KAHİRE/ANKARA

Mısır'da kamuoyunda "Hapishaneler baskını" olarak bilinen davada, darbeyle görevinden uzaklaştırılan demokratik yollarla seçilmiş ilk cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin de aralarında bulunduğu 100 kişiye idam cezası verildi.

Kahire Ağır Ceza Mahkemesi, "Casusluk" davasının ardından, "Hapishaneler baskını"yla ilgili kararını da açıkladı.

Mursi, Müslüman Kardeşler Teşkilatı (İhvan) Rehberlik Konseyi Başkanı Muhammed Bedii, İhvan Rehberlik Konseyi Yardımcısı Reşad el-Beyumi, Hürriyet ve Adalet Partisi (HAP) Genel Başkanı Muhammed Saad el-Katatni, İhvan'ın ileri gelenlerinden İsam el-Aryan ve gıyaben yargılanan Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı Yusuf el-Karadavi ile Mursi dönemi Enformasyon Bakanı Salah Abdulmaksud'un yer aldığı yaklaşık 100 kişinin idamına hükmeden mahkeme, aynı davada İhvan'ın lider kadrosundan Muhammed el-Biltaci, Subhi Salih ve Saad el-Huseyni'nin de aralarında bulunduğu 21 sanığa müebbet, 8 sanığa ise 2 yıl hapis cezası verdi. İdamına hükmedilenlerden 94'ü gıyaben yargılanıyordu.

Söz konusu mahkeme, daha önce açıkladığı "Büyük casusluk" davasında ise HAP Genel Sekreteri Biltaci, İhvan Rehberlik Konseyi Başkan Yardımcısı Hayrat Şatır ile Cumhurbaşkanlığı Sekreteri Ahmed Abdulati'nin de aralarında bulunduğu 16 kişiye idam, Mursi ve İhvan Rehberlik Konseyi Başkanı Bedii'nin de yer aldığı 17 kişinin ise müebbet hapsine hükmetmişti.

Söz konusu iki davada da kararın temyiz yolunun açık olduğu belirtildi.

İsimlerin çokluğu ve iki davanın aynı mahkeme tarafından görülmesi nedeniyle kararlar açıklanırken hakimin zaman zaman elindeki karar metinini okumakta zorlandığı görüldü. 

Hapishaneler baskını

Ülkede "Vadi'n-Natrun Hapishanesi Olayı" olarak da bilinen "hapishaneler baskını" davasında, 102'si firari 129 sanık, 25 Ocak 2011'de Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek'in devrilmesiyle sonuçlanan halk ayaklanmasında, "11 hapishane ve karakola saldırarak, 3 subayı kaçırmakla" suçlanıyor.

İlk duruşması 28 Ocak 2014'te yapılan davada, Mursi ve diğer sanıkların Ocak 2011'deki devrim sırasında "Gazze'den sızan yüzlerce kişi tarafından pek çok hapishaneye baskın düzenlenerek Vadi'n-Natrun Hapishanesi'nden kaçtığı iddia ediliyor.

Casusluk davası

"Casusluk Davası"nda ise devrimin ardından Cumhurbaşkanı seçilen Mursi ve 35 kişi, "Devletin çıkarlarına zarar vermek amacıyla Hamas, Lübnan'daki Hizbullah örgütü, İran Devrim Muhafızları'yla suç amaçlı iş birliği ve casusluk yaptıkları" öne sürülüyor.

Sanıklar ayrıca Mısır Bakanlar Kurulu'nun Aralık 2013'teki İhvan'ı "terör örgütü" olarak ilan etme kararına binaen "terör örgütüne mensup olmakla" suçlanıyor. Bu davadaki 36 sanıktan 22'si tutuklu, 14'ü ise gıyaben yargılanıyor.

Kahire Ceza Mahkemesi, toplam 166 sanıklı davaların 16 Mayıs'taki duruşmasında, Mursi'nin de aralarında bulunduğu 122 kişinin dosyalarını, "idam kararıyla ilgili görüş için" müftülüğe göndermişti.

Mısır yasalarına göre, dosyaların müftülüğe gönderilmesi istişare anlamı taşıyor ve mahkemenin alacağı karar üzerinde bağlayıcılığı bulunmuyor. Mahkeme müftünün idamı onaylamaması durumunda dahi idama hükmedebiliyor.

Britanya Müslüman Birliği'nden kınama

İngiltere'deki Britanya Müslüman Birliği (MAB), Mısır'ın darbeyle görevinden uzaklaştırılan seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi hakkında verilen müebbet hapis ve idam cezalarını kınayarak, dünyaya "bir şeyler yapılması" çağrısında bulundu.

Uluslararası Af Örgütü: Mısır'daki adalet sistemi korkunç durumda

Uluslararası Af Örgütü de idam kararının, "ülkedeki adalet sisteminin korkunç durumunu bir kez daha gözler önüne serdiğini" bildirdi.

Af Örgütü açıklamasında ayrıca, Mursi ve yardımcıları hakkındaki suçlamaların derhal düşürülmesi çağrısında bulundu.

Aziz: Siyasi hareketlerimizin liderlerini yok etme girişimi

Pakistan Cemaat-i İslami Partisi Dış İlişkiler Sorumlusu Abdulgaffar Aziz, demokrasiye inanan tüm devletlerin bu karara şiddetle tepki göstermesi gerektiğini ifade etti.

Aziz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Mısır mahkemesinin kararının, Bangladeş Yüksek Mahkemesi'nin Cemaat-i İslami Partisi Genel Sekreteri Ali İhsan Mücahid'e verilen idam cezasını onaması ile aynı günde verildiğine dikkat çekerek, "İslam dünyasına karşı ciddi bir savaş olduğunu düşünüyoruz. Siyasal hareketlerimizin liderlerini yok etme girişimleri İslami düşüncenin yayılmasına karşı bir yok etme girişimidir" dedi.

Yeşiller'den Merkel'e çağrı

Yeşiller Partisi Milletvekili ve Mısır Sorumlusu Franziska Brantner, Almanya Başbakanı Angela Merkel'in "sesini yükseltmesini" istedi. Brantner, "Eğer Bayan Merkel ölüm cezası konusundaki eleştirilerinde ve tutumunda samimiyse, Mursi hakkında verilen bu ölüm cezasına karşı sesini yükseltmelidir" diye konuştu.

Filistinli milletvekili Gunaym: Demokrasi yanlıları harekete geçmeli

İsrail meclisi Knesset'teki Filistinli milletvekillerinden Mesud Gunayim, "Dünyadaki tüm adalet ve demokrasi yanlılarının bu karara karşı harekete geçmesi lazım" dedi.

HRW: Karar siyasi ve haksız

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), demokratik yollarla seçilmiş ilk cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ile Müslüman Kardeşler Teşkilatı (İhvan) liderlerine yönelik idam kararını "siyasi ve haksız" olarak nitelendirdi.

HRW Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölgesi Müdür Yardımcısı Nedim el-Huri,  Mısır'da Mursi ve diğer sanıklar hakkında bugün verilen idam kararını AA muhabirine yaptığı açıklamada değerlendirerek, "Söz konusu karar, bazı güvenlik görevlilerinin tanıklıkları üzerine verildi. Kararın alınmasında herhangi bir yargılanmada mesnet teşkil edecek bireysel ya da şahsi sorumluluğa ilişkin delil bulunmamaktadır" dedi.

Mısır Adalet Bakanı Müsteşarı: Yargımız bağımsızdır

Öte yandan, Mısır Adalet Bakanı Müsteşarı Adil Fehmi ise yaptığı açıklamada, uluslararası insan hakları örgütlerinin idam kararına ilişkin tenkitlerini, "Yargımız bağımsızdır. Yargı ve kararlarına ilişkin içten ve dıştan bir müdahale olamaz. Bu, Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından birkaç kere izah edildi" şeklindeki sözleriyle cevapladı. 

Muhabir: Safiye Karabacak, Hamdi Yıldız, İnci Gündağ