Bütçe 2017'de fazlaya geçebilir

TBMM

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Orta vadeli programa ilişkin temel varsayımlarımız gerçekleşirse, 2017 yılında nominal olarak genel devlette yüzde 0,1'lik fazlaya geçmeyi ümit ediyoruz" dedi.

Şimşek, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülen 2015 yılı bütçesinin 6. maddesi üzerinde Hükümet adına konuştu. 

Bütçe hakkının çok önemli olduğuna işaret eden Şimşek, bütün bütçelerin kesin hesaplarında tamamlayıcı ödenek olduğunu söyledi. Şimşek, ne tamamlayıcı ödeneğin ne de kesin hesabın yeni bir şey olduğunu belirterek, "Bütçe birtakım varsayımlara ve tahminlere dayalıdır. Hemen hemen hiç bir dönemde, bütçe kesin hesaplarında tamamlayıcı bir ödenek olmaması söz konusu değildir" dedi. 

Bakan Şimşek, "yedek ödenek kullanımına ve bunun açıklanmasına ilişkin birtakım hususların" gündeme getirildiğini ifade ederek, şöyle konuştu:

"Doğrusu Sayıştay'ın burada, benim de doğru bulduğum bir eleştirisi vardır. Sayıştay, 'siz yedek ödenekten kullanımları, başlangıç ödeneğine göre değil yıl sonu gerçekleşmesine göre' açıklayın diyor. Arkadaşlar, 'biz bu şekilde açıklıyoruz' demişler bugüne kadar. Ben çok açık ve net olarak, 'bundan sonra Sayıştay'ın dediği gibi açıklanacak' dedim. Bu konuda en ufak bir tereddütümüz yok. 

Plan ve Bütçe Komisyonu'nda arkadaşlara, yıl içerisinde yedeğe aktarılan, toplam yedek ödenekten kullanımların bütün detaylarını verdim. Burada rakamları tekrarlayayım: Açıklanan yedek başlangıç ödeneği 949,2 milyon lira. Personel giderlerine aktarılan 13,1 milyar lira, teşkilat veya görev değişikliği nedeniyle yer değiştiren... Maliye Bakanı olarak diyelim siz yıl içerisinde bir kanun çıkarttınız, SGK'yı veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın uhdesinde olan bir ödeneği doğrudan doğruya başka bir bakanlığa aktaramıyorsunuz, önce yedeğe alıyorsunuz, ondan sonra aktarıyorsunuz. Bu çerçevede, Çalışma Bakanlığı'ndan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na sadece görev değiştiği için ödeme gücü olmayanların prim gideri için yer değiştiren 2,5 milyar lira. Çalışma Bakanlığı'ndan Maliye Bakanlığı'na sosyal güvenlik kurumu sigortaları devlet katkısı için yer değiştiren 762 milyon lira. Hazine Müsteşarlığı'ndan Ulaştırma Bakanlığı'na... Mesela TCDD'nin bir finansmanı için Hazine'den TCDD'ye aktarılacak, önce yedeğe alınıyor, 1,5 milyar lira. Hazine Müsteşarlığı'ndan Enerji Bakanlığı'na genel aydınlatma gideri için... Eskiden kanuna göre, genel aydınlatma giderlerini Hazine ödüyordu; sonra kanunu değiştirmişiz, 'Enerji Bakanlığı ödesin' demişiz. O zaman ödeneğini de aktarmamız lazım. Nasıl aktaracağız? Önce yedeğe alacağız, sonra Enerji Bakanlığı'na vereceğiz. Yatırımlar için aktarılan 9,8 milyar lira, afet acil durum için 1,2 milyar lira, Başbakanlık'a 700 milyon lira, İçişleri Bakanlığı'na 1,4 milyar lira."

Öğretmen atamaları

Bakan Şimşek, öğretmen atamaları hakkında da bilgi verdi. 

2003-2014 yılları arasında 457 bin 537 öğretmen atadıklarını, bugün toplam öğretmen sayısının 852 bin 29 olduğunu belirten Şimşek, ne kadar öğretmen atadıklarının son derece açık ve net olduğunu kaydetti. Şimşek, dünyanın hiç bir ülkesinde, bir fakülteden mezun olana devlette iş ve atama garantisi olmadığını ifade ederek, "Kore'de üniversite mezuniyet oranı neredeyse yüzde yüzlere dayanmış durumda. Biz arzu ederiz ki Türkiye'de herkes yüzde yüz üniversite mezunu olsun ama bunların tamamını kamuda istihdam etme imkanı yoktur. 2015 yılında bütçenin yüzde 30'unu, 132 milyar lirayı memur maaş ve sosyal güvenlik primi olarak ödeyeceğiz. Sosyal güvenlik sistemine de bu amaçla yaptığımız aktarmalar var. Çünkü, Sosyal Güvenlik Kurumu'nda prim gelirleri emeklilerin maaş ödemesine yetmiyor. Ona da yaptığımız aktarımları dikkate alırsanız, bütçenin neredeyse yarısına yakını, önemli ölçüde personel giderlerine gidiyor" dedi.

Mehmet Şimşek, kamunun 2002'de dış borcunun 88,5 milyar lira, rezervinin ise 28 milyar dolar olduğunu söyledi. Türkiye'de, yılın ikinci çeyreği itibariyle, kamunun dış borcunun 123,8 milyar dolar, rezervinin ise 132,6 milyar dolar olduğuna işaret eden Şimşek, şu anda devletin rezervinin dış borcundan daha fazla olduğunu kaydetti. Devletin dünyadan alacaklı konumda ancak özel sektörün borçlarında artış olduğunu vurgulayan Şimşek, "Özel sektörün borçları 2002'de 43,1 milyar dolardı, yılın ikinci çeyreği itibariyle 278 milyar dolara ulaşmıştır. Özel sektörün borçlarının önemli bir kısmı yatırımların finansmanı içindir. Bu dönemde reel sektörün çok ciddi yatırımları olmuştur. Önemli olan o borcun üretken alanlara gidip gitmediğidir. Bizim de teşviklerimiz o yöndedir. Yani, özel sektör de kamu da borçlanacaksa üretken alanlara doğru gitsin" diye konuştu.

Bakan Şimşek, borca dolar ve lira cinsinden bakmanın çok sağlıklı olmadığını, borcun milli gelire olan oranına bakmak gerektiğini vurguladı. Gelişmekte olan ülkelerin brüt borcunun milli gelire oranının yüzde 40 olduğunu, Türkiye'de brüt borcun milli gelire oranının kamuda yüzde 33 olduğunu belirten Şimşek, gelişmiş ülkelerde, OECD ülkelerinde ise bu oranın yüzde 112 olduğunu kaydetti.

"Türkiye eğer evini düzene koymasaydı..."

Türkiye'nin kamu dengelerinde iyileşmenin söz konusu olduğunu belirten Şimşek, "Bu iyileşmeler yaşanmasaydı enflasyon yüzde 9 civarı, faizler yüzde 9'un altında. Bu mümkün mü? Çok zor. Türkiye, eğer evini düzene koymasaydı, kamu borç dinamiklerinde, bütçe dengelerinde ciddi bir iyileşmeye gitmeseydi, hatta en sağlıklı ülkelerden birisi olmasaydı, bugün reel faizler negatif, yani eksi olmazdı" görüşünü paylaştı.

Milletvekillerini sorularını da yanıtlayan Mehmet Şimşek, bütçe açığının hiç bir dönemde olmadığı kadar düşük olduğunu belirterek, "Orta vadeli programa ilişkin temel varsayımlarımız gerçekleşirse, 2017 yılında nominal olarak genel devlette yüzde 0,1'lik fazlaya geçmeyi ümit ediyoruz" dedi.

Maliye Bakanı Şimşek, Süper Lig'deki futbol takımların yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğine işaret ederek, "Onlara özel bir alan açmamamız lazım. Ama amatör lig düzeyinde olup da bu türden sıkıntıları yaşayanlara bir düzenleme yüce Meclis'in takdirinde olan bir konudur. Ben amatör düzeydeki spor kulüplerine yapılacak düzenlemeyi makul görürüm" diye konuştu.

Vergi müfettişlerinin hastaya ilişkin bilgileri talep etmesinin mümkün olmadığını, talep edilmesinin tespit edilmesi durumunda gerekeni yapacağını belirten Şimşek, "(10 milyar lira yatırım nereye gitti?) Çok büyük oranda ulaştırma altyapısına gitti. Bunlar Sayıştay denetimine tabidir" dedi. 

 "Kamu binaları kimin yaptığını bakılmaksızın birbirlerine geçebilir"

Şimşek, kamu binalarının, kimin yaptığını bakılmaksızın birbirlerine geçebileceğine işaret ederek, "Diyelim bir eğitim merkezimiz var, ihtiyaç yoksa başka bir tarafa verebiliriz. Kamu binaları çok yıllara sair bütçeyle yapıldığı için, önemli olan bütçenin kimden çıktığından çok, o binanın kamuda hangi birime tahsis edileceği meselesidir" diye konuştu.

"Vergi borçlarının yapılandırılması" ile ilgili soruyu da yanıtlayan Şimşek, "Sık sık, af niteliği taşıyan bazı unsurları taşıyan yapılandırmaları yaparsanız, o beklentiler sürekli devam eder. En son yapılandırmada, Plan ve Bütçe Komisyonu'na gittim; 'ne olur bu cezaları silmeyin, bir daha da bu af beklentisini kaldıralım' dedim. Nitekim son yapılandırma tasarısı şöyle çıktı: 'Ana parayı alıyoruz, vade farkı olarak enflasyonu alıyoruz, cezaları da silmedik. Böyle bir sistem devam ederse, bundan sonra hiç kimse, 'kamu alacağını ben listenin en sonuna alsam da sorun yok' demez" sözlerini sarfetti.

"Gençler ve kadınlar için part-time çalışma imkanlarını genişletmemiz lazım"

Yatırım programında yer alan bir yatırım için, yıl içinde gerekli görülerek artış yapılması halinde, bu ödeneğin kurum içi kaynaklardan karşılanabildiği gibi, yatırımları hızlandırma ödeneğinden de aktarma yapılarak karşılanabildiğini söyleyen Şimşek, "Bahsi geçen hizmet binası ile ilgili olarak, kesin hesaplarına bakarsanız, Başbakanlık bütçesi içerisinde bunu görürsünüz. Orada hizmet binası yapılmasına ilişkin bir kalem, 2012 yılında da 2013 yılında da var. Bu rakamlar açık ve net ve bunları daha önce paylaşmıştım" dedi. 

Üniversiteye erişimin artmasının iyi bir şey olduğuna işaret eden Şimşek, "İşsizlik Türkiye'nin karşı karşıya olduğu önemli bir sorun. AB'nin 28 ülkesinde çalışma çağındaki nüfus, yani 15-65 yaş arasına giren nüfusun artış oranı sadece yüzde 0,2; Türkiye'de ise yüzde 2. Bizde, çalışma çağındaki nüfus Avrupa'nın 10 katı hızla artıyor" diye konuştu. 

Bakan Şimşek, şöyle konuştu:

"2013 eylül ayından 2104 yılın eylül ayına kadar, bir milyon 270 bin vatandaşımıza iş bulmamıza rağmen, işsizlik oranı yüzde 9'lardan yüzde 10'un üzerine çıkmış. Bu çok ciddi bir şekilde hissedilen bir sorun. Biz bunu nasıl çözeceğiz? Tabi ki nitelikli iş gücü çok önemli. O nedenle aktif iş gücü politikaları çerçevesinde eğitime çok önem verdik. Hangi Hükümet olursa olsun, bizim gençler ve kadınlar için part-time çalışma imkanlarını genişletmemiz lazım. Avrupa'da olduğu gibi yüzde 20'lerin üzerine çıkartacak... Bazı ülkeler var ki part-time çalışma oranı neredeyse yüzde 20-30 arasında, Türkiye'de ise yüzde 10 civarında, bunu artırmamız lazım."

"Gençler arasındaki işsiz oranı bizde 19,2 Avrupa'da 21,6"

2014 yılı itibariyle gençler arasındaki işsizlik oranının yüzde 19,2 olduğuna işaret eden Şimşek, Avrupa'nın nüfusu Türkiye'den çok daha yaşlı olmasına rağmen bu oranın orada yüzde 21,6 olduğunu kaydetti. Şimşek, buna rağmen yüzde 20 civarındaki bir rakamın yüksek bir rakam olduğunu söyledi.

Mehmet Şimşek, "Bizim üçüncü çeyrek için öngörümüz yüzde 2,2 büyüme idi ama büyüme yüzde 1,7 olarak geldi. Ben de dedim ki 'bunda esas olarak, son 13 yılın en büyük kuraklığını yaşadığımız... Tarım önemli bir etkiye sahip. Üçüncü çeyrekte tarım reel olarak küçülmüş. Tarımın küçülmesi sebebiyle öngördüğümüz yüzde 2,2 yerine yüzde 1,7'lik büyüme gerçekleşmiştir" dedi. 

Yerinden söz alan CHP Grup Başkanvekili Levent Gök de Eğitim-İş Sendikası'nın bu sabah Tandoğan Meydanı'nda, öğretmenlerin özlük hakları ve atanamayan öğretmenlerin sorunu dile getirmek için miting düzenlediğini söyledi. 

Polisin son derece barışçıl bu gösteriye katılanlara tazyikli su ve biber gazı ile müdahale ettiğini iddia eden Gök, "70'e yakın kişinin gözaltına alınmasını nasıl izah edersiniz?" diye sordu. Gök, polisin bu şiddetini kınadığını belirtti.

Emeklilerin yüzde 15 destek primi ödemeleri doğru bir uygulama

Tasarı üzerine söz alan AK Parti Adana Milletvekili Mehmet Şükrü Erdinç, konuşmasında Osmanlıca tartışmalarına değinerek, "Osmanlıca, bugün konuştuğumuz dilin özüdür. Alfabesi de dünya genelinde kullanılan, Arap alfabesinin Türkçe'ye uyarlanmış halidir. Ancak Osmanlıca'ya olan tepki, aslında Arap alfabesine olan hırstan, İslamofobiden ortaya çıktığını düşünüyorum" dedi.

Erdinç ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na ilişkin eleştirilere karşılık, "Cumhurbaşkanlığı Sarayımız, bu ülkenin kalbi olacaktır. Devlet kendisine bir arazi üzerine bina yapıyor. Bunu yargıya ya da size soracak değil. Böyle devlet olmaz. Kimseye de sormayacak, kimseden de izin mizin almayacak. Devlet yönetmek çocuk oyuncağı değil. Devletin iradesi var" diye konuştu.

CHP Grup Başkanvekili Levent Gök ise Erdinç'in konuşmasına tepki göstererek, şunları söyledi:

"Bu ülkede kamu vicdanında yer etmemiş bulunan ve halen maliyeti konusunda da aklanmamış ve Atatürk'ün bağışlama iradesine ters olarak, milletten kaçırılarak yapılmış olan bir kaçak sarayın nasıl savunulduğuna tanık olduk. Şiddetle kınıyorum.

Osmanlıca ile ilgili tartışmaların İslamofobiden kaynaklandığı düşüncesi, gerçek dışıdır ve akıl dışıdır. Türkiye'de hiç kimse sizlerden daha az Müslüman değildir. Türkiye'de herkes dinini, büyük Atatürk sayesinde yıllarca, özgürce yapmıştır. Osmanlıca bir kere devlet, saray dildir, alkın kullandığı dil değildir."

"2070 yılına kadar dahi doğru düzgün bir iyileşme zor görünüyor" 

Milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emeklilerin kendi adlarına açtıkları iş yerleri için yüzde 15 destek primi ödemesinin doğru bir uygulama olduğunu belirtti.

Türkiye'de ortalama emeklilik yaşı 44 olan yaklaşık 11 milyon emekli olduğuna dikkati çeken Şimşek, şöyle devam etti:

"Bunların önemli bir kısmı gelip iş yeri açarsa, diğer iş yerlerine karşı haksız rekabet hususu ortaya çıkar. 2015 yılı bütçesiyle biz SGK'ya değişik adlar altında 81 milyar lira aktarılacak. Türkiye'de şu anda aynı bütçede öngörülen toplam yatırım tutarı 48 milyar lira. Bunun açığını daha da artıracak, dengeleri daha da bozacak herhangi bir düzenlemeyi bu aşamada yapmamız doğru olmaz.

Türkiye'de 1990'lı yılların başında maalesef 36-37 yaşındaki insanların dahi emekli olabilmesinin önü açılmış. Sonra bu bir miktar düzeltilmeye çalışılmış. 2008 yılında biz bir düzenleme yaptık ama bütün bu düzenlemelerde, mevcutların hakkı korunsun diye 2070 yılına kadar dahi doğru düzgün bu sistemde bir iyileşme zor görünüyor. 

Şu anda 34 OECD ülkesi var. Bunların 30'unda emeklilik yaşı 65 ve üzeri. Sadece 4 ülke 60-65 arasında. Türkiye'de ise bu sene dahil 49-50 yaşında insanlar emekli olabiliyor."

"İhtiyaca göre..."

Şimşek, bütçede toplam 74 bin kamu personeli alınması konusunda kadro imkanı sağlandığını, bunun 34 bininin doktor, hakim, savcı, polis gibi meslekleri kapsadığını belirtti. Şimşek, geriye kalan 40 bin kadronun dağılımının nasıl yapılacağının gelen ihtiyaç taleplerine göre değerlendirileceğini kaydetti. 

2B arazilerine ilişkin soru üzerine, şimdiye kadar 550 bin hak sahibine 382 binin üzerinde parselin satışının gerçekleştirildiğini ifade eden Şimşek, kar saikiyle hareket edilmediğini, 2B'de gelen paranın yaklaşık 3 milyar lira olduğunu belirtti.

2015 yılı bütçesinde toplam 390 milyar liralık vergi öngördüklerini, bunun 48 milyar lirasının yatırıma gideceğini söyleyen Şimşek, ülke genelinde yatırımların vergi gelirine oranının yüzde 12 olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin hukuk devleti olduğunu ve güçler ayırıma saygılı olduklarını belirten Şimşek, "Ama hiç bir kurumun da diğer bir irade üzerine vesayet kurmaması gerekiyor" dedi.

İl Özel İdareleri'nde çalışan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı çalışanlarının kamuya alınmasına ilişkin şu anda bir çalışma olmadığını ifade eden Uçak, "Alınan uçak 185 milyon dolara alınmıştır. THY tarafından satın alındı. THY bundan zarar etmeyecek belki de üzerine karını koyup verecektir. Başbakanlık para ödeyecek" diye konuştu.

Bakan Şimşek, şu anda devletin madencilik sektöründen aldığı paya ilişkin yasa çalışması olduğunu, bu çalışmanın muhtemelen yakında Meclis'e geleceğini kaydetti. Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nın sigortasının yapılmadığını kaydetti. 

CHP Bolu Milletvekili Tanju Özcan, konuşmasında son yapılan operasyonu eleştirerek, şöyle konuştu:

"Eski dostlar bugün terörist olmuş, Bilal'in de anlayacağı şekilde anlatayım: Geçmişte bunlarla, birlikte kamu ihaleleri dağıtmıyor muydunuz? Muhalifleri birlikte dinlemiyor muydunuz? Çocukların sorularını birlikte çalmadınız mı? Sonra birden bir şey oldu, aranız bozuldu. 'Aile içi mesele' dedik ama bir sabah uyandık, 17 Aralık sabahı, asrın vurgunu ile karşıya olduğumuzu öğrendik. Başbakan ve bakanların ülkeyi nasıl soyduklarını gördük, paraları sıfırlayamayan üstün zekalı Başbakan çocuklarını gördük. Ortalık karışınca Başbakan, polis ve müdürleri değiştirdi. HSYK aracılığıyla hakim ve savcıları değiştirdi. Sonra soruşturma dosyasına sihirli bir değnek değmiş gibi, bu sanıklar tahliye edildi.

Başbakan, 'bunların inlerine gireceğiz, siz nasıl bizim yolsuzluk ve hırsızlıklarımızı ortaya çıkarıyorsunuz' dedi ve onlara yönelik operasyonlar başladı, bazıları tutuklandı. Düne kadar Hükümetin borazanlığını yapan gazeteler, Hükümetin talimatıyla basıldı, silahlı terör örgütü üyesi olma suçlamasıyla gözaltına alındı, tutuklandı. Silahlı terör örgütü iseler nerede silahlar? Çok acemice yapılmış bir operasyondu, bari bir yerlere silah gömseydiniz. Gözaltına alınanlara, 'şu diziye izliyor musun, Fethullah Gülen'i tanıyor musun?' diye sorulmuş. 'Akşam yatmadan dişlerini fırçalıyor musun, hangi takımı tutuyorsun?' diye de sorsaydınız bari. Fethullah Gülen'i tanımak suçmuş. Buradaki milletvekillerinden kaçı acaba Fethullah Gülen'i tanıyor?"

CHP Bursa Milletvekili Aykan Erdemir de Daron Acemoğlu'nun "Uluslar neden çöker?" kitabını göstererek, "Acaba bu kitabı Cumhurbaşkanı ve Başbakan okuyabildi mi? Keşke bu kitabı okuyabilse ve anlayabilseler" dedi.

Muhabir: Coşkun Ergül