ANKARA - Yıldız Nevin Gündoğmuş
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, 1 Ocak 2019 itibarıyla başlayacak plastik alışveriş poşetlerinin ücretli olarak temin edilmesine ilişkin uygulamanın usul ve esaslarını açıkladı. Kurum, aralarında meyve, kargo ve kuru temizleme poşetlerinin yer aldığı bazı poşet gruplarının ücretlendirmeye tabi olmayacağını bildirdi.
Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun yürürlüğe girmesiyle kaynakların verimli yönetimi ve plastik poşetlerden kaynaklanan çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla plastik poşetler, 1 Ocak 2019'dan itibaren satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücreti karşılığı verilecek.
Bakan Kurum, AA muhabirine yaptığı açıklamada, plastik poşetlerin satışı, beyanı, geri kazanım katılım payı tahsili ile izleme, kontrol ve denetimine ilişkin hususların düzenlendiği plastik poşetlerin ücretlendirilmesine ilişkin usul ve esasları hakkında bilgi verdi.
Kurum, bir pet şişenin bin yıl, cam şişenin 4 bin yıl, metal kutunun 10 yıl, plastik poşetin 400 yıl ve pillerin ise 300 yılda doğaya karıştığını belirterek, "Plastik poşetlerin yapıları gereği sadece yüzde 1'i geri dönüştürülebiliyor. Bir plastik poşetin geri dönüşümü ise yeni bir tane üretmekten daha pahalıya geliyor." dedi.
Türkiye'de plastik poşet kullanım miktarının yıllık yaklaşık 30-35 milyar adet olduğunu vurgulayan Kurum, Türkiye'de bir kişinin yılda ortalama 440 adet plastik poşet kullandığını söyledi.
Çevre Kanunu'na eklenen plastik poşetlerin ücretlendirilmesi yoluyla bu kullanım miktarının azaltılmasını amaçladıklarına dikkati çeken Kurum, "Yılbaşından itibaren market, mağaza gibi satış yerlerinde taşıma amaçlı kullanılan plastik poşetlerin 25 kuruş ücretle satılmasına yönelik düzenlemeyle kişi başı plastik kullanım değerini önümüzdeki yıl sonuna kadar hali hazırdaki değer olan 440 adetten 90'a indirmeyi planlıyoruz. 2025 yılında ise bu değeri 40 adete kadar düşürüp, diğer bir ifadeyle yüzde 90 oranında azaltmayı hedefliyoruz." diye konuştu.
Kargo ve kuru temizleme poşetleri kapsam dışı
Kurum, yılbaşında başlayacak uygulamanın usul ve esaslarına göre hangi poşet türlerinin uygulamaya tabi olacağına ilişkin, "Plastik poşetler, faaliyet türü ne olursa olsun, uzaktan satışlar da dahil olmak üzere, istisnasız tekstil, oyuncak, elektronik, gıda ve benzeri tüm satış noktalarında 1 Ocak 2019'dan itibaren asgari 25 kuruş olarak ücretlendirilecek." ifadesini kullandı.
Uygulamanın bazı poşet gruplarını kapsamadığının altını çizen Kurum, şöyle devam etti:
"Marketlerde ekmek, sebze, meyve, peynir, zeytin, hayvansal gıda gibi açıkta satılan gıdaların hijyenini korumak amacıyla kullanılan çift kat kalınlığı 15 mikron ve altında olan, 500x350 milimetreden küçük poşetleri kapsam dışında bıraktık. Ayrıca tekstil ürünü çok kullanımlık poşetler, petshoplardaki canlı sucul hayvan satışında ve bazı bitkilerin satışında kullanılan sapsız poşetler, kuru temizleme, lostra ve benzeri iş yerleri gibi sadece hizmet verilen fakat ürün satışı gerçekleştirmeyen yerlerde verilen poşetler, kargo poşetleri ile gümrüksüz mağazalarda kullanılan özel poşetleri de tüketicilerimiz uzaktan satışlar dahil, ücretsiz olarak temin etmeye devam edecek."
Plastik poşetlerde promosyona izin verilmeyecek
Plastik poşetlerin, ücretsiz teminine imkan verecek herhangi bir promosyona veya kampanyaya da dahil edilemeyeceğini bildiren Murat Kurum, "Satış noktaları, her bir poşetin satışında tüketiciden en az 25 kuruş talep edecek ve bu ücret içerisinden 15 kuruşu, 'Geri Kazanım Katılım Payı' olarak Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatıracak. Kalan 10 kuruşluk bedel ise satış noktalarının karı olmayacak çünkü bu tutar, plastik poşetlerin maliyeti ve KDV bedelini kapsayacak. Geri Kazanım Katılım Payı çevre projelerinin desteklenmesi amacıyla kullanılacak. Böylece bir yandan doğayı plastiklerden arındırırken diğer yandan da çevreci projeler üreteceğiz." diye konuştu.
Plastik poşetlere uygulanacak taban ücretin ise her yıl piyasa koşulları ve ilgili sektör temsilcilerinden oluşan Ambalaj Komisyonunun önerisi dikkate alınarak, Bakanlık tarafından belirleneceğine işaret eden Kurum, belirlenen asgari ücretin altında ücret uygulanamayacağını dile getirdi.
Poşette barkod zorunluluğuna 31 Mart'a kadar süre verilecek
Bakan Kurum, plastik poşetlerin ücretli satışında barkod kullanımına değinerek, "Satış noktalarında ücretlendirmeye tabi olan plastik poşetlerin 1 Ocak itibarıyla barkodlu olarak sunulmasını da zorunlu hale getirdik. Ancak stoklarında barkodsuz plastik poşet olan satış noktalarını da mağdur etmemek için barkodsuz poşetlerin kullanımını 31 Mart 2019'a kadar gerçekleştirmesine de imkan tanıdık." ifadelerini kullandı.
Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Bakanlıkça hazırlanan usul ve esaslarda üreticilerin ve satış noktalarının yükümlülükleri de belirlendi.
Buna göre, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan yükümlülükleri saklı kalmak koşulu ile üreticiler, üretmiş/ithal etmiş oldukları satışa tabi tüm plastik poşetlere ilişkin olarak, bilgi sistemine kayıt olmak ve gerekli bilgileri sisteme girmekle yükümlü olacak.
Satış noktaları ise Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan yükümlülükleri saklı kalmak koşulu ile plastik poşet kullanımının azaltılması amacıyla 1 Ocak'tan itibaren plastik poşetleri ücretsiz vermemek ve tahsil edilen ücretleri satış belgelerinde adet bazlı göstermek, çevrenin korunması maksadıyla plastik poşetlerin satışına ilişkin tüketiciyi bilinçlendirme amaçlı yazılı, basılı görsel materyal kullanmak, bilgi sistemine kayıt olmak, gerekli beyanları bilgi ve belgeleri ile birlikte bu sisteme yüklemek, geri kazanım katılım payı tutarını Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarmak ve plastik poşetler yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanını alternatif olarak tüketiciye sunmakla yükümlü olacak.
Bu beyanlarda üretici ve ithalatçılar, plastik poşet adedi, ağırlığı, kalınlık, boyut, ambalaj malzemesi cinsi, firma bazında yurt içinde veya yurt dışında kime satıldığına yer verirken, satış noktaları da temin edilen firma bilgisi, plastik poşet adedi, ağırlığı, kalınlık, satılan plastik poşet adedi ve birim fiyatını bildirecek.
Uzaktan satışta alternatif taşıma seçeneği
Plastik poşetle gönderimi sağlanan uzaktan satışlarda ise alternatif taşıma ekipmanı kullanım seçeneği tüketiciye sunulacak. Tüketici tarafından plastik poşet tercih edilmesi halinde poşetlerin satışı zorunlu olacak. Uzaktan satış yapan işletmelerin bu satışlarda plastik poşete alternatif taşıma seçeneğini ise 31 Mart 2019'a kadar oluşturması gerekiyor.
Öte yandan bu düzenlemeler doğrultusunda yapılacak izleme, kontrol, denetim faaliyetleri ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya il müdürlüklerince yapabilecek.
Bakanlıkça, gerekli görüldüğünde denetim yetkisini verme konusunda düzenlemeye gidilebilecek.
Belirlenen usul ve esaslara uymayanlara ilişkin yaptırımlar ise kanunun ilgili maddelerine göre yerine getirilecek.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
