Türkiye’nin Musul petrollerinden alacağı var mı?

Birinci Dünya Savaşı sonrası İngiltere ve Türkiye’nin Lozan Antlaşması ve Haliç Konferansında çözemediği Musul sorunu Milletler Cemiyet’ine taşındı. Türkiye’nin üyesi dahi olmadığı örgüt, 1925’te Musul’u İngiltere mandası altındaki Irak’a bırakma kararı aldı.

1926’da ise Ankara Antlaşması ile Türkiye ve Irak arasındaki bugünkü sınırlar çizilerek bölge Irak’a bırakıldı.

Antlaşmanın 14. maddesine göre Irak, 25 yıl süreyle, bölgedeki petrol yataklarını işleten Turkish Petroleum şirketinden alacağı tüm gelirin yüzde 10’unu Türkiye’ye verecekti. Ödeme, antlaşmanın yürürlüğe girdiği 1926’dan itibaren yapılacaktı. Türkiye isterse, 500 bin sterlin karşılığında haklarından vazgeçebilecekti.

Antlaşmanın üzerinden geçen uzun yıllara rağmen Türkiye’nin Irak’tan petrol alacakları olup olmadığı hala tartışılmaya devam ediyor.

Türkiye’nin 500 bin sterlin alarak haklarından vazgeçtiği de iddialar arasında yer alıyor.

Öte yandan, 25 yıl sürmesi planlanan ödemenin Irak ile yapılan yazışmalar sonrası 1931’de başladığı da belirtiliyor.

Türkiye’nin haklarından vazgeçtiği iddiasının aksine, Irak’ın yüzde 10’luk petrol ödemesi 1931’den 1950’ye kadar belirli kesintilerle devam etti. Bu rakamın yaklaşık 3,5 milyon sterlin karşılığında olduğu ifade ediliyor.

Buna rağmen, 1987’ye kadar Türkiye’nin bütçesinde Irak’tan petrol alınacağı yönünde ibare de yer aldı.

Ödemelerin 1931’de başladığı dikkate alınırsa, Irak’ın, 1951 ile 1956 arası petrol aidat hissesi ödemesi yapmadığı da öne çıkıyor.

Öte yandan, azınlıklara ait petrol yataklarının mülkiyet sorunu da çözülmeyi bekliyor. Bölgedeki petrol yataklarının Sultan 2. Abdülhamid’e ait olduğunu belirten varislerin ise uzun yılardır hukuk mücadelesi söz konusu.

Anadolu Ajansı’na konuşan konunun uzmanlarına göre, Irak’ın ödemeleri tamamlamadığına dair güçlü emareler var. Ödenmemiş yıllara ait petrol alacakları sorunu ise açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.