ANKARA
Adalet Bakanlığından yapılan açıklamada, 6526 sayılı Kanunla kaldırılan İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 10 Mart 2014 günlü kararıyla, 6 Mart 2014'te yürürlüğe giren Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun bazı maddelerinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurmasıyla ilgili açıklama yapılmasına ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
Açıklamada, Anayasanın, "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinin ikinci fıkrasında, "Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz", "Mahkemelerin kuruluşu" başlıklı 142. maddesinde ise "Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi yargılama usulleri kanunla düzenlenir" hükümlerinin yer aldığı hatırlatıldı.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) Kanunu'nun "Kurulun görevleri" kenar başlıklı 4. maddesinde, Kurulun görevleri arasında, "Bakanlığın, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlama"nın da sayıldığı hatırlatılan açıklamada, Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun "Ceza mahkemelerinin yargı çevresi" kenar başlıklı 15. maddesinde de bir ceza mahkemesinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca karar verileceğinin hüküm altına alındığı kaydedildi.
Gerekçe 15 gün içinde yazılacak
Açıklamada, 6526 sayılı Kanun ile daha önce kaldırılan ve görevlerine devam eden Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 250. maddesiyle görevli ağır ceza mahkemeleri ile Terörle Mücadele Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca görevlendirilen ağır ceza mahkemelerinin tümüyle kaldırıldığı belirtildi.
Yasa gereği, kaldırılan ağır ceza mahkemelerinde derdest bulunan dosyaların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte bulundukları aşamadan itibaren kovuşturmaya devam edilmek üzere yetkili ve görevli mahkemelere devredileceği kaydedilen açıklamada, bu Kanunla kaldırılan ağır ceza mahkemelerince verilip henüz gerekçesi yazılmamış hükümlerin gerekçelerinin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç on beş gün içinde yazılacağının da hükme bağlandığı ifade edildi.
Açıklamada, Kanunda, kaldırılan mahkemelerde bulunan ve kesinleşen dosyalara ait arşiv ve emanetler ile diğer evrak ve dokümanlar HSYK tarafından belirlenecek mahkeme veya mahkemelere devredileceği hükümlerinin yer aldığı aktarıldı.
Mahkemelerin ancak kanunla kurulabileceği, yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği kurulan mahkemelerin yine kanunla kaldırılabileceği vurgulanan açıklamada, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin 5190 sayılı Kanunla, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 250. maddesi gereğince kurulan mahkemelerin de 6352 sayılı Kanunla kaldırıldığı hatırlatıldı.
Açıklamada, HSYK'ya verilen mahkeme kaldırma yetkisinin, münferit bir mahkemenin veya dairesinin, örneğin Hopa Mahkemelerinin kapatılması veya Hopa 2. Sulh Ceza Mahkemesinin kapatılması gibi, iş yoğunluğu ve coğrafi durum gözetilerek kaldırmaya ilişkin olduğu bildirildi.
"Karar verme yetkisi kalmamıştır"
6526 sayılı Kanun’un 6 Mart 2014 tarihinde yürürlüğe girmesiyle özel yetkili mahkemelerin tümünün kaldırıldığı, kanunda kaldırılan mahkemelerdeki dosyaların devir işlemleri sonuçlanıncaya kadar koruma tedbirleri hakkında karar vermeye kaldırılan mahkemelerin bulunduğu yer hakim veya mahkemelerinin yetkili olacağının açıkça düzenlendiğine işaret edilen açıklamada, "Bu nedenle dosyalarla ilgili kaldırılan mahkemelerin karar veremeyeceği, bu tür talepleri değerlendirme yetkisinin o yerdeki diğer hakim veya mahkemelere ait olduğu, 6526 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 6 Mart 2014 tarihi itibarıyla 6352 sayılı Kanunun geçici 2. maddesi uyarınca görevine devam eden İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi kaldırıldığından, bu mahkemenin koruma tedbirleri de dahil olmak üzere hiçbir konuda karar verme yetkisinin kalmadığı açıktır" denildi.
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin sadece elinde bulunan dosyalar bakımından 15 gün içinde henüz gerekçesi yazılmamış hükümlerin gerekçelerini yazmak yetkisine sahip olduğu, bunun dışında herhangi bir görev ve yetkisinin bulunmadığı ifade edilen açıklamada, kapatılan mahkemeye ait olup da devredilmesi gereken dosyalarla ilgili koruma tedbirlerine ilişkin kararların, ancak İstanbul Adliyesinde bulunan diğer hakim veya mahkemeler tarafından verilebileceği bildirildi.
Anayasa Mahkemesine başvuru koşulları
Anayasanın 152. maddesine göre, yargılama yapman mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için görülmekte olan derdest bir dava bulunması ve aykırılığı ileri sürülen hükmün olaya uygulanacak nitelikte olması gerektiği belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
"Bu hükme göre İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin önünde görülmekte olan bir dava bulunmadığı gibi iptali istenen kanun hükümlerinin söz konusu olaya uygulanacak nitelikte olmadığı, 6526 sayılı Kanunla kaldırılan mahkemenin gerekçeli kararı belirtilen süre içinde yazmak dışında konuya ilişkin bir yetkisinden söz edilemeyeceği, bu kapsamda anılan mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurma konusunda herhangi görev ve yetkisinin de bulunmadığı açıktır."
Muhabir: Aylin Sırıklı
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
