Комшиќ за АА: Има доволно луѓе кои ќе издржат во борбата за БиХ, сегашната политика на Америка е во интерес на Хрватска

САРАЕВО (АА) - ВЕСНА БЕШИЌ -

Претседавачот со Претседателството на Босна и Херцеговина, Жељко Комшиќ, смета дека е лошо што сегашната политика на Соединетите Американски Држави (САД) во Босна и Херцеговина се заснова на остварување на стратешките интереси на Република Хрватска во Босна и Херцеговина, јавува Анадолу.

Во разговор за Анадолу, тој говореше за политичката ситуација во Босна и Херцеговина, односите со земјите од регионот и Туркије, измените на Изборниот закон, односите со Соединетите Американски Држави и нивната политика во Босна и Херцеговина, како и предизвиците со кои се соочуваат повратниците во босанскохерцеговскиот ентитет Република Српска (РС).

„Ситуацијата во Босна и Херцеговина е исклучително сложена повеќе од три децении. Значи, мислам на проблемите за кои мислевме дека исчезнале со потпишувањето на Дејтонскиот мировен договор, проблемите за кои мислевме дека ќе одат на вистинското место во историјата, мислам на работата, пред сè, на Меѓународниот кривичен трибунал и меѓународните судови во врска со војната во Босна и Херцеговина. Мислам дека релативно долго време дури и живеевме во заблуда, дека работите ќе се решат речиси сами по себе, дека вредностите за кои ние се залагаме, кои дефинитивно се универзални човечки вредности, кои зборуваат за еднаквост на луѓето, за правото на вистината, на правдата, казнувањето на воените злосторници, дека ќе победат. Се покажа дека тоа не е точно. Се покажа дека денешниот модерен свет не почива на вредности, туку на гола сила и интереси. Дали сега е време да се влезе во фазата на отрезнување од тие заблуди зависи пред сè од народот на Босна и Херцеговина“, појасни Комшиќ.

Тој смета дека е време граѓаните да сфатат во кој момент се наоѓаат и дали можат да го изберат вистинскиот пат.

„Или ќе се вратиме назад, во некоја форма на 90-тите од минатиот век, или ќе си создадеме земја, држава и општество за да живееме во нормален свет, во согласност со нашите можности. Значи, ова е моментот. Кај нас периодично избиваат кризи. Она што сега имавме можност да го видиме не е ништо ново. Приказната на Милорад Додик е приказна што тој ја раскажува речиси 20 години. Ништо ново. Денес разбираме дека тоа не е само реторика, туку план кој се реализира, се одвива и секоја година тој план напредува. За жал, тоа е нашиот актуелен момент во кој живееме. Живееме во парадоксален момент, условно можеме да го наречеме босански парадокс. Дека сме свесни дека ситуацијата, која произлезе од склучувањето на Дејтонскиот мировен договор, е во голема мера одговорна за оваа состојба во која се наоѓаме и за целата оваа бесперспективност“, рече Комшиќ.

Но, зборувајќи за алтернативи, Комшиќ смета дека меѓународниот договор не може да се нарушува бидејќи тогаш победуваат оние кои се против Босна и Херцеговина.

„Добива Додик, кој едвај чека ние први да ја започнеме приказната за повлекување од Дејтонскиот мировен договор, за да добие одврзани раце да го започне завршниот чин, реализацијата на проектот за отцепување или независност на Република Српска или дека сите тие следбеници на Заедничкото криминално претпријатие, т.е. Херцег-Босна, да продолжат да го реализираат она што започна во 90-тите. Многу често тоа изгледа депресивно на политичко ниво бидејќи се поставува прашањето што правите, а што можете да понудите како алтернатива. А ако почнеш да нудиш алтернатива гледаш дека единствената вистинска алтернатива е промена на некои елементи од самиот Дејтонски устав. Немате доволно поддршка за тоа пред сè од граѓаните, а од друга страна, таа ваша состојба со Дејтонското уредување на дневно ниво ве гуши“, рече Комшиќ.

Според него, оние во „политичкиот блок на БиХ се склони да гледаат во странците кои ќе донесат спасоносно решение“.

„Тоа не се случува, тие не покажуваат волја да го решат на начин што би ја направиле оваа земја нормална земја, земја на граѓански права, ред, закон и барем малку економски и социјален просперитет. Имам впечаток дека ние сме во фаза на отрезнување и будење кога се работи за реалноста во која живееме. Реалноста во моментов не изгледа многу светла за Босна и Херцеговина, но наше е да продолжиме да се бориме и да издржиме во таа борба. Мислам дека има доволно луѓе во Босна и Херцеговина кои ќе издржат во таа борба и ако не ние, тогаш нашите деца ќе живеат во понормална средина“, нагласи Комшиќ.

- Милорад Додик нема капацитет за конфликт -

Уставниот суд на Босна и Херцеговина во два наврати одлучи дека одбележувањето на 9 јануари како Ден на РС не е во согласност со Уставот на државата Босна и Херцеговина. Сепак, сè уште се слави. Претседателот на босанскохерцеговскиот ентитет РС, Милорад Додик, во последно време речиси секој ден се заканува со отцепување. Граѓаните во Босна и Херцеговина се плашат од повторување на настаните од 90-тите.

„Ни во 1992 година немаше да се случи сè што се случи во Босна и Херцеговина да не беше тогашната ЈНА и големата сила која застана на страната на проектот на Милошевиќ. Денес нема ЈНА, денес нема воена сила која може вооружено, логистички да успее тој проект да го спроведе. Милорад Додик нема капацитет за конфликт. Тој го знае тоа. Ние немаме капацитет за конфликт и претпоставувам дека го знаеме тоа. Додик, според мене, игра многу лукава игра, и добро му оди, каде што нè турка во позиција да се откажеме од Босна и Херцеговина. Тој е многу свесен дека единствениот момент кога Босна и Херцеговина доаѓа во прашање, кога може да исчезне, е моментот кога се откажуваме од Босна и Херцеговина“, изјави Комшиќ.

Тој нагласи дека постои свесност дека тоа што е добиено со Дејтон ги гуши и дави, но дека не смеат да се откажат од тоа.

„Затоа што ако ние први се откажеме од тоа, ќе ги отвориме сите врати на Додик да оди и да продолжи по својот пат. Тој е свесен за оваа ситуација и ја користи многу лукаво. Според мене, во овој момент, најмудар излез е да го издржиме сето ова, да не правиме отстапки во име на ништо и да ги браниме своите ставови. Единствениот конкретен одговор во оваа ситуација е да не прават отстапки ниту на Додик ниту на Човиќ бидејќи тие не се добронамерни ниту кон Босна и Херцеговина, ниту кон нас. Тврдат дека нема да живеат со нас. Без разлика, ние сме спремни да ја изградиме оваа држава со нив за доброто на сите нас“, рече Комшиќ.

- Сегашната политика на Америка во интерес на Хрватска -

Тој се осврна и на пристапот на Соединетите Американски Држави во Босна и Херцеговина.

„Не сме во ситуација да ризикуваме и изгубиме сојузник како што се Соединетите Американски Држави. Ми се чини дека долго време не разбиравме како функционира политиката во САД. Тие се бескрајно прагматични во нивните политички потези и се склони кон брзи решенија, без навлегување во традиција, ниту култура, ни религија. Не сме во ситуација да ризикуваме да го изгубиме пријателството со САД, но мора да имаме доволно храброст да кажеме кога мислиме дека нешто се прави погрешно. Таквото преферирање на позицијата на Загреб од страна на САД во БиХ е неприфатлива работа“, рече Комшиќ.

Тој потсети дека тие се креатори на Дејтонскиот мировен договор и мирот во Босна и Херцеговина.

„Не можам да ги проширам позицијата и интересите на Загреб за сметка на интересите на БиХ, што се случува сега. Мислам дека е лошо што сегашната политика на САД во БиХ се заснова на остварување на стратешките интереси од Република Хрватска во Босна и Херцеговина. Мислам дека е лошо“, рече Комшиќ.

- Односите со Хрватска и Србија -

Тој се осврна и на односите со Хрватска и Србија и мешањето во внатрешните работи на Босна и Херцеговина.

„Со Дејтонскиот мировен договор, Србија доби можност преку Република Српска, Белград секогаш да има можност да го држи во рака суверенитетот на Босна и Херцеговина. Вучиќ секогаш ќе вели дека го почитува територијалниот интегритет на Босна и Херцеговина, никогаш нема да каже дека го почитува суверенитетот. Истото ќе го направи и Загреб и начинот на кој ќе дојде до тој механизам, да го држат нашиот суверенитет во свои раце, постои оваа приказна за измените на Изборниот закон, легитимното претставување, бидејќи и Загреб ја гледа својата шанса да го грабне тој дел од суверенитетот на БиХ на начин на кој Србија го направи тоа“, појасни Комшиќ за Анадолу.

Тој е на мислење дека Хрватска сака да влијае на БиХ, одлуките да не можат да се носат без нивна согласност. А тоа, според Комшиќ, всушност е легитимно претставување.

„Тоа е приказната за Претседателството, за Домот на народите каде што Хрватска, преку ХДЗ БиХ, како огранок на нејзините политички и економски интереси во БиХ, сака да го врами тоа во уставното уредување. Тоа е притисокот што го трпиме во моментов. САД го гледаат решението во тоа: Ако ѝ се дозволи на Хрватска да го направи тоа, ќе ја стабилизира ситуацијата во Босна и Херцеговина. Сите се мешаат во внатрешните работи на Босна и Херцеговина, кој ќе стигне, се меша“, посочи Комшиќ.

Во овој момент, хрватската поддршка за европскиот пат на БиХ е несомнена, но со особено нагласена потреба за решавање на уставноста на Хрватите. Има голем број отворени прашања меѓу Босна и Херцеговина и Хрватска кои не се решени со децении.

„Народот нема да го реши тоа. Сакаат да нè држат во таква состојба да не можеме да ги решиме овие прашања. Последниот обид да се реши прашањето за границата со Хрватска беше одамна кога премиер беше покојниот Ивица Рачан. Тој беше последниот што покажа дека сака да се реши на начин како што е регулирано со договорот Изетбеговиќ - Туѓман. Потоа со Хрватска веќе не можете да разговарате за тоа прашање. Нема да го решат прашањето за границата. Хрватска го прави истото, го прави и Србија кога се во прашање границите затоа што границите треба да висат во воздух и да не бидат официјално прифатени. Само со Црна Гора го завршивме. Таму веќе немаме дилеми за какви односи станува збор“, нагласи Комшиќ.

Тој смета дека и границите и имотно-правните односи се начини некако да се задржи Босна и Херцеговина во меѓународно-правен вакуум.

- Измени на Изборниот закон -

Високиот претставник во Босна и Херцеговина, Кристијан Шмит, на 19 декември најави наметнување одлука за интегритетот на изборниот процес доколку локалните лидери не ги усвојат овие измени.

„Ако зборуваме за технички промени кои ќе ги оневозможат изборните измами, со воведување на некои нови технологии, тогаш е во ред. Затоа што очигледно не можеме да ја постигнеме таа согласност кај нас за подобрување на изборниот процес на начин што ќе биде помалку оптоварен со измами и кражби. Јасно мислам дека од Република Српска и Додик и опозицијата секој од свои причини нема да го поддржат тоа. Можеби некој наивно очекуваше дека опозицијата ќе биде за тоа, но нема да бидат за тоа бидејќи се плашат дека со тој чин нема да му дадат легитимитет на Шмит. На Човиќ не му одговара тоа затоа што се плаши дека ако Шмит го направи тоа, а не му ги наметнал измените на Изборниот закон кои се од интерес нему и на Загреб, а тоа е таканареченото легитимно претставување. Испаѓа дека само на нас, во овој дел на БиХ, односно на Федерацијата на БиХ, ѝ одговара да се направи тоа“, изјави Комшиќ.

- Отворен Балкан -

Отворен Балкан со години се најавува како важна иницијатива за соработка на земјите од Западен Балкан. Сепак, Отворен Балкан успеа да собере само три членки - Србија, Албанија и Северна Македонија. Летото 2023 година премиерот на Албанија, Еди Рама, објави дека Отворен Балкан ја завршил својата мисија.

„Мислам дека Берлинскиот процес е многу покорисна иницијатива за Босна и Херцеговина. Отворен Балкан, според мене, беше дизајниран да ги реализира стратешките интереси на Белград и Тирана во најголема мера, а не на земјите што треба да бидат во приказната за Отворен Балкан“, рече Комшиќ.

Тој, како што истакна, не гледа што конкретно би можела да добие Босна и Херцеговина со Отворен Балкан, без веќе да го има со Берлинскиот процес.

„Отворен Балкан секогаш беше нула евра, кога зборуваме за материјални работи, а Берлинскиот процес донесе и финансиски средства, кои се значајни за нашите околности“, рече Комшиќ.

- Европскиот пат на БиХ -

Босна и Херцеговина доби зелено светло за почеток на преговорите за членство во ЕУ, но под одредени услови кои мора да бидат исполнети до март 2024 година.

„Кога би можеле да почнат преговорите, никој жив веќе не знае, ниту во Брисел не знаат. Во моментов на тоа ниво се води дискусија меѓу Брисел и Босна и Херцеговина: 'Ајде усвојте го тој некој закон за да ви кажеме дека сте влезени во фаза на почеток на преговори, но не можеме да ви кажеме датум'. Датумот е нешто што никој не знае кога може да се случи. Затоа, ние ако на пролет го добиеме тоа отпочнување на преговори, тоа е мал напредок, но практично тоа не значи ништо. Затоа што не можеме да добиеме датум кога ќе почнат тие преговори. А тоа никој во Брисел не ви го ни нуди“, истакна Комшиќ.

Според него, во Брисел сè уште никој не сака да започне преговори со БиХ.

„Не можеме да очекуваме ништо во догледна иднина бидејќи и Европа решава некои работи во себе и не е во состојба да го прифати Западен Балкан во овој момент. Европа има проблеми. Ми се чини дека во оваа ситуација, додека земјите членки на ЕУ малку поразлично ги решат своите односи, дека сето ќе биде на чекање што се однесува на Западен Балкан, не само БиХ“, појасни Комшиќ.

- Односите на БиХ и Туркије -

Претседавачот со Претседателството на Босна и Херцеговина зборуваше и за традиционално пријателските односи меѓу Босна и Херцеговина и Туркије и за полињата каде што гледа можност за напредок во соработката меѓу двете земји.

„Турција е земја која е важна сама по себе. Земја која значително порасна, особено откако претседателот Реџеп Таип Ердоган е тој што ги влече конците во Турција. Само злонамерните можат да го оспорат тоа. Тоа може да го видите со голо око, дека Турција порасна и стана важен геополитички играч. Исто така беше важна порано поради својата позиција и големина, но сега стана геополитичка сила. А тоа можете да го видите речиси секој ден. Она што всушност нè интересира е пријателството со Турција. Сметаме дека ни е важно“, нагласи Комшиќ.

Тој рече дека Туркије е несомнено голем пријател на Босна и Херцеговина и дека ова пријателство треба да се развива и гради.

„Многу често, Република Турција е склона да поддржи некои конкретни потези во Босна и Херцеговина, понекогаш дури и на своја штета. Речиси е неверојатно дека имате странска земја која сите во Босна и Херцеговина ќе ја пречекаат пријателски. Ова не постои во Босна и Херцеговина, дека се согласуваме за каква било улога, за која било земја, освен за Турција. Дека сите функционери, без разлика кои се и какви се, каква политичка опција се, ќе ви кажат: 'Да, Турција е пријател.' За секоја друга земја, САД, Русија, Германија, Франција, секогаш ќе има некој во Босна и Херцеговина кој ќе каже дека не се наши пријатели. Но тие нема да ви го кажат тоа за Турција. Република Турција успеа да се позиционира во Босна и Херцеговина на таа позиција, сите сакаат пријателство со Турција, сите сакаат соработка со неа, сите во Босна и Херцеговина ги гледаат придобивките од таа соработка. Мислам дека Турција е најприфатлив меѓународен соговорник за најголемиот број Босанци и Херцеговци во моментов“, рече Комшиќ.

Тој е на мислење дека тоа е една од интересните работи во овие односи.

„Секако дека тие односи треба дополнително да се развиваат, треба да се изградат. Сигурно и Турција има што да се жали од нас, барем тоа што јас го знам, но знам дека сега не е време да се отвораат тие теми. Знам што очекуваше Турција од нас во Сараево, властите во Сараево, а тоа не се реализира. Но, без разлика на сè, односите и соработката со Турција треба да се зајакнат, да се изградат... Можам да ви кажам дека мојот мандат, уште три години, ќе биде посветен кон тоа, односите со Турција уште повеќе да се зацврстат“, изјави Комшиќ за Анадолу.

Тој рече дека секогаш може да се развива соработка на полето на економијата.

„Политички секогаш можеме да сметаме на Турција. Во Република Турција имаме верен сојузник дури и кога е во прашање НАТО. Секогаш можете да побарате помош, тие секогаш ќе ја пружат. Во наредниот период би сакал да видам соработка на полето на наменската индустрија и воената соработка со Турција. Турција измина долг пат на тоа поле“, рече Комшиќ.

- Напади врз повратниците во РС -

Неодамна се регистрирани напади врз повратниците во ентитетот РС и провокации.

„Мораме да инсистираме, пред сè, судството да си ја работи својата работа. Гледате што е апсурд во овие напади врз повратниците. Полицијата реагира по нападот, во повеќето случаи ги носи одговорните во притвор, а судството не ги процесуира. Правосудството е клучен фактор за работите да почнат да се решаваат во оваа земја.“