KUDÜS
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Kongresi'ne hitap etmek üzere önümüzdeki ay Washington'a yapmayı planladığı geziye yönelik eleştirilere cevaben, "Obama ile şahsi bir probleminin olmadığını" belirtti.
Netanyahu, yaptığı yazılı açıklamada, "Başkan Barack Obama’ya meydan okumak için değil, ülkemin ayakta kalabilmesini etkileyen konularda sesimi yükseltme sorumluluğum olduğu için ABD’yi ziyaret edeceğim" yorumunu yaptı.
ABD Kongresi'ne hitap edecek olmasını, "Kongre’nin İran ile yapılacak nükleer anlaşmada önemli bir rol üstlenme" ihtimaline bağlayan Netanyahu, İran’a yapılan nükleer anlaşma teklifiyle ilgili ABD yönetimi ile derin bir anşaşmazlık içerisinde olduklarını belirtti.
BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ile Almanya (5+1) tarafından sunulan teklifin, İsrail’in "varlığını tehdit etme" konusunda İran'a imkan sunacağını savunan Netanyahu, "Bu rejim, kendisini İsrail’in yok edilmesine adadığını açıkça ilan etti. Anlaşma teklifi İran’a kısa sürede nükleer silaha sahip olma imkanı sunuyor" değerlendirmesinde bulundu.
"Obama ile şahsi probleminin olmadığını" belirten Netanyahu, "Obama’nın İsrail için birçok alanda yaptıklarından son derece memnun olduğunu kaydetti.
İsrail ile ABD’nin ilişkilerinin "partiler üstü" olduğunu ifade eden Netanyahu, geçmiş yıllardaki ABD yönetimleriyle yaşanan birçok anlaşmazlığa rağmen iki ülke ilişkilerinin daha da güçlendiğini vurguladı.
Netanyahu'ya, ABD Kongresi'ne hitap etmek üzere Washington'a yapmayı planladığı ziyareti iptal etmesi yönünde İsrail ve ABD'den çağrılar ise gelmeye devam ediyor.
Ziyaretin, İsrail’de 17 Mart’ta yapılacak erken seçimleri etkilemeye yönelik olduğunu savunan taraflar, Netanyahu'nun, oylarını arttırma umuduyla ziyareti planladığını savunuyor.
ABD yönetimi ziyareti, basına açıklanmasından hemen önce öğrenmesi nedeniyle, protokol kurallarının çiğnenmesi olarak görüyor. ABD Başkanı Obama, İsrail'de genel seçimlerin yaklaşması nedeniyle Netanyahu ile görüşmeyeceğini açıklamıştı.
ABD'de yabancı liderlerin Kongre'de hitap etmesine yönelik davetler genellikle Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı ile istişare ediliyor. Ancak Temsilciler Meclisi Başkanı John Boehner, Netanyahu'yu davet ederken Beyaz Saray'a danışmadığını belirtmişti.
Netanyahu, daha önce Temmuz 1996 ve Mayıs 2011'de ABD Kongresi'nin ortak oturumlarına hitap etmişti.
İtiraz var
Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun gelecek ay başında Washington'ı ziyaretinde Kongre'de konuşma yapma planlarına gerek İsrail'deki bazı çevreler gerekse ABD'deki bazı Yahudi kuruluşları güçlü itiraz dile getiriyor.
ABD Temsilciler Meclisi Başkanı John Boehner'ın Beyaz Saray'dan habersiz bir şekilde Netanyahu'yu Kongre'de konuşma yapmak üzere davet etmesi ve Netanyahu'nun da daveti kabul etmesi, Beyaz Saray tarafından, "normal diplomatik protokollerin ihlal edildiği" ve İsrail'de seçimlere çok yakın bir zamana denk getirildiği gerekçesiyle tepki görmüştü.
Kongre'deki Demokrat çevreler de, Netanyahu'nun konuşmasına tepkilerini dile getirirken, bazı Demokrat Kongre üyelerinin konuşmayı boykot etmeyi düşündüğü yönünde de haberler Amerikan medyasında yer alıyor. ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden'ın da konuşmaya katılmayacağı açıklanmıştı.
Boehner'ın Netanyahu'ya yönelik daveti ilk açıkladığı günden bu yana patlak veren tartışmalar, şimdi bazı Yahudi kuruluşlarının da İsrail Başbakanının konuşmasına itirazlarını ortaya koymaya başlamasıyla yeni bir boyut kazandı.
ABD'deki önemli Yahudi kuruluşlarından İnkar ve İftiraya Karşı Birlik (Anti-Defamation League-ADL) Ulusal Direktörü Abraham Foxman, Netanyahu'nun planlanan konuşması üzerinde süren ihtilafın yararlı olmadığı, "istenmeyen neticeler" doğurduğu ve tüm olayın adeta bir "sirke" dönüştüğü" görüşünü dile getirerek, Netanyahu'nun "evde kalması" gerektiğini söyledi.
Foxman, The Jewish Daily Forward dergisine verdiği mülakatta, Netanyahu'nun Kongre'deki konuşmasını ülkesinde 17 Mart'ta yapılacak seçimlerin sonrasına ertelemesi önerisinde bulundu.
ABD'deki diğer bir Yahudi kuruluşu J Street de, Netanyahu'nun konuşmasına karşı bir imza kampanyası başlattı. Şu ana kadar 20 bin imza topladığı belirtilen dilekçede, Netanyahu'nun ABD'deki Yahudiler adına konuşamayacağı ifade ediliyor.
Kuruluşun başkanı Jeremy Ben-Ami de, Kongre üyelerine gönderdiği mektupta, konuşmanın Netanyahu'nun seçim kampanyasında kullanılması ihtimaline işaret ederek, Kongre'nin buna alet olmaması gerektiğini kaydetti. Ben-Ami mektubunda, Kongre üyelerinden, konuşmanın İsrail'in bir sonraki lideri tarafından yapılmak üzere seçimlerden sonraya ertelenmesi gerektiği mesajını Temsilciler Meclisi Başkanı Boehner'a iletmelerini istedi.
Yahudi Reform Birliği Başkanı Haham Rick Jacobs da, Netanyahu'nun Kongre konuşmasının iki müttefik arasındaki önemli ilişkiye zarar verebileceği uyarısında bulundu.
İsrail'de de tepki var
Netanyahu'nun konuşmasına İsrail'deki bazı çevrelerin tepkili olduğu görülüyor.
İsrail'in eski Dışişleri Bakanı Tzipi Livni, "Netanyahu'nun genel seçimlerde oylarını artırmak için yapacağı konuşma, İsrail ile ABD arasındaki ilişkilere zarar verecek" derken, İsrail'in Yeş Atid Partisi lideri ve Maliye Bakanı Yair Lapid de, Netanyahu'nun ABD ile olan bağlara ciddi şekilde zarar verdiğini ve ziyaretini iptal ederek "evinde oturması" gerektiğini savundu.
İsrail'in eski New York Başkonsolosu Alon Pinkas ise Netanyahu'nun ziyaretinin, Obama ve Netanyahu arasındaki ilişkilerin ne kadar zayıfladığını göstermesi açısından "çok kötü bir fikir" olduğunu söyledi. Pinkas, "Bu ziyaret İran ile ilgili değil, kesinlikle seçimlerle ilgili" dedi.
Eleştirilere rağmen Netanyahu, dün yaptığı açıklamada, Temsilciler Meclisi Başkanı John Boehner'ın daveti üzerine Cumhuriyetçiler'in çoğunlukta olduğu Kongre'ye hitap etmek için Mart ayında planlanan Washington ziyaretine ilişkin geri adım atmayacağını açıkladı.
Washington’a gelecek ay yapmayı planladığı geziyi iptal edeceği yönündeki haberleri yalanlayan Netanyahu, "Washington ziyaretini ilan edildiği şekilde gerçekleştirip konuşmayı (ABD kongresinde) yapacağım" ifadesini kullandı.
Netahyahu, İran'ın nükleer programına ilişkin İran ile 5+1 ülkeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya arasında yürütülen müzakerelerden "tehlikeli bir anlaşmanın" çıkmasını engellemek için her şeyi yapacağını ifade etti.
İsrail Başbakanı Netanyahu'nun tartışmalara neden olan ve Mart ayı başında ABD Kongresi'nde yapması beklenen konuşmasında, İran'ın nükleer programına ilişkin 5+1 ülkeleriyle müzakereler konusu üzerinde duracağı tahmin ediliyor.
Muhabir: Turgut Alp Boyraz
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
