6 ayda yaşanan gelişmeleri ele aldık. İkili ilişkilerimizi stratejik ortaklığımıza yaraşır, yakışır bir şekilde geliştirmenin iradesini ortaya koyduk. Bu arada tabii bölgesel ve ulusalararası sorunları ele alma imkanımız oldu. Biz de 2015-2016 hedeflerine yönelik kendilerinin desteğini istediğimiz gibi, 2020 EXPO İzmir fuarıyla alakalı yine kendi desteklerini özellikle kendilerinden rica ettim. Bu arada Japonya'nın saygın 10 iş adamıyla, 10 firmasıyla Türkiye'nin yine saygın 10 firması, 10 iş adamı, iş kadınıyla birlikte toplantımızı gerçekleştirdik. Bu toplantıyla birlikte de geçmişe yönelik bazı attıkları adımlar olmasına rağmen bundan sonra ne gibi adımlar atabiliriz, nasıl bir heyecanı sürece katabiliriz ve ocak ayında da şahsımın heyetimizle birlikte Tokyo'ya yapacağımız ziyaretin bir nevi ilk adımlarını attık diyebilirim. Ocak ziyaretini de bundan dolayı gerçekten çok çok önemsiyorum. Bu arada Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine de en kısa sürede başlanmasını arzu ediyoruz. İkili ticaret hacimimiz şu anda 4 milyar dolar. Çok daha fevkine, bundan önce belirlediğimiz rakamlara en kısa sürede çıkaralım istiyoruz. İnanıyorum ki bu buluşma, bu bir araya geliş, bu sinerji meydana getirilecektir." 

Sinema filmi yapılacak

Japonya Başbakanı Abe'nin geçtiğimiz mayıs ayında Türkiye'yi ziyareti sırasında kabul edilen Türkiye Cumhuriyeti ile Japonya arasında "Stratejik Ortaklık" kurulmasına ilişkin ortak bildiride yer alan önemli konulardan birinin de Türkiye ve Japonya'nın Türkiye'de ortak bir bilim ve teknoloji üniversitesi kurmaları olduğunu aktaran Erdoğan, şunları söyledi:

''Bununla ilgili mütevelli heyet listeleri belirlenmiş vaziyette. Bu yönde çalışmalar şu anda devam ediyor. Kısa bir sürede ciddi mesafeler alınmış vaziyette. Önümüzdeki yıl Türkiye ve Japonya arasında diplomatik ilişkilerin 90. yıl dönümünü aynı zamanda kutlayacağız. 2015'te ise Ertuğrul Fırkateyni faciasının 125. yıl dönümünü anacağız. İnanıyorum ki, bu alanda gerçekleştirilecek olan 90 ve 125. yıl etkinlikleri, Türk Japon dostluk bağlarına ve ilişkilerimizin düzeyine yaraşır şekilde olacaktır. Bildiğiniz gibi Osmanlı Padişahı 2. Abdülhamit döneminde iade-i ziyaret için Japonya'ya giden Ertuğrul Gazi Fırkateyni 1890 yılında dönüş yolunda Japonya açıklarında batmış ve mürettebatının büyük kısmı şehit olmuştur. Hiç kuşkusuz bu kaza son derece trajik bir olay. Ancak bu trajedi, Türkiye ile Japonya arasındaki dostluk, ortak değerler ve karşılıklı saygıya dayanan güçü ilişkilerin temelini oluşturması bakımından ayrıca önem arz ediyor. Türkiye ve Japonya, Ertuğrul Fırkateyni faciasında ortaya çıkan Türk-Japon dostluğu temalı bir sinema filmi projesi üzerinde de çalışıyorlar. Bu projenin en kısa sürede hayata geçirilmesi ortak temennimizdir. Sayın Abe'nin ziyareti, Japonya ile somut projeler temelinde her alanda hızlı gelen ilişkilerimiz için bir temel oluşturmuştur." 

Amacımız yatırımı hızla gerçekleştirebilmek

Gazetecilerin sorularını da yanıtlayan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, nükleer santral yapımı konusunda, "Kaza hiçbir zaman yüzde 100 yoktur' denilemez, milyonda 1 de olsa böyle bir tehlike, böyle bir kaza olabilir. Bunları da görmemezlikten gelmek mümkün değil. Onun için de biz şu anda böyle bir nükleer enerjinin olması gereğine inanıyorsak, bu adımı atarız. Nitekim birinci adımımızı, Rusya Federasyonu ile attık. İkinci adımı da şu anda Japonya ile atıyoruz ve şu andaki bütün arzumuz, hızla bu yatırımı gerçekleştirebilmektir" dedi.

Erdoğan, Fukuşima'daki nükleer santralde kazalar yaşandığını hatırlatarak, "Şunu da biliyoruz ki 'Kaza hiçbir zaman yüzde 100 yoktur' denilemez, milyonda 1 de olsa böyle bir tehlike, böyle bir kaza olabilir. Bunları da görmemezlikten gelmek mümkün değil. Onun için de biz şu anda böyle bir nükleer enerjinin olması gereğine inanıyorsak, bu adımı atarız. Nitekim birinci adımımızı, Rusya Federasyonu ile attık. İkinci adımı da şu anda Japonya ile atıyoruz ve şu andaki bütün arzumuz, hızla bu yatırımı gerçekleştirebilmektir" diye konuştu. 

"Türkiye ne gibi önlemler alıyor nükleer santralde yaşanabilecek kaza ihtimaline karşı?" sorusuna Erdoğan, şu yanıtı verdi:

"Milyonda 1, zaten sizin tasarrufunuzda değil. Tasarrufunuzda olsa, milyonda 1'i de siler atarsınız. Bu tür yatırımların, hangi alanda olursa olsun, kazası olmayan bir yatırım yoktur. Uçaklara biniyoruz değil mi? Elimizde yüzde 100 garanti var mı? Her şey başımıza gelebilir. Ama burada adeta yüzde 100 güvenlik tedbirini, her marka, firma yatırımını yaparken almaktadır. Buna rağmen uçaklar da düşüyor; düşmez diye bir şey yok. Araçlara biniyoruz. Araçlar kaza yapıyor. Kaza yapıyor diye araca binmeyecek miyiz, uçaklara binmeyecek miyiz? Bunların hepsi olağan şeylerdir. Buradaki hata payını minimize etmek, şüphesiz ki ideal olanıdır. Kaldı ki en ileri teknolojiyi, Japonya şu anda bizim Sinop Nükleer Enerji Santralimizde müşterek, birlikte yapacağımız çalışmalarla, inanıyorum ki bu yatırımda ortaya koyacaklardır. Bu, hem Japonya için hem Türkiye için gereklidir. Biz birbirimize inanarak, böyle bir ortaklığı da tesis etmek suretiyle bu adımı atmış bulunuyoruz. Hayırlı olsun diyorum."

Sorumluluğumuz

Japonya Başbakanı Shinzo Abe de  Sinop'taki nükleer enerji santraline ilişkin anlaşmaya varılmasının kendileri için önemli olduğunu belirterek, "Fukişima'da yaşadığımız büyük kazadan aldığımız dersleri, bütün dünya ile paylaşarak dünyada nükleer enerjinin gelişmesine katkıda bulunmak, ülke olarak sorumluluğumuzdur" dedi.

Japanya ile Türkiye'nin işbirliğini temsil eden Marmaray'ın açılışında bulunmaktan memnuniyet duyduğunu ifade eden Abe, uluslararası toplumda güçlü bir ülke olan Türkiye'nin büyük bir ekonomik gelişme içerisinde bulunduğunu söyledi.

Göreve geldiğinden bu yana iki kez ziyaret ettiği ilk ülkenin Türkiye olduğunu belirten Abe, "Mayıs ayında verdiğim sözü yerine getirdiğim için memnuniyet duyuyorum. Buenos Aires'te 2020 Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmak üzere Tokyo seçildiğinde, ilk kutlayan Başbakan Erdoğan olmuştu. Bunu unutmuyorum. Sayın Erdoğan'ın dostluğuna karşı ben de dostluk hissediyorum. Ben de kendi sözümü yerine getirmek istedim. Mayısta geldiğimde Sayın Erdoğan beni davet etmişti. Tekrar Türkiye'ye gelerek Marmaray'ın açılışına katıldım ve Başbakan Erdoğan'a yönelik güçlü dostluk ve saygı duygularımın ifadesi olsun istedim" diye konuştu.

Abe, Erdoğan ile Suriye'deki durum, İran'daki nükleer sorunlarla ilgili konuları çeşitli yönleriyle konuştuklarını, bundan sonra da güvenliğin sağlanmasını stratejik anlamda da görüşmeye devam edeceklerini vurguladı.

Çeşitli büyük Japon sektörlerini temsil eden firmaların başkanlarıyla birlikte de toplantı gerçekleştirdiklerini ve kazan-kazan anlayışına yönelik görüşmeler yapıldığını aktaran Abe, "Sinop'taki nükleer enerji santraline ilişkin bir anlaşmaya varmış olmamız bizim için önemli" dedi.

Abe, kültür ve eğitim alanında, Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'yle ilgili olarak da Türk tarafında değerlendirme kurulu oluşturulduğunu ve söz konusu çalışmaları Erdoğan'a ilettiklerini dile getirdi.

Gelecek yılın, iki ülke arasındaki ilişkilerin kurulmasının 90. yıl dönümü olacağını hatırlatan Abe, "İki ülke arasındaki stratejik ortaklık ilişkiisini devam ettirmek ve derinleştirmek istiyoruz" ifadesini kullandı.

Shinzo Abe, nükleer santrale ilişkin bir soru üzerine de şunları söyledi:

"Nükleer santralle ilgili anlaşma imzalandı. Türk hükümeti ile Japonya'daki özel firmalar arasında anlaşma sağlanmış oldu. Bunu mutlulukla karşılıyorum. Fukişima'da yaşadığımız büyük kazadan aldığımız dersleri, bütün dünya ile paylaşarak dünyada nükleer enerjinin gelişmesine katkıda bulunmak, ülke olarak sorumluluğumuzdur. Biz, ülke olarak uluslararası kuruluşlarla işbirliği halinde, tüm dünya ile edindiğimiz birikimleri paylaşarak, Türkiye'nin talep ettiği nükleer enerji üretim santralinin kurulmasına yönelik insan kaynakları geliştirilmesine de katkıda bulunmak amacındayız. Bu ortak bildiri de en yüksek güvenliğin sağlandığı bir nükleer enerji santralinin kurulması şeklindedir."

Ortak bildirge

Türkiye ile Japonya arasında imzalanan nükleer enerji, bilim ve teknoloji alanında işbirliğine dair ortak bildirgede Türkiye Cumhuriyeti ile Japonya arasındaki dostluk ilişkilerinin, 1890'da Ertuğrul Fırkateyni'nin Japonya'yı ziyaretiyle başladığı ve o günden bugüne iki ülke arasında 120 yılı aşan tarihsel bir dostluk bağı kurulduğu kaydedildi.

İki ülke arasındaki güçlü dostluk ilişkilerinin büyük çaplı enerji projeleri ile somut işbirliklerine dönüştüğü vurgulanan bildirgede, şöyle denildi:

"3 Mayıs 2013 tarihinde 'Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Japonya Hükümeti Arasında Nükleer Enerjinin Barışçıl Amaçlarla Kullanımına Dair İşbirliği Anlaşması' ile 'Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Japonya Hükümeti arasında Türkiye Cumhuriyeti’nde Nükleer Güç Santrallerinin ve Nükleer Güç Sanayisinin Geliştirilmesi Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşma' imzalanarak, ikili ilişkiler yeni bir çağa ve farklı boyutlara girmiştir.

 Aynı tarihte, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan ve Japonya Başbakanı Sayın Shinzo Abe tarafından imzalanan 'Türkiye Cumhuriyeti ile Japonya Arasında Stratejik Ortaklık İlişkisi Tesisine İlişkin Ortak Bildirge' ile Başbakanlar nükleer enerji alanında uzmanların eğitilmesi de dahil olmak üzere iki ülke arasındaki eğitim alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla Türkiye'de uluslararası niteliklere haiz bir bilim ve teknoloji üniversitesi kurulması hususunda fikir birliğine varmış ve bu amaçla Türk ve Japon temsilcilerinden oluşan bir komite oluşturulmuştur. İki ülke tarafından Türkiye'de ortaklaşa kurulacak söz konusu üniversiteye ilişkin hazırlık çalışmaları önümüzdeki dönemde ivedilikle devam edecek ve üniversite tatbiki mümkün en yakın tarihte eğitime başlayacaktır.

Sinop'a nükleer proje için Japonya ile müzakereler tamamlandı

Japonya Başbakanı Sayın Shinzo Abe'nin Türkiye ziyaretinin hemen ardından, 2013 yılı mayıs ayında Sinop Nükleer Güç Santrali Projesi'ni gerçekleştirmek üzere 'Ev Sahibi Hükümet Anlaşması'na ilişkin müzakereler başlatılmıştır ve teknik müzakereler tarafların yoğun gayretleri ile 29 Ekim 2013 tarihi itibariyle nihayete erdirilmiştir. Eş zamanlı olarak, nükleer güç santralinin inşa edileceği sahada azami nükleer güvenlik hedefiyle teknik fizibilite çalışmaları başlatılmıştır."

Onuruna yemek

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Japonya Başbakanı Shinzo Abe onuruna akşam yemeği verdi.