Van Meslek Yüksekokulu Tekstil, Giyim, Ayakkabı ve Deri Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Beyza Cabir ile Motorlu Araçlar ve Ulaştırma Teknolojileri Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Ahmet Yakın, benzinle çalışan motorlu araçlarda yakıt tüketiminin azaltılması, motor performansının iyileştirilmesi ve çevreci emisyon değerlerinin artırılması amacıyla 2024'te "Ftalosiyanin Katkılı Yakıt Üretimi" çalışmasını başlattı.
Yaklaşık iki yıl süren çalışma kapsamında elde edilen metal merkezli ftalosiyanin molekülü (parlak, hızlı mavi-yeşil boyalar veya pigmentler olan çeşitli metal türevlerinden herhangi biri), karakterizasyon işlemlerinin ardından bazı çözücülerle hazırlanarak benzin yakıtına belirli oranlarda karıştırıldı. Söz konusu bu karışım Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Otomotiv Mühendisliği Bölümü motor test laboratuvarlarında denendi.
Test sonuçlarına göre katkı maddesinin kullanıldığı benzinli motorlarda yaklaşık yüzde 10 yakıt tasarrufu sağlandığı, karbonmonoksit emisyonunda ise benzine kıyasla yüzde 52,91 azalma olduğu tespit edildi.
Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "buluş" kategorisinde tescillenen maddenin, Van Teknokent bünyesinde kurulacak şirket aracılığıyla seri üretiminin yapılarak ticarileştirilmesi hedefleniyor.
Yakın, AA muhabirine, yakıt katkı maddesinin testlerini Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Otomotiv Mühendisliği Bölümünde tek silindirli, su soğutmalı bir motorda yaptıklarını söyledi.
Deneylerde katkı maddesini farklı hacimsel oranlarda benzinle karıştırarak motorda test ettiklerini belirten Yakın, "Yaptığımız ölçümlerde özgül yakıt tüketiminde benzine kıyasla yaklaşık yüzde 10 tasarruf sağladık. Motor gücü ve motor torkunda artış tespit ettik. Karbonmonoksit gibi zararlı emisyonlarda da düşüş gözlemledik." dedi.
Katkı maddesinin patentini "buluş" kategorisinde aldıklarını anlatan Yakın, şunları kaydetti:
"Elde ettiğimiz yakıt katkı maddesi tüm benzinli araçlarda kullanılabilir. Çalışmamızın sonuçları bilimsel makaleler ve uluslararası dergilerde yayınlandı. Normalde benzinli bir aracın deposu 50 litreyle doldurduğunda şehir içinde yaklaşık 500 kilometreye yakın bir mesafe gidiyor. Elde ettiğimiz yakıt katkı maddesi kullanıldığında bu mesafe 550-600 kilometreye çıkıyor. Küresel ısınmaya sebep olan zararlı emisyonlarda büyük oranda azalma olacak. Bulgular bilimsel olarak da kanıtlandı. Van Teknokent bünyesinde kuracağımız şirket aracılığıyla ürünümüzün seri üretimini yaparak satışa sunmayı hedefliyoruz. Çalışmamıza destek veren Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Otomotiv Mühendisliği Bölümündeki hocalarımıza teşekkür ederim."
Dr. Öğr. Üyesi Cabir ise çalışmanın yaklaşık iki yıllık yoğun bir araştırma sürecinin ürünü olduğunu belirtti.
Çıkış noktalarının artan çevre kirliliği ve yakıt kaynaklı emisyonların azaltılmasına katkı sağlayacak sürdürülebilir çözümler geliştirmek olduğunu vurgulayan Cabir, çevre bilincini merkeze alan ve aynı zamanda performans avantajı sunan yeni bir yakıt katkı sistemi geliştirdiklerini vurguladı.
Anlamlı bir projeyi imza attıklarını dile getiren Cabir, şu bilgileri verdi:
"Çalışmada ftalosiyanin bileşiklerini tercih etmemizin temel nedeni, bu moleküllerin güçlü elektronik özelliklere sahip olması ve farklı uygulamalara uyarlanabilen esnek bir yapıya sahip olmalarıdır. Ftalosiyaninlerin en önemli dezavantajlarından biri agregasyon eğilimidir. Yani moleküllerin bir araya gelerek istenmeyen kümelenmeler oluşturması performansı olumsuz etkileyebilir. Biz bu problemi göz önünde bulundurarak, agregasyona sebep olmayacak fonksiyonel grupları ve çözünürlüğü artırıcı yapısal unsurları bir araya getirerek özel bir molekül tasarımı gerçekleştirdik. Bu tasarım yaklaşımı, çalışmamızın temel yenilikçi yönlerinden birini oluşturmaktadır."
Uygun molekül tasarımının ardından sentez sürecinin tamamlandığını ve detaylı karakterizasyon çalışmalarının yapıldığını anlatan Cabir, molekülün kararlılığını ve uygulama potansiyelini belirlemek amacıyla termal analizler gerçekleştirdiklerini, daha sonra uygulama aşamasına geçtiklerini belirtti.
Böylece tasarımdan uygulamaya kadar sistematik bir geliştirme süreci izlediklerini vurgulayan Cabir, şunları kaydetti:
"Ftalosiyaninlerin bir diğer önemli avantajı ise merkez atomunun değiştirilebilir olmasıdır. Bu çalışmada özellikle merkez metal seçimi üzerinden yeni bir yaklaşım geliştirdik ve bildiğimiz kadarıyla bu metal seçimiyle yakıt katkısı uygulaması ilk kez bu kapsamda değerlendirilmiş oldu. Bu durum, çalışmanın hem bilimsel hem de uygulama açısından özgünlüğünü artırmaktadır. Ayrıca bu proje, üniversite-sanayi iş birliğinin güçlü bir örneğini oluşturuyor. Akademik araştırmanın teorik bilgi üretmenin ötesine geçerek gerçek hayattaki problemlere çözüm sunabilmesi bizim için çok önemli.Gelecek perspektifinde ise ftalosiyanin moleküllerinin modifiye edilebilir yapısı sayesinde farklı merkez metaller veya fonksiyonel gruplarla yeni nesil yakıt katkılarının geliştirilmesi mümkün görünüyor. Bu da çevreye daha duyarlı, sürdürülebilir ve yenilikçi enerji çözümleri için önemli bir potansiyel sunuyor."
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
