НАТО е подготвен да ги поддржи напорите предводени од Европа за обезбедување на слободно пловење низ Ормускиот Теснец, по договорот меѓу САД и Иран кој има за цел да го прекине повеќемесечниот конфликт на Блискиот Исток, изјави генералниот секретар Марк Руте, истакнувајќи дека Алијансата е подготвена да се вклучи доколку биде побарано тоа од земјите учеснички, јавува Анадолу.
Говорејќи пред состанокот на министрите за одбрана на НАТО денес, Руте рече дека вклученоста на Алијансата ќе зависи од тоа дали ќе биде побарана помош од земјите кои веќе ја координираат иницијативата.
„Дали НАТО ќе има своја улога таму – ќе видиме. Доколку нашата помош е корисна, секако дека ќе се вклучиме, но ако можат да ја реализираат мисијата и без нас, тоа е сосем во ред. Нашиот став е дека сме секогаш подготвени да помогнеме доколку се побара тоа од нас“, изјави Руте во одговор на прашањето од дописникот на Анадолу.
Тој ги даде овие изјави во време кога Велика Британија и Франција ја покажуваат својата подготвеност за мултинационална поморска мисија наменета да го олесни повторното отворање на Ормускиот Теснец, низ кој минува приближно една петтина од глобалното снабдување со нафта.
Руте рече дека европските сојузници и партнери веќе презеле опсежни воени подготовки во изминатите два месеца, при што специјализираните капацитети се преместени поблиску до регионот во очекување на потенцијални напори за стабилизација.
„Правно и буквално гледано, ова подрачје се наоѓа надвор од територијата на НАТО, но сосема е јасно дека во овој случај Велика Британија и Франција се оние кои ја координираат целата операција“, истакна Руте.
„Европските сојузници и останатите партнери веќе два месеца интензивно позиционираат воена опрема во близина на регионот. Тука пред сè мислиме на опремата за расчистување мини, радарите и другите клучни технологии кои се потребни на терен“, нагласи Руте.
Според Руте, лидерите кои присуствувале на самитот на Г7 во Франција разговарале за тоа како една широка коалиција би можела да помогне во спроведувањето на обврските содржани во новообјавениот договор меѓу САД и Иран.
Тој рече дека лидерите имале разговор за тоа „што би можела да направи оваа иницијатива предводена од Велика Британија и Франција, со толку многу вклучени земји, што би можеле да направат по целиот овој договор кој е постигнат меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, за да се осигурат дека помагаат во исполнувањето на оваа обврска за осигурување дека непреченото пловење е целосно обновено“.
„Добрата вест е што овие дискусии се во тек“, рече Руте.
- Европската коалиција е подготвена да дејствува
Франција и Велика Британија со месеци работат на формирање поморска коалиција, со цел да ја вратат довербата кај сопствениците на бродови и да овозможат безбеден транзит на илјадници трговски бродови кои моментално чекаат да го напуштат Персискиот Залив.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека околу 20 земји дале конкретен придонес во иницијативата, а неколку веќе имаат свои капацитети во или во близина на регионот.
Франција го позиционираше својот носач на авиони на нуклеарен погон „Шарл де Гол“ во близина на Арапскиот Полуостров од средината на мај и истакна дека борбените авиони би можеле да започнат мисии за надзор во рок од 48 часа, додека фрегатите и единиците за расчистување мини би можеле да се распоредат во рок од неколку дена.
Велика Британија го испрати разурнувачот „ХМС Драгон“ во областа, додека Италија стави на располагање бродови миноловци. Германија истакна дека миноловец, кој моментално е стациониран во Медитеранот, би можел да се приклучи на операциите за деминирање штом прекинот на непријателствата се оцени како траен.
Европските претставници велат дека воените бродови на крајот би можеле да придружуваат околу 2.000 танкери и товарни бродови кои чекаат премин низ водниот пат.
И покрај подготвеноста на европските војски, претставниците нагласија дека поморските распоредувања ќе продолжат дури откако ќе се стекне довербата дека договорот меѓу Вашингтон и Техеран се почитува.
Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето неодамна предупреди дека бродовите за деминирање се особено ранливи и не можат да дејствуваат без гаранции дека нема да станат цел.
Премиерката Џорџа Мелони исто така изјави дека секое учество на Италија ќе бара парламентарно одобрување и ќе се спроведе заедно со меѓународните партнери.
Од своја страна, Макрон постојано ја опишуваше планираната операција како „понуда“, а не како однапред одредена интервенција.
„Ова е понуда; ние сме подготвени да помогнеме“, рече тој во понеделникот на маргините на самитот на Г7 во Евијан, заедно со американскиот претседател Доналд Трамп.
„Тоа ја демонстрира поддршката на меѓународната заедница, нашата решеност да го отвориме повторно Теснецот... можеби тоа нема да биде побарано и можеби нема да биде потребно“, додаде Макрон.
Американскиот лидер покажа поголема воздржаност во однос на потребата од меѓународно воено присуство, истакнувајќи го своето уверување дека самиот договор меѓу САД и Иран е доволна гаранција за слободен поморски сообраќај.
„Не мислам дека ќе ни треба многу помош бидејќи имаме договор според кој тој ќе биде отворен и ќе биде бесплатен за премин“, рече тој.
Сепак, тој рече дека учеството на неколку земји „не би било лоша идеја“.
„Никогаш не се знае што се случува“, рече тој.
Веќе се појавија првите несогласувања меѓу Вашингтон и Техеран во однос на идниот статус на овој стратегиски теснец.
Додека Трамп тврди дека поморскиот сообраќај трајно ќе биде ослободен од такси, иранските претставници навестија дека сè уште ја разгледуваат можноста за воведување такси или надоместоци за услуги за бродовите што минуваат низ овој стратегиски воден пат.
Според информациите, Меморандумот за разбирање постигнат меѓу САД и Иран предвидува повторно отворање на Теснецот во рок од 30 дена, при што на преговарачите им се даваат дополнителни 60 дена за постигнување поширок договор. Сепак, ова остава неизвесност во однос на долгорочната безбедносна состојба во регионот.
Се очекува договорот меѓу САД и Иран официјално да биде потпишан во Швајцарија в петок.
