İSTANBUL - Belgin Yakışan
Özel sektörün kısa vadeli borçlanması 2014'ün ocak-ekim döneminde 434 milyar dolara ulaşırken, bunun 27,4 milyar doları tahvil ihracı yoluyla yapıldı. Bir önceki yılın aynı döneminde 4,4 milyar dolar düzeyinde bulunan kısa vadeli özel sektör tahvil ihracında, böylece 5 kat artış yaşandı.
AA muhabirinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerinden derlediği bilgilere göre; 2014 yılının 10 ayında özel sektörün yurt dışından sağladığı kısa vadeli kredi borcu, önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 19,3 artarak 434,1 milyar dolara ulaştı.
Bu dönemde özel sektörün kredi yoluyla borçlanması yıllık yüzde 13,1 artışla 406,7 milyar dolara yükselirken, tahvil ihracı yoluyla borçlanmalarda ise 5 kat artış görüldü. 2013 yılının 10 ayında 4,4 milyar dolar düzeyinde bulunan kısa vadeli özel sektör tahvil ihracı, geçen yılın aynı döneminde 27,4 milyar dolara çıktı.
Özel sektör, 2014'ün 10 ayında kısa vadeli fon ihtiyacını en çok yabancı ticari bankalardan karşıladı. Bu dönemde yabancı ticari bankalardan 387,6 milyar dolar kısa vadeli fon sağlayan özel sektör, yerleşik bankaların yurt dışı şube ve iştiraklerinden ise yaklaşık 11 milyar dolar borçlandı.
Bu dönemde özel sektörün kısa vadeli borçlanmada başvurduğu kuruluşlarda en yüksek artış ise Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası'nda görüldü. Özel sektörün Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası'ndan sağladığı fon 2013'ün 10 ayında 1,4 milyon dolar düzeyinde bulunurken, söz konusu rakam geçen yılın aynı döneminde 777,5 milyon dolara yükseldi.
Özel sektör, 2014'ün 10 ayında kısa vadeli borçlanma için Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), Avrupa Yatırım Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve Uluslararası Para Fonu'na (IMF) başvurmazken, finansal olmayan kuruluşlara 3,6 milyar dolar, bankacılık dışı finansal kuruluşlara ise 2,8 milyar dolar borçlandı.
Aynı dönemde, özel sektörün Uluslararası Finans Kurumu'ndan sağladığı kısa vadeli fonlar bir önceki yılki seviyesinin 6 katına ulaşarak 1 milyar 25 milyon dolara yükseldi.
Özel sektör, geçen yılın 10 ayında Avrupa İmar Bankası'na olan 51,5 milyon dolarlık kısa vadeli borcunu ise sıfırladı. Buna karşın, 2013 yılının ocak-ekim döneminde borcunun bulunmadığı Uluslararası Kalkınma Birliği'ne 248,2 milyon dolar, Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası'na ise 1,8 milyon dolar borçlandı.
- Bankaların tahvil ihracı 27 milyar doları aştı
Özel sektörün 2014'ün 10 ayında 434,1 milyar dolarlık kısa vadeli borcunun 399,5 milyar doları finansal kuruluşlar, 34,6 milyar dolarlık kısmı ise finansal olmayan kuruluşlar tarafından gerçekleştirildi.
Finansal kuruluşların kısa vadeli borçlarının yüzde 95,3'ünü oluşturan bankalar, borçlanmasının 353,2 milyar dolarını krediler, 27,4 milyar dolarını ise tahvil ihracı aracılığıyla yaptı. Bankalar bir önceki yılın aynı dönemde 4,4 milyar dolar tahvil ihracı gerçekleştirmişti.
Bankaların tahvil ihracı yoluyla kısa vadeli borçlanması 2014'ün ocak-ekim döneminde yıllık yüzde 520,6 artış kaydederken, bankacılık dışı finansal kuruluşların tahvil ihracı ise 5,8 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
Söz konusu dönemde finansal olmayan kuruluşların kısa vadeli kredi borçları ise yıllık yüzde 31,3 yükselişle 34,6 milyar dolara çıktı. Finansal olmayan kuruluşlar ise borçlanmasının 33,6 milyar dolarla büyük bir kısmını krediler aracılığıyla yaparken, 1 milyar dolarlık borçlanmasını ise yabancı sermaye sayılan kredilerle sağladı.
- Özel sektörün uzun vadeli borçlanması yüzde 11,4 arttı
Özel sektörün uzun vadeli borçlanmasına bakıldığında ise 2014 yılının 10 ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 yükseliş yaşandı. Bu dönemde uzun vadeli kredi borçlanması 1,4 trilyon dolardan 1,6 trilyon dolara çıktı. Uzun vadeli kredi borçlanmasının 1,4 trilyon doları krediler aracılığıyla yapılırken, 244,9 milyon doları ise tahvil ihracıyla gerçekleştirildi.
Bu dönemde uzun vadeli borçlanmada özel sektörün en fazla başvurduğu uluslararası kuruluş, 48,6 milyar dolarla Avrupa Yatırım Bankası olurken, ikinci sırada 29,9 milyar dolarla Uluslararası Finans Kurumu ve üçüncü sırada da 29 milyar dolarda Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası yer aldı. Avrupa İmar Bankası söz konusu dönemde yıllık yüzde 39,1 ile en fazla borç artışının gerçekleştiği kurum oldu.
Geçen yılın 10 ayında özel sektörün uzun vadeli borçlanmasında en fazla borcunun bulunduğu özel alacaklılarda ise 747,9 milyar dolarla yabancı ticari bankalar başı çekti. Bu dönemde özel sektörün uzun vadeli tahvil ihracında yüzde 47,5 yükseliş kaydedilirken, söz konusu rakam 166 milyar dolardan 244,9 milyar dolara çıktı.
Özel sektörün kısa vadeli kredilerinin borçlu ve alacaklıya göre dağılımı dönemler itibarıyla şöyle:
| Kısa Vadeli Kredi Borcu |
OCAK-EKİM 2013 |
OCAK-EKİM 2014 |
Artış Oranı (%) |
| - Alacaklıya Göre Dağılım |
363.967.802.410 |
434.093.977.485 |
19,3 |
| 1- Resmi Alacaklılar |
496.724.192 |
1.805.460.088 |
263,5 |
| 1A- Hükümet Kuruluşları |
272.956.657 |
317.557 |
-99,9 |
| 1B- Uluslararası Kuruluşlar |
223.767.535 |
1.805.142.531 |
706,7 |
| B1- OPEC |
0 |
0 |
|
| B2- Avrupa Yatırım Bankası |
0 |
0 |
|
| B3- İslam Kalkınma Bankası |
0 |
0 |
|
| B4- IMF |
0 |
0 |
|
| B5- Uluslararası Finans Kurumu |
169.759.755 |
1.025.473.078 |
504,1 |
| B6- Uluslararası Kalkınma Birliği |
0 |
248.241 |
|
| B7- Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası |
0 |
1.786.194 |
|
| B8- Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu |
1.130.000 |
129.798 |
-88,5 |
| B9- Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası |
1.351.100 |
777.505.220 |
57.446,1 |
| B10- Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası |
51.526.680 |
0 |
-100,0 |
| 2- Özel Alacaklılar |
359.061.351.005 |
404.914.693.600 |
12,8 |
| 2A- Yabancı Ticari Bankalar |
343.805.778.843 |
387.583.984.405 |
12,7 |
| 2B- Yerleşik Bankaların Yurtdışı Şube ve İştirakleri |
10.953.945.892 |
10.988.951.584 |
0,3 |
| 2C- Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar |
1.174.867.849 |
2.786.185.810 |
137,1 |
| 2D- Finansal Olmayan |
3.126.758.420 |
3.555.571.799 |
13,7 |
| 3- Tahvil Alacaklıları |
4.409.727.215 |
27.373.823.798 |
520,8 |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| Kısa Vadeli Borçlanan |
OCAK-EKİM 2013 |
OCAK-EKİM 2014 |
Artış Oranı (%) |
| - Borçluya Göre Dağılım |
363.967.802.410 |
434.093.977.485 |
19,3 |
| 1-Finansal |
337.592.961.897 |
399.470.345.758 |
18,3 |
| 1A-Bankalar |
317.163.880.765 |
380.556.610.498 |
20,0 |
| 1A.a-Krediler |
312.754.153.551 |
353.188.586.702 |
12,9 |
| 1A.b-Tahvil |
4.409.727.215 |
27.368.023.798 |
520,6 |
| 1B-Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar |
20.429.081.132 |
18.913.735.258 |
-7,4 |
| 1B.a-Krediler |
20.429.081.132 |
18.892.206.138 |
-7,5 |
| 1B.b-Yabancı Sermaye Sayılan Krediler |
|
15.729.120 |
|
| 1B.c-Tahvil |
|
5.800.000 |
|
| 2-Finansal Olmayan |
26.374.840.514 |
34.623.631.729 |
31,3 |
| 2A- Krediler |
25.771.296.850 |
33.596.001.699 |
30,4 |
| 2B- Yabanci Sermaye Sayılan Krediler |
603.543.665 |
1.027.630.030 |
70,3 |
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
