Necva Taştan Sevinç
07 Октомври 2026•Ажурирано: 07 Октомври 2026
Францускиот научник Анри Б. Каган и јапонскиот научник Кенсо Соаи ја добија Нобеловата награда за хемија за 2026 година за откритија што помогнаа да се објасни како може да настане молекуларната асиметрија, која е од суштинско значење за животот, јавува Анадолу.
Кралската шведска академија на науките ја додели наградата „за откривањето на нелинеарни ефекти и автокатализа во асиметричната органска синтеза“.
Нивното истражување се занимаваше со долгогодишно прашање поврзано со хомохиралноста – карактеристика на живите системи при која молекулите претпочитаат една од двете можни форми што се огледални слики една на друга, се наведува во соопштението.
Некои молекули може да постојат во две форми што се меѓусебни огледални слики, слично како левата и десната рака. Сепак, во протеините, живите организми користат само една од двете огледални форми на аминокиселините.
Разбирањето на тоа како настанува оваа асиметрија, исто така, е клучно за развојот на фармацевтски производи бидејќи различните огледални форми на еден молекул може да имаат различни ефекти во организмот.
„Анри Каган и Кенсо Соаи понудија решение за хемиска мистерија стара повеќе од еден век: како хомохиралноста може да настане спонтано. Хемиските реакции што тие ги развија се спектакуларни“, изјави Хајнер Линке, претседател на Нобеловиот комитет за хемија.
Каган постигна одлучувачки напредок во 1986 година, откривајќи начин за манипулирање со хемиските реакции, со цел да се добие поголем вишок од едната огледална форма отколку што претходно се сметаше за можно.
Соаи ја унапреди оваа работа во 1995 година преку дизајнирање реакција со потенцијал да произведе само една огледална форма. Во 2003 година тој успеа да демонстрира таква реакција, според наводите на Академијата.
Нивните откритија беа одлучувачки за хемичарите што дизајнираат реакции за производство на фармацевтски производи, се наведува во соопштението.
