Güney Afrika'nın Kuzey Cape eyaletinde yer alan Orania, bir yandan ülke tarihinin ırkçı uygulamalarını akıllara getirirken diğer yandan siyahi emeğin sömürülmediği yasal bir kültürel öz yönetim modeli olarak öne çıkıyor.
Güney Afrikalı mevkidaşı Cyril Ramaphosa'yı bugün Beyaz Saray'da ağırlayacak ABD Başkanı Donald Trump'ın, Güney Afrika hükümeti tarafından "zulüm ve soykırıma" uğradıklarını iddia ettiği beyaz azınlık, 63 milyonluk ülke nüfusunun 4,5 milyonluk kısmını oluşturuyor.
ABD Başkanı Trump’ın, Beyaz Saray’da Güney Afrika Cumhurbaşkanıyla yaptığı tartışma ve suçlamalar, Güney Afrika’daki beyazların durumunu gündeme getirdi ⤵️
— Anadolu Ajansı (@anadoluajansi) May 21, 2025
• Orania bölgesi, Güney Afrika’da beyazların yaşadığı bölgelerin en ilgi çekici özelliklerine sahip olanı
•… https://t.co/tMwngel9Jb pic.twitter.com/7zQ5KOSn05
Elon Musk'ın da mensubu olduğu Güney Afrikalı beyaz toplum, yüzyıllar önce Hollanda ve Britanya'nın Cape Kolonisi'ne yerleşen Avrupalıların soyundan geliyor.
Beyazların çoğunluğu, Felemenkçe kökenli Afrikaans dilini konuşan Afrikanerlerden oluşuyor.
Hollanda kökenli çiftçi Boerlerin soyundan gelen bu halk, 350 yıldan uzun süredir yaşadıkları bu toprakları anavatanları olarak görüyor.
Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar, ırk bazlı düzende her alanda mutlak hakimiyet sahibi beyaz azınlık, demokrasiye geçilen 1994 sonrasında da ülkenin ekonomik açıdan en varlıklı kesimi olmayı sürdürüyor.
Trump'ın, haklarını korumak için Güney Afrika'yı cezalandırdığı 40 bin beyaz çiftçi aile, ülkedeki tarım arazilerinin yüzde 60'ını kontrol ederken çok sayıda yoksul beyaz aile de bulunuyor.
Kuzey Cape eyaletindeki Orania ise tamamı Afrikaans konuşan beyazlardan oluşan 3 binlik nüfusuyla, ülkede Afrikaner kültürünün kalesi olmaya devam ediyor.
Afrikaner olmayanların ikametine ve çalışmasına izin verilmeyen, hükümetin dahi giremediği Orania, akıllara doğrudan apartheid rejimini getiriyor.
Öte yandan, anayasal güvenceye sahip Orania'nın ahalisi, kendi kültürlerini koruduklarını savunuyor.
Kendine ait bayrağı, para birimi hatta ulusal marşı olan Orania'nın yerel Hükümet Sözcüsü Joost Strydon, AA muhabirine, kasabanın 1991'den itibaren kuruluş sürecine ilişkin "Güney Afrika Anayasası'nın 235. maddesinde açıkça belirtildiği gibi Güney Afrika'daki kültürler, kendilerini koruma ve öz yönetim kurma hakkına sahiptir. Birinin bu hakkı savunması gerekiyordu, biz de bunu yaptık. Haklarımızı savunma sürecini başlattık." dedi.
Strydon, Orania'nın, ucuz siyah iş gücü sömürüsüne karşı bir devrim niteliği taşıdığını öne sürerek "Güney Afrika'da ucuz siyahi iş gücü, buranın öncülerinin uzun zamandır eleştirdiği bir şeydi ve tüm işleri kendimiz yapmayı tercih ettik. İster inşaat olsun ister arabalarda çalışmak, ev inşa etmek, bahçeleri temizlemek, tuvaletleri temizlemek olsun, Orania'da yapılan her şey Afrikanerler tarafından yapılır." diye konuştu.
Orania'nın Güney Afrika hükümetiyle ilişkisine değinen Strydon, "Orania, belediye veya yerel yönetim düzeyinde hükümetten tek bir kuruş almadan faaliyet gösteriyor. Burada inşa ettiğimiz her şeyi kendimiz finanse ettik ve bu çok zor çünkü gelir vergimiz hala devlete gidiyor." değerlendirmesini yaptı.
Strydon, normal bir toplumda devlet tarafından oluşturulan her türlü altyapı hizmetinin Orania'da yerel yönetim tarafından sağlandığını belirterek "Örneğin, emniyet ve güvenlik. Orania'da çok iyi bir emniyet ve güvenlik sistemimiz var. Çok iyi eğitimli, profesyonel ve Güney Afrika güvenlik otoritelerine kayıtlı bireyler var ve ayrıca daha geniş bir kitleye hizmet sunabiliyorlar. Bu yüzden güvenliğimizi yüksek bir standartta tutuyoruz. Ayrıca yerel olarak kendi sağlık hizmetimiz var. İyi eğitimli personeli olan bir Tıbbi Merkezimiz mevcut." ifadelerini kullandı.
Elektrik ihtiyaçlarının yarısını Orania'daki güneş panellerinden karşılandığını aktaran Strydon, "Şu anda sadece 3 bin kişi olsak bile altyapı açısından orta vadede 10 ila 12 bin kişiyi barındırmak için önceden planlama yaptık. Yani bir sonraki hedefimiz, bu. Biliyorsunuz, büyük ekonomik gelişmeleri beraberinde getirecek sayılara ulaşmak." diye konuştu.
Strydon uzun vadeli amaçlarının olabildiğince çok Afrikaneri buraya çekmek olduğunu vurgulayarak "Eğer tüm Afrikanerler buraya gelirse bu rüyanın bir parçası olur. Yani Afrikanerlerin gerçekten kendilerine ait bir yer bulabilecekleri ve kendi kararlarını verebilecekleri bir alan yaratmak." dedi.
Orania ekonomisinin son 5 yıldır yüzde 10 ile 15 arasında düzenli büyüdüğüne işaret eden Strydon, tarımsal alanda pikan cevizi üretimi, endüstriyel alanda ise inşaat malzemeleri üretiminin öne çıktığını ifade etti.
Strydon, bir bankaya da sahip olan Orania yönetiminin, 2004'ten itibaren kendi yerel para birimi "ora"yı tedavüle soktuğunu belirterek "O zamanlar yalnızca Orania'da geçerli bir para birimi yaratmanın bir dizi avantaj sağladığını gördüler. İlk avantaj, parasal değerimizin Orania'dan ayrılmaması oldu. İkincisi, kimse kafanıza silah dayayıp sizi soymaya çalışmazdı çünkü cüzdanınızda veya kasada bulunan para Orania dışında değersiz olurdu, bu da Orania'daki güvenlik risklerini büyük ölçüde azaltırdı çünkü bizi soymak için hiçbir teşvik yoktu. Üçüncüsü, ora ile ticaret yaparken bankamızda (Güney Afrika para birimi) randlar var ve kendi yerel bankamız orayı bir para birimi olarak destekliyor yani kendi para birimizle dahili ticaret yaparken bankadaki randlara çok daha fazla faiz geliri elde ediyoruz." dedi.
1994 öncesi Güney Afrika bayrağındaki turuncu, beyaz ve mavi renkleri taşıyan Orania bayrağına da değinen Strydon, "Bayrağımızdaki turuncu, özgürlük mücadelesini temsil eder. Bu, yıllar boyunca sahip olduğumuz tüm bayrakların, var olan tüm Boer cumhuriyetlerinin, hemen hemen hepsinin ortak temasıdır ve beyaz, kökenlerimizi, Hristiyanlığı, barış ve temizliği temsil ediyor. Mavi ise bizim Orania'daki çabamızı." diye konuştu.
Strydon, bayrağın ortasında bulunan "Küçük Dev"in ise Orania'nın sembolü olduğuna dikkati çekerek "Kollarını sıvayarak, sizi kurtarmaya kimsenin gelmeyeceği mesajını veriyor. Kimse size yardım etmeye gelmiyor. Sahip olduğunuz gelecek için kollarınızı sıvayıp işi kendiniz yapmanız gerekecek ve bu sembolik olarak, kendi geleceğinizi kendiniz yaratmak demektir." ifadelerini kullandı.
Trump'ın Güney Afrika kararına değinen Strydon, Güney Afrika hukuk sisteminde, siyahilerin ekonomik açıdan güçlendirilmesi için beyazların ve Afrikanerlerin aleyhine ırka dayalı 142 yasa bulunduğunu belirterek "Bu konuda atılan adım çok olumlu. Duyguları anlıyoruz ve Amerikan hükümetinin Güney Afrika'da büyük bir sorun olan arazi kamulaştırması konusunda harekete geçmesinin aciliyetinden memnunuz. Bu, çok endişe verici. Tazminatsız arazi kamulaştırması son derece tehlikeli ve ABD'nin bir el uzatmasından memnunuz." dedi.
Strydon, ABD tarafından Afrikanerlere mülteci statüsü verilmesi konusuna ilişkin de "Afrikanerler, Afrika'da evindeler. Başka hiçbir yere ait değiliz. Biz buraya aitiz. Biz buradayız. Biz neredeyse 400 yıldır burada yaşıyoruz. Toprağımız, burada bir ulus, bir halk etnik kökeni olarak oluşmuş ve biz toprağın bir parçasıyız, terk etmeye niyetimiz yok. Eğer ABD veya başka bir hükümet, tazminatsız kamulaştırma, ırk yasaları, çiftlik saldırıları ve cinayetleri için yardım eli uzatmak istiyorsa o zaman mesajımız sadece şudur: Bize burada yardım edin. Burada yardım istiyoruz ve ille de ABD veya başka bir hükümetin vergi dolarlarıyla değil, tanınma yoluyla. Afrikaner olarak tanınmamız zaten büyük bir adımdı. Bunu takdir ediyoruz." ifadelerini kullandı.
Güney Afrika hükümetinden Trump'ın mültecilikle ilgili yürütme emrine karşı, "Afrikanerler lütfen kalın, siz bu ülkenin bir parçasısınız." demesini beklediklerini söyleyen Strydon, "Bir kavga başlattılar ve bir sürü dram yarattılar. Uzun lafın kısası, bizi tanıyın ve aynı zamanda bölgemizi de tanıyın." diye konuştu.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
