KADEM'in yürüttüğü "Özel ve Kamusal Alanda Kadın Emeği Araştırması"nın sonuçları, Beyoğlu'ndaki Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) düzenlenen toplantıda kamuoyuyla paylaşıldı.
Etkinlikte konuşan KADEM Yönetim Kurulu Başkanı Canan Sarı, yarın kutlanacak 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü'nün kadın emeği söz konusu olduğunda, adaletin, fırsat eşitliğinin ve hak mücadelesinin simgesi olarak daha güçlü bir anlam kazandığını söyledi.
Tarih boyunca kadının, üretimin her aşamasında emeğin öznesi, ekonomik ve toplumsal üretimin temel dayanaklarından biri olduğunu belirten Sarı, kadınların her alanda görünmeyen emeğiyle hayatın yükünü omuzladığını ifade etti.
Sarı, kadın emeğini odaklarına alarak yürütülen araştırmayı kamuoyuyla ilk kez paylaştıklarını belirterek, "Bu araştırma, bilgi ve deneyimlerimizi bilimsel verilerle güçlendirme ve kalıcı hale getirme çabamızın bir yansıması. KADEM olarak 13 yıldır kadının haklarını, fırsatlara erişimini ve toplumsal hayattaki yerini güçlendirmeyi hedefleyen çalışmalar yapıyoruz. Kadın sorunlarına gerçek ve kalıcı çözümler üretiyoruz. Kadın emeği konusu da bizim yabancı olduğumuz bir başlık değil. Yıllardır yürüttüğümüz faaliyetler, eğitim çalışmaları ve saha deneyimlerimiz sayesinde bu alanda bilgi ve deneyim edindik." ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin 58 ilindeki temsilcilikleriyle yürütülen saha çalışmalarıyla bu birikimi daha da derinleştirdiklerini dile getiren Sarı, bu birikimi yalnızca gözlem ve tecrübe düzeyinde bırakmayıp, bilimsel ve veriye dayalı bir temele oturttuklarını anlattı.
Sarı, bu doğrultuda "Özel ve Kamusal Alanda Kadın Emeği Araştırması"nı hayata geçirdiklerini vurgulayarak, şöyle devam etti:
"Bu araştırma, 2025 yılı boyunca titizlikle yürütüldü. Sosyoloji, psikoloji ve siyaset bilimi gibi farklı disiplinlerden 40 kişilik bir araştırma ekibiyle gerçekleştirildi. Çalışma kapsamında 12 farklı şehirde sahaya inildi. Toplamda 563 katılımcıya ulaşılarak güçlü bir veri seti oluşturuldu. Bu rakamlar bize çok ciddi bir emeği, metodolojik titizliği ve sahaya dayalı bir bilimsel derinliği de gösteriyor. Kırsaldan kente, evden iş yerine, sosyal mekanlardan gündelik hayatın doğal akışına kadar kadın emeğinin görünür olduğu farklı alanlarda kadınların hikayeleri dinlendi."
Araştırmanın önemli yönlerinden birinin de kadın emeğine yaklaşım olduğuna dikkati çeken Sarı, "Kadın emeğini yalnızca istihdam verileri ve çalışma hayatıyla sınırlı bir çerçevede ele almadık. Ücretli ve ücretsiz emek biçimlerini, bakım yükünü ve duygusal emeği birlikte değerlendirerek bütüncül bir çerçeve ortaya koyduk. Çünkü kadın emeği, yalnızca maaş bordrolarında görünen bir değer değil. Çoğu zaman ev içinde, bakım süreçlerinde ve gündelik hayatın görünmeyen alanlarında varlığını sürdürüyor." değerlendirmesinde bulundu.
Kadın emeğine ilişkin bulguları konu alan araştırmanın sunumunu, Marmara Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Nursem Keskin Aksay yaptı.
Aksay, çalışmayla kadın emeğinin çok katmanlı bir haritasının ortaya konulmasının amaçlandığını aktararak, saha uygulamalarıyla farklı bölgelerden 12 şehre saha ziyareti, 230 yüz yüze görüşme, 48 odak grup görüşmesi ve 8 grup mülakatı olmak üzere toplam 563 katılımcıyla, pazar yerleri, atölyeler, kooperatifler, kafeler, iş yerleri, evler gibi çeşitli ortamlarda bir araya gelindiğini anlattı.
Çalışma kapsamında 2025 yılı boyunca farklı illerde kadınların ücretli çalışma hayatının yanı sıra duygusal, zihinsel ve bakım boyutları da ele alındı.
Araştırma, kadınların yalnızca fiziksel değil, sürekli planlama, organize etme, ihtiyaçları öngörme ve aile içi duygusal dengeyi sağlama gibi görünmeyen bir zihinsel emek harcadığını ortaya koydu. Katılımcılar, ev içi düzenin sorumluluğunun büyük ölçüde kendilerinde olduğunu, destek görseler dahi planlama yükünün değişmediğini ifade etti.
Araştırma bulgularına göre, ücretli bir işte çalışmak, kadınların ev içi yükünü azaltmıyor. Aksine kadınlar hem işte hem evde üretmeye devam ederek, kesintisiz bir emek döngüsü yaşıyor. Kadınların önemli bir bölümü, ev içi emeğin görünmez ve değersiz kabul edilmesinden yakınıyor.
Kadınlar emeği yalnızca maddi kazanç olarak tanımlamıyor. Elde edilen veriler, emeğin aynı zamanda kimlik kazanma, özgürleşme, aileyi ayakta tutma ve hayatla mücadele etme biçimi olarak anlamlandırıldığını gösteriyor. Emek, kadınların anlatılarında yaşam boyu süren bir sorumluluk ve varoluş pratiği olarak öne çıkıyor.
Araştırma, kadın emeğinin yalnızca istihdam oranları üzerinden değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu vurguluyor. Araştırmada, kadınların ücretsiz, duygusal ve zihinsel emeğini görünür kılan, iş-aile dengesini destekleyen ve adil iş bölümünü teşvik eden bütüncül sosyal politikalara ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
