Anadolu Ajansı © 2026
Лидерите на НАТО пристигнаа на вториот и последен ден од Самитот на Алијансата во Анкара, при што безбедноста на Арктикот, одбранбените издвојувања, нуклеарните амбиции на Иран и воената поддршка за Украина доминираа во изјавите пред почетокот на затворените состаноци, јавува Анадолу.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, рече дека сојузниците мора да обезбедат Русија и Кина да не добијат поголем пристап до Арктикот, опишувајќи го регионот како сѐ поважно стратегиско подрачје. Одговарајќи на прашања за Гренланд, Руте рече дека НАТО има „добар процес“ во врска со островот.
Говорејќи за безбедноста на Блискиот Исток и пловидбата низ Ормутскиот Теснец, тој рече дека очекува сојузниците повторно да потврдат дека Иран „никогаш, ама баш никогаш не смее да се здобие со нуклеарни способности“.
Руте му оддаде признание на американскиот претседател Доналд Трамп за помошта во ребалансирањето на одбранбените трошоци меѓу Северна Америка и Европа, оценувајќи дека Алијансата влегла во посилна фаза, која ја опиша како „НАТО 3.0“.
Канадскиот премиер Марк Карни рече дека безбедносната средина драматично се сменила, посочувајќи ги хибридното војување, хиперсоничните ракети и Русија како директен противник на НАТО.
Тој рече дека Канада ќе ги зголеми издвојувањата за одбраната од 1,5 отсто од БДП на 4 отсто во следните две години и најави продолжување на канадската мисија „Операцијата Уверување“ во Латвија.
Карни рече дека товарот на одбраната се пренесува од САД кон Канада и Европа, но нагласи дека претседателот Доналд Трамп останува посветен на НАТО, очекувајќи сојузниците да придонесуваат повеќе. Тој повика и на деескалација на Блискиот Исток, предупредувајќи дека неодамнешните случувања ги нагласуваат трајните закани со кои се соочува Алијансата.
Данската премиерка Мете Фредериксен рече дека повторното вооружување на Европа и посилната трансатлантска одбранбена индустриска база треба да бидат главен приоритет на Самитот бидејќи глобалната безбедносна средина станува сѐ понестабилна.
Таа повика на дополнителна поддршка за Украина и поголем притисок врз Русија, нагласувајќи дека единството на сојузниците никогаш не било поважно. За Гренланд, Фредериксен повтори дека островот „не е на продажба“ и дека само народот на Гренланд може да одлучува за својата иднина. Таа додаде дека Данска е подготвена да го брани „секој сантиметар од НАТО“, вклучително и Гренланд, доколку биде потребно.
Холандскиот премиер Роб Јетен рече дека НАТО ги исполнува обврските преземени на минатогодишниот Самит преку изградба на посилна Европа во рамките на посилна Алијанса.
Тој нагласи дека европските сојузници значително ги зголемиле одбранбените трошоци и ја прошириле воено-индустриската соработка, правејќи го НАТО посилен и за Европа и за САД.
Јетен ја истакна и потребата од дипломатско решение за тензиите поврзани со Иран. Тој рече дека поблиската европско-американска одбранбена соработка покажува дека посилна Европа е во интерес и на Вашингтон.
Полскиот претседател Карол Тадеуш Навроцки рече дека Русија останува главна закана за НАТО и предупреди дека Москва може да употреби воена сила против европските земји.
Тој рече дека Полска сака да воспостави постојана база за американските сили, истакнувајќи дека речиси 10.000 американски војници веќе се стационирани во земјата.
Навроцки рече дека трајното американско воено присуство ќе ја зајакне безбедноста на источниот крило на НАТО и ќе помогне во заштитата на Централна и Источна Европа. Тој додаде дека Полска продолжува значително да инвестира во зајакнувањето на сопствените вооружени сили.
Унгарскиот премиер Петер Маѓар повторно го истакна противењето на Будимпешта на подлабоко воено вклучување во Украина.
Тој рече дека Унгарија нема да прати оружје или војници во Украина и покрај континуираната поддршка на сојузниците за Киев. Изјавите на Петер Маѓар повторно ги нагласија поделбите во рамките на Алијансата околу обемот на воената помош за Украина.
Исландската премиерка Криструн Фростадотир рече дека иднината на Гренланд треба да ја одлучуваат исклучиво неговите жители, нагласувајќи дека тие не сакаат да станат дел од САД. Таа рече дека НАТО станал посилен во изминатата година со повеќе членки и повисоки одбранбени трошоци и покрај променливата геополитичка динамика.
Фростадотир смета дека Алијансата треба помалку да се фокусира на дебатите за Гренланд, а повеќе на заканата што ја претставува Русија.
Шведскиот премиер Улф Кристерсон рече дека НАТО мора да биде подготвен за различни сценарија поврзани со Русија, додека европските сојузници продолжуваат да преземаат поголема одговорност за безбедноста на континентот.
Тој рече дека Шведска планира до 2030 година да ја достигне целта на НАТО од 5 отсто инвестиции во одбраната и ја истакна важноста од проширување на европските одбранбени индустриски капацитети по одлуката на Алијансата да го набави воздушниот систем за надзор ГлобалАј.
Јонсон рече дека континуираната воена поддршка за Украина останува најважен приоритет на НАТО и повеќето сојузници ги повика да ги зголемат своите придонеси. Тој истакна дека Шведска ѝ испорачува на Украина 16 претходно користени борбени авиони „Грипен“, додека за своето воено воздухопловство набавува 16 авиони од новата генерација „Грипен И“.
Грчкиот премиер Кирјакос Мицотакис рече дека европските сојузници сѐ повеќе преземаат поголема одговорност за сопствената безбедност, оценувајќи дека станува збор за одамна потребно ребалансирање во рамките на НАТО.
Тој рече дека Грција веќе ја исполнила целта на Алијансата од 3,5 отсто одбранбени трошоци и спроведува програма за воена модернизација вредна 25 милијарди евра и покрај долгогодишните регионални безбедносни предизвици.
Мицотакис повторно ја истакна својата поддршка за посилен европски одбранбен столб што ќе го дополнува, а нема да му конкурира на НАТО. Тој, исто така, изрази надеж дека примирјето меѓу Иран и САД ќе се одржи, оставајќи простор дипломатијата да спречи нови регионални тензии и повисоки цени на енергентите.
Естонскиот премиер Кристен Михал рече дека Естонија оваа година инвестира речиси 7 отсто од БДП во одбраната и ги повика сојузниците брзо да ги зајакнат воените капацитети и одбранбените трошоци.
Тој повика на посилна напредна одбранбена позиција против Русија, опишувајќи ја Москва како директна и веродостојна закана за целата Алијанса, нагласувајќи ја потребата од проширување на одбранбените индустриски капацитети на НАТО.
Михал рече дека Украина не се бори само за сопствената слобода, туку и за безбедноста на Европа, посочувајќи дека Естонија се обврзала на годишна воена помош еднаква на 0,35 отсто од БДП. Повикувајќи се на неодамнешните инциденти поврзани со подморската инфраструктура, нарушувањата на воздушниот простор и воздушното патролирање на НАТО во Балтичкиот Регион, тој рече дека механизмите за колективна одбрана на Алијансата функционираат ефикасно и остануваат клучни за регионалната безбедност.
Норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе рече дека не очекува САД да го повлечат своето воено присуство од Европа, тврдејќи дека НАТО и понатаму обезбедува значајни безбедносни придобивки за Вашингтон.
Тој рече дека улогата на Норвешка во заштитата на Далечниот Север и Арктикот директно придонесува за безбедноста и на Европа и на американската територија. Сторе нагласи дека НАТО е одбранбена алијанса создадена за одвраќање на агресија, а не за заканување на други, повторувајќи ја потребата од прекин на огнот и праведен, траен мир во Украина.
Тој, исто така, ги истакна големите инвестиции на Норвешка во поморските капацитети и поблиската соработка со Велика Британија, Канада и Германија за зајакнување на безбедноста во северните води.
Финскиот претседател Александар Стуб рече дека НАТО доживеал извонредна трансформација за само неколку години, посочувајќи го пристапувањето на Финска и Шведска, зголемените одбранбени трошоци и поголемата европска одговорност во рамките на Алијансата.
Тој рече дека малкумина пред четири години би предвиделе дека двете нордиски земји ќе станат членки на НАТО или дека сојузниците ќе се обврзат да издвојуваат 5 отсто од БДП за одбраната.
Стуб додаде дека спроведувањето на, како што рече, „НАТО 3.0“ претставува историски пресврт во распределбата на товарот од САД кон Европа. Тој рече дека овие промени покажуваат колку брзо Алијансата се приспособила на променливата безбедносна средина.
Британскиот премиер Кир Стармер рече дека Самитот во Анкара се одржува во критичен момент кога сојузниците се соочуваат со војната во Украина и растечките тензии во Ормутскиот Теснец.
Тој рече дека лидерите ќе разговараат за низа важни безбедносни прашања и ќе се договорат за конкретни мерки за зајакнување на Алијансата.
Стармер нагласи дека Самитот е можност земјите членки на НАТО да го покажат своето единство и колективна сила пред растечките глобални предизвици.
news_share_descriptionsubscription_contact
