Japonya'da ufukta erken seçim görünüyor

Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin kabinede çoğunluğu daha da artırmak için erken seçime gideceğine ilişkin haberler Asya piyasalarının odağında yer alırken, Takaiçi hükümetinin politikalarının Japonya Merkez Bankası (BoJ) üzerinde baskı oluşturabileceği öngörülüyor.

Japonya'daki siyasi gelişmeler ülke ekonomisinin gidişatı üzerinde etkili oluyor. Takaiçi Sanae'nin geçen yıl ekim ayında Japonya Başbakanı olması ülkenin ekonomik dinamikleri üzerinde de etkili olmaya başladı.

Takaiçi Sanae, Japonya'da 2022'de suikast sonucu hayatını kaybeden eski Başbakan Abe Şinzo'nun geleneğinden geliyor.

Mali genişleme yoluyla büyümeyi canlandırmayı savunan Takaiçi'nin Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımlarına karşı bir duruş sergilemesi ve ülkenin borç sıkıntılarına rağmen daha fazla mali teşvik lehine bir eğilim göstermesi ülke ekonomisine ilişkin de belirsizliklere neden oldu.

Takaiçi, Japon ekonomisindeki daralmadan dolayı mali teşvikleri canlandırmayı amaçlarken, diğer taraftan bu teşviklerin ülkedeki enflasyonist baskıları artıracağına yönelik riskler de öne çıkıyor.

En son gelişmelere bakıldığında Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin Temsilciler Meclisi'ni feshetmeyi düşündüğü, bunu yapması halinde şubatta erken seçime gidilebileceği konuşuluyor.

Takaiçi'nin Temsilciler Meclisi'ni 23 Ocak'taki parlamento oturumunun başlangıcında feshetmesi bekleniyor.

Alt meclisin feshedilmesi halinde, 2028'de yapılması beklenen genel seçimler için kampanyalar 27 Ocak ya da 3 Şubat'ta başlayabilir. Buna göre, halk 8 Şubat ya da 15 Şubat'ta erken seçimler için sandık başına gidebilir.

Japonya'da kabine, geçen sene kasım ayında 21,3 trilyon yen tutarındaki ekonomik teşvik paketini onayladı. Söz konusu adım genişleyici mali önlemler almayı vadeden yeni lider Takaiçi Sanae'nin ilk büyük adımı oldu. Bu adım ülkede mali disiplinden taviz verileceği endişelerine de sebep oldu.

Başbakan Takaiçi Sanae'nin, hükümetinin parlamento çoğunluğunu daha da artırmak için erken seçime gideceği, bunun da daha fazla teşvik harcaması yapılmasına olanak sağlayabileceği tahmin ediliyor.

İktidarın son seçimlerde kaybettiği gücün en azından bir kısmını geri alma hesabı yaptığı konuşuluyor.

Öte yandan, hükümetin daha fazla mali teşvik sağlayabileceği yönündeki beklentiler ülke piyasasındaki risk iştahını artırırken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi 54.522 puanla rekor kırdı. Dolar/yen paritesi 159,5 ile Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

Analistler, dolar/yen paritesinin 160 seviyesini aşması durumunda kura müdahale olabileceğini belirterek, bu olası gelişmenin de BoJ'un faiz artırımına ilişkin beklentileri nisan ayına öteleyebileceğinin öngörüldüğünü kaydetti.

"Takaiçi'nin eli şu an güçlü ve kamuoyu desteği yüksek seyrediyor"

Konuya ilişkin AA muhabirine değerlendirmede bulunan Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, Japonya’da erken seçim söylentileri veya beklentilerinin gerçeğe dönüşebileceğini belirterek, geçen hafta ülke medyasındaki haber akışına dikkati çekti.

Piyasaların da bu ihtimali ciddiye alıp fiyatladığını ifade eden Kaymaz, "Bu çerçevede Takaiçi'nin 23 Ocak'ta başlayacak parlamento oturumunda meclisi feshetmeyi planladığı konuşuluyor. Nitekim koalisyon ortaklarından biri 'haberin beklenmedik olmadığını' söyledi. Sankei Gazetesi de Takaiçi'nin niyetini üst düzey yetkililere ilettiğini yazdı." dedi.

Kaymaz, olası erken seçimin zamanlamasına ilişkin olarak ise "Bilindiği gibi son birkaç seçimde iktidar partisine destek azalmıştı, oy oranları ve meclis varlığında ciddi bir erime yaşandı. Fakat Takaiçi'nin eli şu an güçlü. Kamuoyu desteği yüksek seyrediyor ve bunu bir seçim fırsatı olarak görüyor." ifadesini kullandı.

Takaiçi'nin ilk aylarında iki eksene hassasiyet gösterdiğini izlediklerini aktaran Kaymaz, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Biri geçim sıkıntısı, diğeri de daha sağcı ve realist dış politika. Keza muhalefet partileri özellikle ekonomik durumu sorguluyordu. Yine aşırı sağ iktidar partisi aleyhine mevzi kazanıyordu. Takaiçi'nin Çin'e karşı sert söylemini de bu bağlamda okumak lazım. Aynı şekilde mali politikasını. O bağlamda güçlü bir seçim sonucu alırsa Tayvan konusundaki sert söylemlerini ve genişlemeci maliye politikasını halktan onay almış gibi sunabilir. Üstelik parti içindeki muhalefeti de susturur. Eski Başbakan Işiba'nın müttefikleri mesela, Çin'e daha ılımlı yaklaşımı savunuyordu. Onları kenara itmek kolaylaşır."

Takaiçi'nin istediği politikaları hayata geçirmek için daha fazla sandalyeye ihtiyacı bulunuyor

Sadi Kaymaz, meclis aritmetiği meselesinin de dikkat çekilmesi gereken bir başka unsur olduğunu belirtti.

Alt mecliste iktidar bloku zemininin sağlam olmadığına işaret eden Kaymaz, "LDP, Japonya Yenilik Partisi ve bağımsızlar kıl payı çoğunluk sağlıyor. Takaiçi marjını genişletmek istiyor. Çünkü istediği politikaları geçirmek için daha fazla sandalyeye ihtiyacı var." diye konuştu.

Kaymaz, konunun piyasaya yönelik etkilerini de değinerek, seçim gündemiyle hisse senetleri yükselişe geçerken, para birimi üzerinde baskı oluştuğunu söyledi.

Sadi Kaymaz, "Piyasalar Takaiçi'nin görece uzun süre iktidarda kalacağını fiyatlıyor. Takaiçi yönetiminin uzun görev süresi BoJ üzerinde dolaylı baskı anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.

Takaiçi'nin uygulayacağı ekonomik politikanın faizlerin nötr seviyesini bulmasını ve normalleşmesini zorlaştırıp, geciktirebileceğini aktaran Kaymaz, "Başka bir deyişle BoJ’u daha yüksek bir orana itebilir. Diğer taraftan piyasalarda Takaiçi'nin uygulayacağı genişlemeci mali politikaların ve beraberinde getireceği tahvil ihraçlarının para birimini zayıflatacağı konusunda da bir fikir birliği bulunuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kaymaz, bu dönemde enflasyon beklentilerinin artabileceğini belirterek, bu durumdan kaynaklı uzun vadeli tahvil getirilerinin yükselmesinden de endişe edildiğini vurguladı.

Güçlü bir LDP varlığının muhalefete taviz verme zorunluluğunu azaltacağına işaret eden Kaymaz, sözlerini şöyle tamamladı:

"Ek harcama veya vergi indirimi taleplerine Takaiçi direnç gösterebilir ki bu olasılık enflasyon beklentilerini dizginleyici fonksiyon görebilir. Çin ile gerilim sürebilir. Takaiçi’nin sert dış politika söylemleri nedeniyle artan reytinglerini bir seçim zaferine dönüştürmesinin Çin ile ilişkilerde tansiyonu yüksek tutacağını öngörmek zor olmaz. Bu bakımdan turizm gelirlerinin bir müddet daha zorlanacağını söylenebilir. Ayrıca Japon sanayisi nadir metal riskiyle daha fazla yüz yüze kalabilir."