Bugün sandık başına gidiyoruz

ANKARA

Pazar günü gerçekleştirilecek mahalli idareler seçimlerinde, 26 milyon 704 bin 757'si kadın, 25 milyon 991 bin 75'i erkek toplam 52 milyon 695 bin 831 seçmen, 194 bin 310 sandıkta oy kullanacak.

Köyde ikamet eden seçmenler, il genel meclisi üyeliği, köy muhtarlığı ve köy ihtiyar meclisi üyeliği seçimi, büyükşehir olmayan illerde yaşayan vatandaşlar, il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği, mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimi, büyükşehirlerde yaşayanlar ise büyükşehir belediye başkanlığı, belediye başkanlığı ve belediye meclis üyeliği, mahalle muhtarlığı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimi için oy kullanacak.

Seçmenin kimlik tespitinde, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını taşıyan nüfus cüzdanı, resmi daireler veya iktisadi devlet teşekküllerince verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi, sürücü belgesi, avukatlık kimlik belgesi gibi kimliğini tereddütsüz ortaya koyan resimli, resmi nitelikteki belgelerden birinin ibrazı gerekecek.

Üzerinde Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası olmayan resimli ve resmi bir kimlik belgesi ibraz eden seçmenin oy kullanabilmesi için bu belgelerin yanında ayrıca seçmen bilgi kağıdını veya nüfus müdürlüklerince verilmiş nüfus kayıt örneğini ibraz etmesi şart olacak.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde tutuklu ya da taksirli suçlardan hükümlü bulunan seçmenlerden bu kimlik belgeleri bulunmayanlar için cezaevi idaresince verilmiş belge, kimlik belgesi yerine geçecek. 

Turuncu, mavi, mor zarflar

Seçmenler oylarını il genel meclisi, belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği, büyükşehir belediye başkanlığı ve muhtarlıklar olarak sırasına göre kullanacak.

Seçimde sırasına göre, il genel meclisi üyeliklerine ilişkin turuncu renkli birleşik oy pusulası turuncu renkli zarfa konulacak.

Belediye başkanlığına ilişkin mavi renkli birleşik oy pusulası, belediye meclis üyeliğine ilişkin sarı renkli birleşik oy pusulası ile büyükşehir belediye başkanlığına ilişkin beyaz renkli birleşik oy pusulası mavi renkli zarfa yerleştirilecek. 

Köy seçimlerinde köy muhtarı ile köy ihtiyar meclisi üyelerinin birlikte yazılı olduğu oy pusulası, mahalle seçimlerinde mahalle muhtarı ile mahalle ihtiyar heyeti üyelerinin birlikte yazılı olduğu oy pusulası da mor renkli zarfa konularak sandığa atılacak.

Sandık kurulunca verilen ve o seçim için düzenlenmiş biçim ve renkte olmayan, arkasında "Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" filigramı ve sandık kurulu mührü bulunmayan oy pusulaları ile hiçbir yerine "evet" mührü basılmamış, siyasi partilere veya bağımsız adaylara ayrılan alanlardan birden fazlasına "evet" mührü basılmış oy pusulaları geçerli sayılmayacak.

Sandığın ait olduğu seçim çevresinden başka bir seçim çevresi için düzenlenmiş oy pusulaları geçerli kabul edilmeyecek. Bütünlüğü bozacak şekilde yırtılmış veya koparılmış, üzerinde "evet" mührü dışında veya "evet" mührü yerine herhangi bir özel işaret, isim, imza kaşesi, mühür veya parmak izi basılan, üzerinde yer alan siyasi partilere veya bağımsız adaylara ait bölümleri belirgin şekilde karalanmış, çizilmiş veya işaretlenmiş olan oy pusulaları da geçersiz olacak.

Üzerinde yer alan matbu yazıların ve şekillerin dışında yazılar, harfler veya sayılar yazılmış, şekiller çizilmiş birleşik oy pusulaları geçerli kabul edilmeyecek. Zarfın içinde el ilanı, broşür ya da özel bir işaret, yazı, şekil taşıyan kağıt veya işaret amacı taşıyan herhangi bir madde çıkması halinde bu zarftan çıkan oy pusulaları hesaba katılmayacak.

Oy kullanma saatleri

Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis'te 07.00-16.00, bu illerin dışında kalan illerde ise 08.00-17.00 saatleri arasında oy kullanılabilecek.

Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen oy vermenin bitiş saati geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler varsa, sandık kurulu başkanı bunları saydıktan sonra sırayla oylarını kullanmalarına izin verecek.

Her seçmen, hangi sandık seçmen listesine yazılmış ise ancak o sandıkta oy kullanacak.

26 siyasi parti yarışacak

Seçimlere 26 siyasi parti katılacak. Çekilen kura ile belirlenen siyasi partilerin oy pusulalarındaki sırası şöyle:

1. Hür Dava Partisi 

2. Demokratik Sol Parti 

3. Alternatif Parti 

4. Doğru Yol Partisi 

5. Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi 

6. Halkın Kurtuluş Partisi 

7. Türkiye Komünist Partisi 

8. Genç Parti 

9. Büyük Birlik Partisi 

10. Adalet ve Kalkınma Partisi 

11. Muhafazakar Yükseliş Partisi 

12. Yurt Partisi 

13. Demokrat Parti 

14. Emek Partisi 

15. Özgürlük ve Dayanışma Partisi 

16. Millet Partisi 

17. Saadet Partisi 

18. Hak ve Özgürlükler Partisi 

19. Liberal Demokrat Parti 

20. Barış ve Demokrasi Partisi 

21. Bağımsız Türkiye Partisi 

22. İşçi Partisi 

23. Halkların Demokratik Partisi 

24. Cumhuriyet Halk Partisi 

25. Hak ve Eşitlik Partisi 

26. Milliyetçi Hareket Partisi 

Oy verme yerleri

Kapalı oy verme yerleri, oyların gizliliğini ve seçmenlerin oylarını tam bir serbestlik içinde vermelerini sağlayacak, dışarıdan içerisinin gözetlenmesine imkan bırakmayacak durumda hazırlanacak.

Sandıkların, kapalı oy verme yerinin ve sandık kurulunun yerleştiği yer merkez olmak üzere yüz metre yarı çaplı alan sandık alanı olacak. Sandık alanına, sandık kurulu başkan ve üyeleriyle oy vermek üzere gelen seçmenler, siyasi partilerin adayları ve gözlemcileri, bağımsız adaylar ve gözlemcileri dışında hiç kimse giremeyecek.

Sandık başında görevli partili kurul üyeleri, adaylar ve gözlemciler (müşahitler), rozet, amblem veya partisini belirtir herhangi bir işaret taşımayacak.

Sandık kurulu başkan ve üyeleri, oy verme günü göreve başlamadan önce ilk iş olarak sandık başında bulunanlar önünde ant içecekler ve sandığın boş olduğunu kontrol edecekler.

Sandık alanında düzeni sandık kurulu başkanı sağlayacak. Başkan, düzeni bozmaya yeltenenleri uyaracak, uyarıyı dinlemeyenleri sandık alanı dışına çıkarabilecek.

Sandık alanında alınacak tedbirler, seçmenlerin sandık başı işlemlerini izlemelerini engelleyecek nitelikte olamayacak. Sandık kurulu başkanının çağırdığı zabıta kuvvetleri dışında zabıta amir ve memurları ile resmi üniforma giymiş kimseler ve silah taşıyanlar sandık alanına giremeyecekler. Oy verme işlemi sırasında gebeler, hastalar, engelliler ve yaşlılara öncelik tanınacak.

Sandık başında seçmene vereceği oy hakkında hiç kimse müdahale, telkin ve tavsiyede bulunamayacak. Seçmenler oylarını kullandıktan sonra sandık başından ayrılacaklar.

Okuma-yazma bilmeyen seçmene, yardım istemesi durumunda, sandık kurulu başkanı parti işaretlerinin hangisinin hangi partiye ait olduğunu açıklayacak.

Seçmenin cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya haberleşme sağlayıcı cihazların kapalı oy verme yerine girmeden önce sandık kurulu başkanına teslim edilmesi gerekiyor. Bu cihazlar oy kullanma işlemi bittikten sonra seçmene iade edilecek.

Seçim kurullarıyla bu kurulların başkanlarının seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak amacıyla aldıkları karar ve tedbirlere herkesin riayet etmesi gerekecek. Görevliler ve vatandaşların kasıtlı eylemleri nedeniyle seçim suçu işlemeleri durumunda yaptırımı ağır cezalarla karşı karşıya kalacak. 

Seçimde başkasının adına oy veren veya vermeye teşebbüs edenler, mükerrer oy kullanan veya kullanmaya teşebbüs edenler 3 yıldan 5 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.

Oy sandığının yerini değiştiren, sandığı açan, çalan veya tahrip edenler ya da içindeki oy zarflarını alan, çalan ve değiştirenlere 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Sandık başında seçmenlerin imzalarını koydukları sandık seçmen listesine gelmeyenler adına sahte imza atmak, mühür koymak veya parmak basmak gibi hileli bir hareket ile sandığa oy atan veya arttıranlara 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecek, bu kişilere para cezası da uygulanacak

Seçim günü umuma açık yerlerde içki verenler, satanlar veya içenler, açık ya da kapalı şişelerde içki satanlar ve alanlar 3 aydan 6 aya kadar hapisle cezalandırılacak. Silah taşıma yasağına aykırı hareket edenler hakkında da adli para cezası verilecek.

Seçim yasakları

YSK'nın belirlediği ve 20 Mart'ta başlayan seçim yasakları kapsamında kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla, bir siyasi partinin veya adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın ve herhangi bir surette dağıtım da yapılamayacak.

Propaganda serbestliği 29 Mart Cumartesi günü saat 18.00'e kadar sürecek. Propaganda serbestliği süresinde denetim ve gözetim yetkisi ilçe seçim kurullarında olacak.

Oy verme gününü takip eden güne kadar, devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, iktisadi devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişilikleri, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve Bankacılık Kanunu'na tabi teşekküllere ait kaynaklardan yapılan iş ve hizmetler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil) törenler düzenlenmesi, nutuklar söylenmesi, demeçler verilmesi ve bunlar hakkında her türlü vasıtayla yayınlarda bulunulması yasak olacak.

Başbakan ve bakanlarla, milletvekilleri yurt içinde yapacakları seçim propagandasıyla ilgili gezilerini makam otomobilleri ve resmi hizmete tahsis edilen vasıtalarla yapamayacaklar. Bu maksatla yapacakları gezilerde, protokol icabı karşılama ve uğurlamalar ile törenler yapılamayacak. Resmi ziyafet verilemeyecek. Bu süre içinde, Başbakan ve bakanlar seçimle ilgili çalışmalarında ve konuşmalarında 298 sayılı Kanun hükümleriyle bağlı olacaklar. Başbakan, bakanlar, milletvekilleri ve adayların seçim propagandası ile ilgili olarak yapacakları gezilere hiçbir memur katılamayacak.

Seçim günü yasakları

Yerel seçimin yapılacağı 30 Mart oy verme günü saat 06.00'dan 24.00'e kadar alkollü içki satılamayacak, içkili ve umumi yerlerde alkollü içki verilmesi ve içilmesi yasak olacak, eğlence yerleri oy verme süresince kapalı kalacak, eğlence yeri niteliğindeki lokantalarda yalnızca yemek verilebilecek.

Emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka kimse silah taşıyamayacak. Radyolar ve her türlü yayın organlarınca saat 18.00'e kadar seçim ve seçim sonuçlarıylailgili haber, tahmin ve yorum yapılamayacak. Radyolarda ve her türlü yayın organlarında 18.00-21.00 saatleri arasında ancak YSK tarafından seçim ile ilgili verilecek haber ve tebliğler yayınlanabilecek.

Bütün yayınlar saat 21.00'den sonra serbest olacak ancak YSK tarafından gerek görülmesi halinde saat 21.00'den önce de yayınların serbest bırakılmasına karar verilebilecek.

Seçim hazırlıkları tamam

Yüksek Seçim Kurulu, birleşik oy pusulalarının basımı, seçim torbalarının hazırlanması, sandık kurulu eğitimleri ve seçim torbalarının teslimi gibi bütün seçim hazırlıklarını tamamladı. Oy kabinleri, sandıklar ve pusulaların okullara dağıtımı yapıldı.

Seçimde, 1 milyon 358 bin sandık kurulu üyesi, 2 bin YSK personeli, bin 377 geçici görevlendirilen personel ve sandıkları getirme, birleştirme işlemlerinde çalışacak 250 bin personel olmak üzere toplam 1 milyon 6 binden fazla kişi görev yapacak.

Oy verme işlemleri sırasında sandık alanlarının güvenliğinin sağlanması işlemlerini İçişleri Bakanlığı yürütecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı da oy sayım işlemleri sırasında elektrik kesintisi olmaması için gereken önemleri aldı. 

Muhabir: Aylin Sırıklı Dal