Avro para birimi 27 yaşında

AB üyesi 27 ülkenin 21'inin resmi para birimi olarak kullanılan avro, 1 Ocak 1999'da kaydi olarak yürürlüğe girmişti. Bu tarihte avro, dünya finans piyasalarına tanıtılarak resmen işleme konulmuştu. Böylece, avro bugün itibarıyla hesap birimi olarak kullanımında 27 yaşına ulaştı.

Avro, 1999 yılının ardından 3 yıllık bir geçiş sürecinin sonunda günlük yaşamda kullanıma başlanmıştı. 1 Ocak 2002 tarihinde avro banknot ve bozuk para şeklinde tedavüle girerek üye ülkelerdeki eski para birimlerinin yerini aldı.

Avroyu, Almanya, Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İrlanda, İspanya, İtalya, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Yunanistan ve Hırvatistan olmak üzere 21 AB üyesi kullanıyor.

Bulgaristan bugün avroya geçti

Geçen yıl AB Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve AB ülkelerinin maliye bakanları Bulgaristan'ın avroya geçmeye hazır olduğuna karar verdi.

Söz konusu kararlar çerçevesinde 2007 yılından beri AB üyesi olan Bulgaristan, 1 Ocak 2026 itibarıyla Avro Bölgesi'ne dahil olarak resmen avroya geçti.

Avro para birimini kullanan AB üyesi ülkelere Avro Bölgesi adı veriliyor. Bu ülkelerin para politikası, ECB ve üye ülkelerin merkez bankalarından oluşan Avro Sistemi tarafından idare ediliyor.

Frankfurt merkezli ECB'nin görevi, para birimi olarak avroyu kullanan AB üyesi ülkelerden oluşan Avro Bölgesi'nde fiyat istikrarını sağlamak olarak tanımlanıyor.

ECB'nin orta vadeli enflasyon hedefi yüzde 2. Avro Bölgesi para politikasını ve faiz oranlarını belirleyen ECB’nin sorumlulukları arasında bankaları denetlemek, mali sistemi gözlemek, avro banknotları basmak, kartla veya çevrim içi avro ile güvenli ödeme yapılmasını sağlamak ve kripto varlıklarını araştırmak da bulunuyor.

357 milyondan fazla kullanıcı

Avrupa'da 357 milyonun üzerinde kişinin kullandığı avro, "Avrupa Para Birimi", "ekü" ve "euro" olarak adlandırılıyor.

Avro çeşitli renk ve boyuta sahip 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500 olmak üzere 7 farklı banknot, 1, 2, 5, 10, 20, 50 sent ile 1 ve 2 avro madeni para olarak tedavülde bulunuyor.

En yüksek değere sahip 500 avroluk banknotların basımı, terörün finansmanına ve kara para aklamaya karşı mücadele nedeniyle 2019 yılında durduruldu.

500 avroluk banknot artık günlük yaşam ve alışverişte kullanılamıyor. Bu banknotlar sadece banka hesaplarına yatırılabiliyor.

Danimarka dışındaki bütün AB ülkelerinin, gerekli kriterleri yerine getirmesi halinde avro para birimine geçmesi zorunluluğu bulunuyor. Referandumla avroya geçmeyi kabul etmeyen Danimarka, AB anlaşmaları gereği bütün ekonomik ve uyum kriterlerini karşılamasına rağmen buna mesafeli duruyor.

Danimarka dışında İsveç ile birlikte Polonya, Macaristan, Çekya ve Romanya da henüz avroya geçiş yapmayan AB ülkeleri olarak sıralanıyor.

Avroya katılmayan AB ülkeleri kendi para birimlerini kullanarak para politikaları üzerinde kontrol sahibi olmayı sürdürüyor.

Avro değeri dalgalı gidiyor

Avro, 1999 yılında piyasaya sürüldüğünde 1 avro 1,17 dolar seviyesindeydi. Bu tarihten sonra avro, dolar karşısında hızla değer kaybetti. Ekim 2000'de avro 0,83 dolara kadar geriledi.

Avro, 2002 yılından 2008'e kadarki süreçte dolara karşı değer kazandı. 2008 yılında 1,60 dolara kadar çıkarak rekor kıran avro zamanla geriledi.

2025 başında 1,03 seviyesinde olan avro dolar paritesi yıl sonu itibarıyla 1,18 seviyelerinde seyretti. Böylece, Avro para birimi dolara karşı bu yıl yaklaşık yüzde 15 değer kazandı.

Küresel rezervlerde yüzde 20 payı var

Doların ardından dünyanın en fazla kullanılan ikinci rezerv para birimi konumundaki avronun uluslararası piyasalarda kullanımı yaygın biçimde devam ediyor.

Toplam uluslararası rezervlerde ABD doları yüzde 58, avro ise yüzde 20 paya sahip.

Yüksek kamu borcu var

Avro Bölgesi ülkelerinde kamu borcu oranının aşırı yüksek seviyelere çıkması dikkati çekiyor.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde toplam kamu borcu 13 trilyon 677 milyar avroya ulaşmış durumda. Toplam kamu borcunda artış son 1 yılda 578 milyar avroyu buldu.

Avro Bölgesi’nde kamu borcunun GSYH'ye oranı da yüzde 88,2'ye kadar yükseldi. Bu oran bir yıl öncesinde yüzde 87,7 seviyesinde seyrediyordu.

AB üyesi ülkeler arasında kamu borcunun GSYH'ye oranının en fazla olduğu ülke yüzde 151,2 ile Yunanistan. Onu en yakın yüzde 138,3 ile İtalya, yüzde 115,8 ile Fransa, yüzde 106,2 ile Belçika, yüzde 103,4 ile İspanya, yüzde 96,8 ile Portekiz ve yüzde 88,4 ile Finlandiya izliyor.

AB kurallarına göre, normal şartlarda üye ülkelerin kamu borçlarının, GSYH'lerinin yüzde 60'ını geçmemesi gerekiyor. Bu sınır aşıldığında uygulanacak tedbirlerin AB Komisyonu'na bildirilmesi ve etkin mücadelenin yapılması gerekiyor. Ancak AB ülkeleri, uzun yıllardır kamu borçlarını düşürecek adımları ve kemer sıkma politikalarını uygulayamıyor. Bu yüksek kamu borcu bölge ekonomisini olumsuz etkiliyor.