Türkiye'de her üç yetişkinden birinin kullandığı tütün ve tütün ürünleri, bağımlıların yanı sıra dumana maruz kalanların da sağlığını tehdit ederken, kanserden kalp ve solunum yolu hastalıklarına kadar birçok sağlık sorununa ve erken ölümlere yol açıyor.
Anadolu Ajansının "Bir Nefes Bin Zehir" başlıklı dosya haberinde, tütün kullanımının yaygınlığı, pasif içicilik ve elektronik sigaranın zararları, bağımlılıkla mücadele ve sigarayı bırakmaya yönelik destekler, uzman görüşleri ve tütünün yol açtığı hastalıklarla yaşayanların deneyimleriyle ele alındı.
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 26 Haziran'da güncellediği verilere göre, tütün vücuttaki neredeyse her organa zarar vererek kanser, kalp hastalıkları, inme ve akciğer hastalıklarının yanı sıra doğurganlığın azalması, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve erken ölüme neden olabiliyor.
Sağlık Bakanlığından edinilen bilgiye göre, Türkiye'de yılda yaklaşık 125 bin kişi tütün nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu rakam, her 4 dakikada ortalama bir kişinin sigaradan yaşamını yitirdiği anlamına geliyor. Ölümlerin 25 binini sigara kullanmadığı halde pasif içiciliğe maruz kalanlar oluşturuyor.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Dr. M. Burhan Küçükoğlu, dünyada her sene 7 milyondan fazla insanın tütüne bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini belirterek, bu kişilerin 1,5 milyonunun hiç sigara içmemiş, sigara dumanına pasif maruziyet yaşamış kişiler olduğunu kaydetti.
Küçükoğlu, dünyada yaklaşık 1,2 milyar insanın tütün ve tütün mamulü kullandığını dile getirerek, "Yaklaşık 7 kişiden biri tütün mamulü kullanıyor. Bunu sadece erişkinler üzerinde hesapladığımızda da her 5 erişkinden birinin tütün mamulü kullandığını görüyoruz." diye konuştu.
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan, Türkiye'de her 3 yetişkinden birinin tütün ürünü kullandığını ve her yıl 100 bin kişinin tütün kullanımı ve ilişkili nedenlerle hayatını kaybettiğini bildirdi.
Pasif içiciliğin sağlık üzerindeki etkilerine de dikkati çeken İlhan, “Toplumda kendisi tütün ürünü kullanmayan, genetik risk etmeni olmayan, çalışmayan, mesleki maruziyeti olmayan, genç ama eşi, annesi, babası, iş çevresi, sosyal ortamında sigara içilen akciğer kanseri olguları o denli yüksek ki, tam bir pasif maruziyet savaşı gerekiyor.” dedi.
Uzmanlar, çocukların sigara dumanının yanı sıra daha önce sigara içilmiş ev, araç ve eşyalarda kalan zararlı kimyasallara da maruz kalabildiğine dikkati çekerek, aileleri "üçüncü el sigara maruziyeti" konusunda uyardı.
Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Sinem Can Oksay, sigaranın zararlarının birinci, ikinci ve üçüncü el maruziyet olarak değerlendirildiğini belirterek, üçüncü el maruziyetin, sigara içildikten sonra duman ve zararlı kimyasalların ortamda ve kişinin üzerinde kalmasıyla çocukları etkilediğini kaydetti.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, Sağlık Bakanlığının yaklaşık 1 yıldır üzerinde çalıştığı yeni kanun teklifinin ekimde Meclis'e sunulacağını belirtti.
Yeşilayın yaklaşık 7 bin kişiyle yaptığı saha araştırmasına değinen Ergüder, kanun hazırlıklarına toplumdaki desteğin yüzde 90'ın üzerinde olduğunu belirtti.
Uzmanlar, sigara kullanımının kalp damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörü olduğunu, kalp krizi ve inme riskini 2 ila 4 kat artırabildiğini bildirdi.
Mehmet Akif Ersoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Cafer Panç, dünyada kardiyovasküler hastalıklar yani kalp ve damar hastalıkları, ölüm nedenlerinin başında geldiğini belirtirken, Uzman Doç. Dr. Ömer Taşbulak da sigara ve tütün kullanımının kardiyovasküler hastalıkların temel sebeplerinden biri olduğunu söyledi.
Sakarya'da yaşayan ve uzun yıllar kullandığı sigara nedeniyle sağ ayağındaki 3 parmağını kaybeden Osman Gülay, yaşadığı pişmanlığı anlattı.
Ömrünün büyük bölümünü çiftçilikle geçiren Gülay, sigara nedeniyle yaşadığı sağlık sorunlarının ardından kendi iradesiyle bağımlılığından kurtularak 16 yıldır dumansız hayat yaşıyor.
Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, tütünle mücadele kapsamındaki yeni düzenlemelere ilişkin toplumun algısını ölçtüklerini belirterek, "Toplum sigarayla alakalı düzenlemeye ciddi anlamda ihtiyaç duyuyor." dedi.
Dinç, bir sonraki nesilde bu kadar insanı kaybetmemek, ekonomik kayba uğramamak ve toplumsal problemle karşılaşmamak adına 2040 sonrası için "tütünsüz, bağımsız ve sağlıklı nesil" hedefi konulduğunu anlattı.
Türkiye'de 2008'de yüzde 31,2 olan toplam tütün kullanım oranı 2025'te yüzde 33,2'ye yükseldi.
Bu dönem aralığında erkeklerde tütün kullanım oranı yüzde 47,9'dan yüzde 46'ya gerilerken, kadınlarda tütün kullanımı 17 yılda yüzde 35 artarak yüzde 15,2'den yüzde 20,6'ya çıktı.
Kırklareli'nde yaşayan Mediha Kayam, Sağlıklı Hayat Merkezi'nde uygulanan tedaviyle 45 yıl içtiği sigarayı bıraktı.
Alışkanlığını bırakmanın zor olacağını bilerek mücadele ettiğini anlatan Kayam, rahat nefes almanın mutluluğunu yaşıyor.
Prof. Dr. Elif Özalkaya, gebelikte aktif sigara kullanımının yanı sıra pasif maruziyetin de anne karnındaki bebeği etkileyebildiğini belirterek, sigara dumanına maruziyette güvenli bir düzey bulunmadığını bildirdi.
Özalkaya, sigaranın mümkün olduğunca erken bırakılması gerektiğini vurgulayarak, "Bebek için de her şekilde dumansız hava sahası oluşturmamız gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.
İlkokul yıllarında başladığı sigarayı 40 yıl kullanan KOAH hastası Ramiz Sırakaya, yaşadığı sağlık sorunlarının günlük hayatına ve ailesine etkilerini anlatarak gençlere sigarayı bırakmaları çağrısında bulundu.
Gençlere çağrıda bulunan Sırakaya, "Gençlerimizin, sağlıkları ve hayatları için sigaradan uzak durması lazım. Ben hastayım, şimdi hastanede yatıyorum ama bu durumdan bütün ailem etkileniyor. Eşim, çocuklarım ve torunlar da evde telaş içerisinde." diye konuştu.
Ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Kültegin Ögel, AA muhabirine, nikotinin yüksek bağımlılık potansiyeline sahip maddelerden biri olduğunu söyledi.
Bunun kullanımının yeterince ciddiye alınmadığını belirten Ögel, özellikle çocukluk ve gençlik döneminde bağımlılığın daha hızlı geliştiğini, nikotinin ise beyinde kişinin kendini durdurma mekanizmasını bozduğunu kaydetti.
Sivas'ın Zara ilçesinde günlük 4-5 paket sigara içen Hüseyin Kara, temmuz ayında geçirdiği kalp krizinin ardından sigarayı bırakmaya karar verdi.
Zara Devlet Hastanesindeki sigara bırakma polikliniğine başvuran Kara, son paketindeki sigaraları kırarak bağımlılıktan kurtuldu.
Son yıllarda yaygınlaşan elektronik sigara, puff ve ısıtılmış tütün ürünleri, başta akciğerler olmak üzere vücuttaki organ ve sistemleri olumsuz etkiliyor.
Uzmanlar, bu ürünlerin kısa ve uzun vadede ciddi solunum sorunları ve kalıcı akciğer hasarlarına yol açabildiğini, özellikle gençlerde bağımlılık riskini artırdığını vurgularken, aromalar, meyve tatları, renk ve tasarımlarla gençler için daha cazip hale getirilen ürünlerin, sigaraya başlama riskini de artırabildiğini belirtiyor.
Kayseri'de şiddetli öksürük ve nefes darlığı gibi sağlık sorunları yaşamasına neden olan bağımlılığından tedaviyle üç ay önce kurtulan İdris Demir, dumansız hayata adım attı.
Kayseri'de yaşayan 63 yaşındaki işçi emeklisi İdris Demir, Sağlıklı Hayat Merkezi sayesinde 50 yıllık sigara bağımlılığından kurtuldu.
Sağlık Bakanlığınca sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara polikliniklerde, aile hekimliği birimlerinde, mobil ve çevrim içi hizmetlerle destek sağlanıyor. ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı aracılığıyla da danışmanlık ve takip hizmetleri yürütülüyor.
Sigara bırakma polikliniklerine 2025'te 173 bin 32 n 616 hasta başvururken, toplam 223 bin 993 muayene yapıldı. Bu yılın 8 ayında ise başvuru sayısı 179 bin 779'a, toplam muayene sayısı 246 bin 277'ye yükseldi.
Van'da yaşayan Yunus Sunkur, çocuklarının "baba çok kötü kokuyorsun" demesinden etkilenerek Sağlıklı Hayat Merkezi'nden aldığı destekle 25 yıl boyunca içtiği sigarayı bıraktı.
Yaklaşık bir yıldır sigaradan uzak bir yaşam süren 39 yaşındaki Sunkur, çevresindeki herkese sigarayı bırakmaları konusunda telkinde bulunuyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) İtfaiye Dairesi Başkanlığı verilerine göre, İstanbul'da bu yılın 8 ayında 18 bin 321 yangın çıktı.
Detaylı incelemeler sonucu bu yangınların yüzde 9,8'ini oluşturan 1803'üne "söndürülmemiş sigara"nın yol açtığı tespit edildi. "Söndürülmemiş sigara" kaynaklı yangınların 302'sinin evlerde, 32'sinin iş yerlerinde, 10'unun depoda, 17'sinin diğer binalarda ve 7'sinin ise araçlarda meydana geldiği kayıtlara geçti.
Diyarbakır'ın merkez Kayapınar ilçesindeki DİSKİ Aile Sağlığı Merkezi'nde görev yapan aile hekimi Uzman Dr. Rıdvan Çelik, 7 yaşındaki oğluna doğum günü hediyesi olarak sigara bağımlılığından kurtuldu.
Sigarayı bırakma kararı almasında en büyük etkenin oğlu olduğunu anlatan Çelik, “Oğlum 'sigara öldürür' yazısını gördükçe bana baskı kurmaya başladı. 'Doğum günü hediyem olarak lütfen sigarayı bırakır mısın? Başka bir hediye ya da parti bile istemiyorum' deyince bir motivasyon oluştu bende.” dedi.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı ve Bakırköy Eğitim Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği Eğitim ve İdari Sorumlusu Prof. Dr. Esengül Koçak, AA muhabirine, tütünün içerisinde bulunan karsinojen maddelerin vücudun enflamatuar sistemini etkilediğini söyledi.
Tütünün vücudun girişinden toksinlerin çıkışına kadar geçtiği her yerde kanser yapma potansiyeline sahip karsinojenler içeren bir madde olduğunu aktaran Koçak, "O yüzden azı da çoğu da zararlıdır ne yazık ki. Tütün ürünlerinde 7 binden fazla zararlı madde var. Bunların yaklaşık 70 tanesi kanser yapıyor. Tütün kullanımı akciğer kanseri riskini 15-20 kat artırıyor. Tütün, akciğer kanserinin alt tiplerinde artışa neden oluyor. Toplumda az bilinen idrar torbası kanserini de çok yüksek oranda artırıyor." dedi.
Hemşire Kadriye Rüzkar ve belediye işçisi Gökhan Yanar, uzun yıllardır kullandıkları sigarayı aldıkları destekle bırakmanın mutluluğunu yaşıyor.
Geçen yıl hastanedeki sigara bırakma polikliniğinde görevlendirilen Kadriye Rüzkar, burada bağımlılıktan kurtulmak isteyenlere destek olmaya başladı. Gökhan Yanar ise “Kızımın gözünde belki daha da büyüdüm. Bırakmak isteyenlere tavsiyem önce sigarayı bırakın, sonra spora başlayın.” dedi.
Kırklareli'nde yaşayan 66 yaşındaki Tülün Ersoy ile Nevşehirli 49 yaşındaki Murat Asiltürk, uzun yıllar süren sigara bağımlılığından kurtularak aileleriyle daha sağlıklı bir yaşam sürmenin mutluluğunu yaşıyor.
Ersoy, "Torunlarım bana sarılamıyordu. Sigarayı bıraktıktan sonra 10 metre öteden 'babaanne' deyip atlıyorlar üstüme. Bu çok güzel bir duygu." dedi. Asiltürk ise “Çocuklarım benden uzak durmuyor. Bu, paha biçilemez bir şey.” diye konuştu.
Muş Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünde görev yapan 55 yaşındaki Kenan Temurçin, sigarayı bırakmasıyla hayatında büyük bir değişikliğin yaşandığını belirtti.
Hakkari'de bir GSM operatörü şirketinin bayisinde çalışan 45 yaşındaki Hızır Demirel de daha sağlıklı bir hayata adım atmanın mutluluğunu yaşıyor.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan Tütün İle Mücadele Timleri, sokak, meydan ve vatandaşların yoğun bulunduğu alanlarda tütün ürünlerinin zararları konusunda bilgilendirme yapıyor.
Ekipler, vatandaşlara sigara bırakma polikliniklerinin yanı sıra Alo 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı hakkında da bilgi veriyor.
Tütün ürünlerinin kullanımını azaltmaya yönelik çalışmalar kapsamında İstanbul'daki bazı üniversitelerde hayata geçirilen "Dumansız Kampüs" uygulamasıyla öğrencilerin tütün ürünlerinden uzak tutulması hedefleniyor.
Uygulama kapsamında kampüslerde tütün ürünlerinin kullanımına ilişkin kurallar belirlenirken, öğrenciler ve üniversite personelinin sürece dahil edilmesi, tütün kullanımının önlenmesi ve farkındalığın artırılması amaçlanıyor.
Samsun'da görevli imam Sebahattin Ayan, 17-18 yaşlarında başladığı sigarayı ailesinin desteği ve kendi kararlılığı sayesinde bırakarak örnek oldu.
Çorum'da bir kamu kurumunda görev yapan A.B. de sigara bağımlılığından 35 yıl sonra Yeşilay Danışmanlık Merkezinin (YEDAM) desteğiyle kurtuldu.
Edirne'de hayvancılıkla uğraşan ve 22 yıl sigara içen Ali Kuday ile Tekirdağ'da yaklaşık 20 yıl sigara kullanan Arda Arıcı, Sağlıklı Hayat Merkezinden aldıkları destekle sigarayı bıraktı.
Ali Kuday, yaptığı açıklamada, "Sigara içenlerin gerçekten istedikleri şey, sağlıklı olmak, zinde olmak ve rahatsızlıklarından kurtulmaksa hiç düşünmeden sigara bırakma merkezine gelip rahatça sigarayı bırakabilirler." dedi. Arda Arıcı ise "Bir gün sabah yürüyüş yaparken artık nefesimin yetmediğini hissettim, yürüyüşü tamamlayamadım. Sigarayı bırakmaya da böyle karar verdim." ifadesini kullandı.
Uzman desteğiyle sigarayı bırakan Hüsnü Özlü ve Emre Karabuğday, bu kararlarıyla hem daha sağlıklı bir yaşam sürdürmeye başladı hem de aile bireylerini mutlu etti.
Özlü, sigarayı bıraktıktan sonra yaşamında büyük değişim olduğunu belirterek, “Sigarayı bıraktıktan sonra yeni bir hayata başladım.” dedi. Karabuğday ise "Hayat kalitem arttı, yeme içme düzenim değişti, sosyal hayatım gelişti, ailevi sorunlarım bitti." diye konuştu.
Yeni tütün düzenlemesine destek veren İstanbullular, sigara kullanımının özellikle gençler arasında azaltılması için satış ve kullanım alanlarında daha sıkı kurallar uygulanmasını istedi.
Sigara ve diğer tütün ürünlerinin satışına ve kullanımına yönelik yeni sınırlamalar içeren kanun teklifi hazırlığına ilişkin görüşlerini paylaşan İstanbullular, sigara satışının kısıtlanması, tütünsüz nesil hedefi ve kamusal alanlarda kullanımın sınırlandırılmasına yönelik adımlara destek verdi.
Ambulans şoförü Muhittin Özdemir, doktorunun teşviki ve kendisinin de çabasıyla, 35 yıl boyunca ara vermeden içtiği sigarayı tamamen bıraktığını dile getirdi.
İl Sağlık Müdürlüğü personeli Demet Karahan ise 20 yıl kesintisiz kullandığı sigarayı bırakmak için Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvurduğunu belirterek, kendisini şimdi çok daha iyi hissettiğini söyledi.
Necmettin Durmuş, yaklaşık 6 senedir sigara içmediğini, hayattan memnun olduğunu ve hayatına bundan sonra sigarayı kesinlikle sokmayı düşünmediğini belirtti.
Ruksan Talebi, üçüncü bırakma denemesinde başarılı olduğunu, ruhen, bedenen ve cüzdanından çok büyük bir yük kalktığını belirtirken, Alper Şimşek de sigarayı bırakmasının üzerinden iki ay geçtiğini ve bu süreçte nefes alma, koku ve tat alma duyularında değişiklikler yaşadığını anlattı.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) yerleşkesinde 18 Mayıs'ta açılan ve yeni eğitim öğretim yılında 150 öğrencinin dersbaşı yaptığı yüksekokulun yeni binası ve çevresi, sigara kullanımının önlenmesi amacıyla "dumansız hava alanı" ilan edildi.
Uygulama kapsamında bina çevresindeki 20 metrelik alanda sigara içilmesi yasaklandı. Yasağın sınırları zemine çizilen beyaz çizgilerle belirgin hale getirildi.
Konya'da yaşayan Cemal Dikici, 20 yıl boyunca günde ortalama 2 paket içtiğini söyledi. Bazı günler paket sayısının 3'e dahi çıktığını anlatan Dikici, "2005 yılında bir vesileyle bıraktım. Herkese de bırakmasını tavsiye ederim. Hem sağlıkları hem de maddiyatları için bıraksınlar." dedi.
Uşak'ta yaşayan emekli polis memuru Hikmet Mutu ise yaklaşık 40 yıl aralıksız sigara içmeye devam ettiğini belirterek, "Doktor desteği olmasaydı benim için zor olurdu. Asıl zevkin sigara olmadan hayatımızda olduğunu bu süreçte öğrendim. Sağlıklı yaşayacaksan, hayatın tadını alacaksan, 'Sigarayı bırak' derim." diye konuştu.
Elektronik sigara gençler arasında "sosyalleşme aracına dönüşmemeli" uyarısı
Uzmanlar, "elektronik sigaranın zararsız olduğu" yönündeki algının nikotin bağımlılığı riskini artırdığına dikkati çekti.
Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Galip Ekuklu, gençlerin sağlık risklerini yeterince dikkate almadan elektronik sigaraya yönelebildiğine dikkati çekerken, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Asiye Çiğdem Şimşek de "Sosyal medyada 'kokmuyor, aromalı, zararı az, daha sağlıklı' gibi söylemlerle gençlere sunuluyor. Büyük bir sorunla karşı karşıyayız." dedi.
Samsun'da 52 yaşındaki Fatih Soydeğer, gençlik özentisiyle başlayıp yaklaşık 30 yıl içtiği sigarayı sağlık sorunları yaşayınca bıraktı.
Çankırı'da yaşayan 58 yaşındaki C.G. de yaklaşık 40 yıllık sigara bağımlılığından kurtuldu.
Yaklaşık 20 yıl önce arkadaş ortamında sigara kullanmaya başlayan H.Y, Yeşilay Danışmanlık Merkezinden aldığı destekle sağlıklı yaşama "merhaba" dedi.
Sigarayı genç yaşta bırakmasının kendisi için önemli bir kazanım olduğunu vurgulayan A.A.Ç de bağımlılıktan kurtulmak isteyenlerin ilk adımı atmaktan çekinmemesi gerektiğini kaydetti.
Sigara bağımlılığından kurtulup dumansız hayatla yaşam konforunu artıranlar, bağımlılara tavsiyelerde bulundu.
82 yaşındaki Mehmet Özgör, 60 yaşındaki İ.Ö. ve 28 yaşındaki A.T.K hayatlarında yeni bir sayfa açmanın mutluluğunu yaşıyor.
Hatay ve Çanakkale'de uzun yıllar sigara kullanan sağlık çalışanları Anıl Kabadayı ve Sertaç Giresunlu, poliklinikteki tedaviyle bağımlılıklarından kurtulup yeniden rahat nefes almaya başladı.
Hatay'da görevli 25 yaşındaki anestezi teknikeri Anıl Kabadayı ve Çanakkale İl Ambulans Servisi Başhekimi Dr. Sertaç Giresunlu'nun (45) sigarayı bırakma hikayeleri anlatıldı.
Ardahan ve Kilis'te sigara bağımlılığından kurtulup dumansız hayata "merhaba" diyenler, süreçte yaşadıklarını anlatıp bağımlılara tavsiyelerde bulundu.
Bu haberde 26 yaşındaki Alican Yılmaz ve 40 yaşındaki infaz koruma memuru Abdullah Karabaş'ın sigara bağımlılığından kurtulma hikayesi anlatıldı.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, nikotin bağımlılığı sona erdiğinde beyindeki nikotin reseptörlerinin üç günde kapanmaya başladığını bildirdi.
Anadolu Ajansının (AA) "Bir Nefes Bin Zehir" başlıklı dosyası kapsamında son haberinde tütünle mücadeleye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Memişoğlu, tütün kullanımının toplum sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkati çekti.
Ombudsman'a Ulaş
Bu haberde bir hata mı var? Her türlü talep, şikâyet ve görüş için okur temsilcimize ulaşabilirsiniz.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
PODCAST
