KERKÜK/ERBİL
Kendilerini "akıncı" olarak tanıtan Türkmenler, Irak Şam İslam Devleti örgütünün (IŞİD) hedefinde olan Tazehurmatu'yu peşmergeyle birlikte koruyor.
Kerkük'ün 15 kilometre güneyinde olan bölge, Beşir köyünü ele geçiren IŞİD militanlarının muhtemel saldırısına karşı teyakkuzda bekliyor. Nüfusu 15 bin olan bölgede akıncılardan başka kimse kalmadı. Sayıları 5 bini bulan silahlı Türkmen akıncılar, 24 saat tetikte bekliyor.
AA muhabirinin görüntülediği Türkmen akıncılar, ordudan ayrılmış subaylardan eğitim alıyor. Akıncılar, ellerindeki hafif silahlarla, IŞİD militanlarına en yakın noktalarda mevzilendi. Pemergeyle bölge güvenliğini sağlayan gönüllü akıncıların, yemek ihtiyacını Türkmen aşiretleri sağlıyor.
Türkmen akıncıların komutanlarından GaripTazehurmatulu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ilk günlerde 1000 kişi olan sayılarının, sürekli artış kaydederek 5 bine yükseldiğini söyledi.
Sınır hattında gündüzleri 2 bin kişiyle nöbet tuttuklarını, peşmerge güçleriyle sürekli irtibat halinde olduklarını belirten Tazehurmatulu, IŞİD'in, roket ve havan mermisi saldırılarına peşmergeden aldıkları top desteğiyle anında karşılık verdiklerini ifade etti.
"En kritik nokta IŞİD militanlarının geçişini kolaylaştıran ve Beşir köyünü Tazehurmatu nahiyesine bağlayan Beşir Köprüsü'dür" diyen Türkmen komutan, peşmerge gücünün, bu köprüyü koruduğunu bildirdi.
Tazehurmatulu, tek sıkıntılarının mühimmat olduğunu, bu konuda bölgesel hükümetin kendilerine daha fazla yardımcı olmasını istedi.
Siper noktası komutanı Hamit Ahmet de ani gelişen IŞİD saldırılarına karşı sürekli alarm durumunda olduklarını söyledi.
Iraklı Türkmenleri "bölünmüşlük" yakıyor
Irak'ta yaşayan Türkmenler arasındaki politik ve mezhepsel bölünmüşlük, siyasi temsiliyetlerini güçsüz bırakıyor.
Yaklaşık 35 milyonluk Irak nüfusunun 1 milyonunu Türkmenler'in oluşturmasına rağmen 328 sandalyeli Irak Parlamentosu'nda 9, 111 sandalyeli Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Parlamentosunda ise 5 Türkmen milletvekili bulunuyor.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Türkmenler, yoğun olarak Erbil, Kerkük, Musul, Diyala ve Selahattin kentlerinde yaşıyor.
Mezhepsel (yüzde 60 Şii, yüzde 40 Sünni) ve siyasi bakımdan derin ayrılık içinde olan Türkmenlerin kurdukları irili ufaklı partiler 20'yi geçiyor. Ancak Türkmenler, bunların arasında siyasi alanda daha çok Irak Türkmen Cephesi, Milli Türkmen Partisi, Türkmeneli Partisi ve Bağımsızlar Hareketi etrafında toplanıyor.
Kurdukları siyasi partilerle politik anlamda aktif olmayı amaçlayan Türkmenlerin siyasi farklılıkları, zayıflamalarına yol açıyor. Türkmen siyasilerin bile isimlerini bilmedikleri bu farklı siyasi yapı nedeniyle Türkmenler, Irak Meclisinde ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Parlamentosu'nda yeterince temsil edilemiyor. Türkmen partilerin arasında Irak Başbakanı Nuri el-Maliki'ye kendini çok yakın hissedenler olduğu gibi, Türkiye ve Kürt bölgesel yönetimine yakın olan siyasi gruplar da var.
Irak'taki tüm etnik ve mezhebi gruplar kendi silahlı güçlerini oluştururken, Türkmenlerin, etkin bir silahlı güç kurmamış olmaları da Irak Türkmen Cehpesi gibi partiler tarafından eleştiri konusu oluyor.
"Ayrışmayı ABD derinleştirdi"
Erbil Türkmen Listesi Başkanı Mahmud Çelebi, Irak'ta yaşayan Türkmenlere hiçbir devletin destek olmadığını iddia etti.
Türkiye'nin, Irak'ta yaşayan Türkmenlerin yanında olduğu yönünde mesajlar vermesinin sevindirici olduğunu belirten Çelebi, bunun yeterli olmadığını ve somut adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Çelebi, "Türkmenler, katlediliyor burada. Silah lazım. Nüfusumuz Kürtler kadar var ama onlar kadar destek alamıyoruz. Şiiler İran'dan, Sünniler başka devletlerden, Kürtler ABD ve Türkiye'den destek görüyor. Şiiler ve Kürtler, ABD'yle irtibat kurdu ve işbirliği yaptı. İktidar onların eline geçti. Türkmenler ve Sünniler bunu başaramadı. Türkmenler, organize değil, güçleri yok. Türkmenler'in Türkiye'nin desteğine ihtiyacı var" dedi.
Irak'ta, geçmişte de mezhepsel ayrışma olduğunu belirten Çelebi, "Bu ayrışma, ABD'nin, Irak'ı işgaliyle derinleşti. Türkmenler arasında, mezhep farklılıkları belirgin hale geldi" ifadelerini kullandı.
"Kürtler ve Şiiler kazandı"
Türkmen Reform Hareketi Başkan Vekili Muhammed İlhanlı da Irak'taki kaos ortamının siyasi ve mezhepsel bölünmüşlükten kaynaklandığını vurguladı.
"Irak'taki Türkmenler arasında ise mezhepsel ayrışmadan daha çok siyasi ayrışma olduğunu" öne süren İlhanlı, şunları kaydetti:
"Kerkük'teki Türkmen partileri, Türkiye'nin etkisiyle daha çok milliyetçilik üzerine politika izliyordu. Ancak, Türkiye'nin bölgede izlediği dış politika 2000'li yıllarda değişti ve Kürtler'le işbirliğini gözeten bir politikaya dönüştü. Türkmenler ise siyasette yeni oldukları için bu değişime ayak uyduramadı.
Kerkük'te siyaset yapan Türkmenler, bugün Kürt Bölgesel Yönetimi'ne ya da Irak merkezi yönetimine bağlanma konusunda görüş ayrılığı içinde. Bölgede, son 10 yılda Kürtler ve Şiiler dışında kazanan yok. Türkmenler bu imkanı bulamadı. Türkiye ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasında gelişen ticari ve siyasi faaliyetler, Türkmen Cephesi'nin kafasını karıştırdı."
İlhanlı, Irak'ın kuzeyinde yaşayan tüm etnik grupların, güvenlik ve refahları için birlikte hareket etmeleri gerektiğine işaret ederek, "Özellikle, Türkmenlerin bölgede Kürtlerle diyalog kurması ve işbirliği yapmasının stratejik bir hareket olacağını" kaydetti.
Muhabir: Salih Bilici, Ferhat Demircan
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
