Torba tasarı komisyonda kabul edildi

TBMM

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, 37 günlük mesaisinin ardından, Soma'daki faciadan sonra madencilere yönelik düzenlemeler ve kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasını da içeren "torba tasarıyı" kabul etti.

Bugün ihdas edilen maddelere göre, yeraltı maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının devam eden sözleşmelerine ilişkin, fazla çalışma ücreti, ücretli izin süreleri, çalışma süresi, ücret miktarı konularında yapılan değişikliklerden oluşan maliyet artışının fiyat farkı olarak ödenebilmesine ilişkin esas ve usuller, Kamu İhale Kurumu'nun teklifiyle Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek.

Tüm illerde bucaklar kaldırılıyor. Kaldırılan bucaklara bağlı belde ve köyler, bucağın bağlı olduğu idari birime bağlanacak.

KDV Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kıymetli taşların (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci) Borsa İstanbul Anonim Şirketi Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası'nda işlem görmek üzere ithali, borsaya teslimi ve borsa içinde veya ilgili mevzuatına göre borsaya bildirmek kaydıyla borsa üyeleri arasında borsa dışında el değiştirmesi KDV'den istisna tutulacak. Kıymetli taşların bu işlemler dışındaki diğer teslimleri ise istisna kapsamından çıkarılıyor. Külçe altın ve külçe gümüş teslimlerine yönelik istisna uygulamasında herhangi bir değişiklik yapılmadı.

Yurt dışından gelen pırlanta gümüşten takılar ile pırlantalı altından takılar, ÖTV kapsamına alınıyor.

Bakanlar Kurulu'na, Borsa İstanbul Anonim Şirketi Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası'nda işlem gören kıymetli taşlar için ÖTV'de farklı oranlar belirleme yetkisi veriliyor.

Tartışma

Komisyonda, CMK'da değişiklik yapılmasına ilişkin madde ihdasıyla ilgili önergenin görüşmelerinde tartışma yaşandı.

Önerge, CMK'da değişiklik yapan önergenin yapılan değişiklikle, müdafinin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek alması, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise cumhuriyet savcısının istemi üzerine, hakim kararıyla bu yetkisinin kısıtlanabilmesini öngörüyordu.

CHP Denizli Milletvekili Adnan Keskin,  "İnsanların savunma hakkı engelleniyor. Yargı hepimize lazım olur. Böyle subjektif düzenleme olmaz. Bu düzenlemeyi çekin" dedi.

MHP Manisa Milletvekili Erkan Akçay, "Kafamızın tası attı artık, yeter. Birilerinin ihtiyacı, siyasi maksatla birtakım yolsuzluk soruşturmalarını, birilerinin istikbalini kurtarmak için TBMM'yi, devleti kurumlarını alet edemezsiniz. Sabrımız taştı. Bunu görüşemeyiz" diye konuştu.

Akçay, elindeki önergeyi yırttı ve "Böyle bir rezalet olmaz. Pişman etmezsek namerdiz. Genel Kurul'da görüşürüz" ifadesini kullandı.

CHP Mersin Milletvekili Vahap Seçer, bu önergelerle komisyonun saygınlığının ortadan kaldırıldığını savundu.

CHP Ankara Milletvekili İzzet Çetin, "Herhalde sabır sınıyorsunuz. Olamaz böyle bir şey. Adalet duygusu zedeleniyor. Komisyona bu dayatmayla gelmek, komisyonu aşağılamaktır" dedi ve önergeyi yırttı.

CHP İzmir Milletvekili Aşkın Rahmi Türeli, "Bunu görüşmek istemiyoruz. Bu düzenlemenin bizimle ilgisi yok. Komisyonun itibarını ayaklar altına alıyorsunuz" yorumunda bulundu.

MHP Antalya Milletvekili Mehmet Günal, önergenin İçtüzüğe aykırı olduğunu ve görüşülemeyeceğini öne sürdü.

Komisyon Başkanvekili Süreyya Sadi Bilgiç'in "önergeyi okutuyorum" demesi üzerine, Günal, "Biz burada eşekçi başı mıyız? Bu madde görüşülemez" dedi.

MHP'li Günal ve Akçay, divana giderek okutulan önergeyi görevlinin elinden aldı ve yırttı.

AK Parti Ağrı Milletvekili Ekrem Çelebi, herkesin önerge verme hakkı bulunduğunu söyledi.

Bilgiç, tartışmanın uzaması üzerine, toplantıya ara verdi.

"Geri adım atmıyorum"

Aranın ardından Bilgiç, önergenin okunmasını isteyince, Günal, divana giderek, okunan önergeyi görevlinin elinden alıp yeniden yırttı. Bunun üzerine Bilgiç, önergeyi kendisi okudu.

Toplantıya, tartışmalar sürmesi üzerine üç kez daha ara verildi. Bu aralarda, Komisyon Başkanı Recai Berber ve Başkanvekili Bilgiç, MHP ve CHP'li milletvekillerini ikna etmeye çalıştı. MHP'li Günal, "Milletvekilliğini bırakacağım, bu işin peşini bırakmayacağım. Hayatıma mal olsa bundan geri adım atmıyorum" diye konuştu.

Günal, hükümeti temsil eden bakanın yerinde olmadığını söylediğinde, toplantıya bir kez daha ara verildi.

MHP'li Akçay, TBMM'de sağlık ekibinin faal olup olmadığını sordu.

Çalışmalara devam edilmesi üzerine CHP'li Çetin, "Ben insanım. Ne yapmaya çalışıyorsunuz siz" diye sordu.

Çetin, elindeki bıçakla masasının altındaki çöp tenekesine vurmaya başladı ve toplantıya bir kez daha ara verildi.

Tartışmaların ardından önerge geri çekildi ve tasarının tümü oylanarak kabul edildi.

Kıdem şartı aranmayacak

İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı'na göre, yeraltı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmayacak. Buna göre, yeraltı işlerinde bir gün dahi çalışanlar kıdem tazminatından yararlanabilecek. 

İşverenler, alt işverene iş vermeleri halinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini, işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlü olacak.

Zorunlu ve olağanüstü çalışılması gereken durumlar dışında, yeraltı maden işlerinde çalışanlara fazla çalışma yaptırılamayacak.

Yeraltı maden işlerinde çalışanlara zorunlu ve olağanüstü hallerde haftalık 36 saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde 100 artırılmasıyla ödenecek.

Tasarıyla yeraltında çalışan işçiler için yıllık ücretli izin sürelerinin 4 gün artırılması öngörülüyor. Böylece, yeraltında çalışan ve 5 yıldan az kıdeme sahip bir işçinin iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile daha fazla belirlenmediği durumlarda en az 18 gün yıllık ücretli izin hakkı olacak.

Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği halde aynı iş yerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanacak. Asıl işveren; alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol edecek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlayacak. Alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene verecek.

Yeraltı maden işlerinde çalışanlar için yeraltındaki çalışma süresi haftada en çok 36 saat olacak, günlük çalışma süresi 6 saati geçemeyecek.

Kıdem tazminatına esas hizmet süreleri

Tasarıyla, kıdem tazminatına ilişkin düzenlemeler de yapılıyor. Buna göre, alt işverenin değişip değişmediğine bakılmaksızın, aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait iş yerlerinde çalışmış olanların, bu şekildeki çalışma sürelerine ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait iş yerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit edilecek.

Kıdem tazminatları, çalıştırıldığı son kamu kurum ve kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına aktarılacak. Kıdem tazminatı tutarı, iş yerlerinin bütçe tertibinde ve gider kalemlerinde yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenecek. 

Gerekçeli müfettiş raporuna karşı tebliğ tarihinden itibaren 6 gün yerine, 30 iş günü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilecek. İtiraz üzerine görülecek olan dava, basit yargılama usulüne göre 4 ay içinde sonuçlandırılacak. Mahkemece verilen kararın temyizi halinde Yargıtay, 6 ay içinde kesin karar verecek.  

İdarelerce istihdam edilen personelin yeterli nitelik veya sayıda olmaması halinde personel çalıştırılmasına dayalı yardımcı işlere ilişkin hizmetler için ihaleye çıkılabilecek. Bu kapsamda ihaleye çıkılabilecek yardımcı işlere ilişkin hizmet türlerini ayrı ayrı veya birlikte belirlemeye; işçi, işveren, memur konfederasyonları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşü ve Maliye Bakanlığı'nın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkili olacak.   

Uzmanlık gerektiren işlerde hizmet alımı ihalesi

İdareye ait bir iş yerinde yürütülen asıl işin bir bölümünde, idarenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde hizmet alımı ihalesine çıkılabilecek. Danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde istihdam edilen personelin, yeterli nitelik veya sayıda olmaması şartı aranmayacak.

Bu kapsamda personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler için ihaleye çıkılmadan önce; Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamındaki idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların Maliye Bakanlığı'ndan, Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıkların Hazine Müsteşarlığı'ndan, özelleştirme programında bulunanlardan sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası kamuya ait işletmeci kuruluşların ise Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'ndan uygun görüş alması zorunlu olacak. Uygun görüş alınmadan bu hizmetler için ihaleye çıkılamayacak. 

Bu kapsamda personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri çerçevesinde çalıştırılan personel, ihale ve sözleşme konusu iş dışında başka bir işte çalıştırılamayacak ve görevlendirilemeyecek. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesine çıkılmaması gerektiği halde ihaleye çıkılması, uygun görüş alınmadan ihaleye çıkılması, personelin sözleşme konusu işler dışında çalıştırılması nedeniyle idare aleyhine zarar ortaya çıkması halinde, oluşan bu zararlar, bu zarara neden olduğu tespit edilenlere rücu edilerek tahsil edilecek.

Türkiye'nin 2015 yılında üstleneceği G20 dönem başkanlığı kapsamında, 2014 ve 2015 yıllarında yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, Kamu İhale Kanunu ile Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na tabi olmayacak. 

Asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde, alt işveren tarafından münhasıran bu düzenleme kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait iş yerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak toplu iş sözleşmeleri, kamu işveren sendikalarından birisi tarafından Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülecek ve sonuçlandırılacak. Sözleşmenin sonuçlandırılması halinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenecek. 

Afet ve acil durumlar için kurulan lojistik depoların işletilmesiyle ilgili hizmet alımları 3 yıla kadar olabilecek. 

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, sürekli nitelikte olan işlere ilişkin hizmet alımlarında yüklenme süresi 3 yıl olacak. İşin niteliğinden veya süresinden kaynaklanan zorunlu hallerde, bu süre gerekçe gösterilerek üst yöneticinin onayıyla kısaltılabilecek.

Tasarının getirdiği bazı yeni düzenlemeler şunlar: 

- Yeraltı maden işlerinde çalışan işçilerin emeklilik yaşı 55'ten 50'ye düşürülecek

- Maden ocakları, kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yeraltında yapılan işlerde çalışansigortalıların, bu işlerde fiilen çalışmadıkları ücretli izin, yıllık izin, eğitim ve kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık süreleri ile resmi tatil günleri de fiili hizmet süresi zammı kapsamında olacak

- İşveren; çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ile 10 ve daha fazla çalışanı bulunan ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirecek

- Türk vatandaşlığını kaybedenler yurt dışında çalıştıkları süreleri için borçlanabilecek

- Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü bünyesinde çalıştırılmak ve 20 kişiyi geçmemek üzere sözleşmeli uzman personel istihdam edilebilecek

- Bazı kamu alacaklarında faiz, cezai faiz, gecikme faizi, gecikme zammı Yİ-ÜFE oranları esas alınarak yeniden hesaplanacak. Ancak vergi cezalarının silinmesi söz konusu olmayacak; vergi asıllarının tamamı, cezaların tamamı yeniden yapılandırma kapsamında tahsil edilecek

- Yasak yerlerde tütün mamulleri tüketenlere verilen idari para cezaları hariç olmak üzere, ilgilisine tebliğ edilmemiş olan 120 TL'nin altındaki idari para cezaları tahsil edilmeyecek

- Soma'daki maden faciasında hayatını kaybeden sigortalıların SGK'ya olan her türlü borçları silinecek. Ölüm geliri bağlanan hak sahiplerine prim ödeme şartı aranmaksızın ölüm aylığı bağlanacak

- Maden kazasında ölenlerin eş ya da çocuklarından birisi, eşi ya da çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere, toplam bir kişi kamuda istihdam edilecek. Bu düzenleme 13 Mayıs 2014 tarihi itibarıyla geçerli olacak

- 31 Aralık 2014 tarihine kadar 35 bin öğretmen atanacak

- Mahkemelerin üst düzey kamu görevlileri hakkında verdiği atama, görevden alma, göreve son verme yer değiştirme, görev ve unvan değişikliğiyle ilgili iptal ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların gereği iki yıl içinde yerine getirilecek; iki yıl sonunda da başka bir kadroya atanacak

- Mahkeme kararlarının gereğini yerine getirmeyen kamu görevlisi hakkında ceza soruşturması ve kovuşturması yapılamayacak ancak disiplin hükümleri saklı olacak

- Tasarı, kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar hakkında yeni hükümler getiriyor

- Buna göre, kurumlar vergisi mükellefleri, bilançolarında görülen, ortaklarından alacaklı olduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarını vergi dairelerine beyan ederek kayıtlarını düzeltebilecek. Beyan edilen tutar üzerinden yüzde 3 oranında vergi hesaplanacak

- 2014 yılı Nisan ayı ve önceki aylara ilişkin ödenmemiş olan sigorta primi, emeklilik keseneği, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi için hesaplanacak tutarın ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecek

- Devir ve teslim işlemlerinin tamamlanmasının üzerinden 5 yıl geçmiş olan özelleştirmeler hakkında verilen yargı kararlarıyla ilgili olarak, bu kuruluşların geri alınması yönünde herhangi bir işlem tesis edilmeyecek

- Radyo, televizyon, video ve birleşik cihazları imal edenler satıştan önce, ithal edenler ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya mecbur olacak

- Bandrol ücretleri, ithalatta alınan gümrük vergilerinden ayrı olarak tahsil edilecek ve en geç takip eden ayın 15. gününe kadar TRT'ye intikal ettirilecek

- Aile sağlığı merkezlerinde, çalışma saatleri dışında aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşların personeline nöbet görevi verilebilecek

- Tasarıyla, araç muayenesini zamanında yaptırmayanların cezaları ve gümrük vergisi borçları da yeniden yapılandırma kapsamına alınıyor

- Linyit ve taşkömürünün çıkarıldığı maden iş yerlerinde çalışan işçilere ödenecek ücret, asgari ücretin iki katından az olmayacak

- Ev hizmetinde 10 günden fazla çalışanlar sigortalı yapılacak. Çalıştırdığı kişinin sigorta bildirimini süresinde yapmayana asgari ücret tutarında ceza kesilecek

- İnternet eri­şi­min en­gel­len­me­si ka­ra­rı­nın ge­re­ğinde azami süre 24 saatten 4 saate iniyor

- TÜRMOB üyelerinin borçlarının ödenmesi konusunda kolaylık getiriliyor

- Bakanlar Kurulu kararıyla memleket kültürü için önemi haiz görülen eserler üzerindeki haklar, eser, sahibinin ölümünden sonra koruma süresinin bitiminden önce kamuya mal edilebilecek

- İş yoğunluğu diğer mahkemelere göre fazla olan mahkemelerde çalışan memurlar ile sözleşmeli personele fazla çalışma ücreti ödenebilecek

- Yeraltı maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının devam eden sözleşmelerine ilişkin, yapılan değişikliklerden oluşan maliyet artışının fiyat farkı olarak ödenebilmesine ilişkin esas ve usuller, Kamu İhale Kurumu'nun teklifiyle Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek

- Tüm illerde bucaklar kaldırılıyor

- Kıymetli taşların borsada işlem görmeyenleri KDV istisnasının dışına çıkarılıyor

- Yurt dışından gelen pırlanta gümüşten takılar ile pırlantalı altından takılar, ÖTV kapsamına alınıyor

Muhabir: Alp Özden, Coşkun Ergül