Сараевската Вијеќница одбележува 130 години: Градба која ги преживеа сите разурнувања и стана симбол на идентитетот

Зградата на сараевската Вијеќница (Советот на Град Сараево) одбележува 130 години од своето постоење, период во кој ги менуваше своите функции, преживеа страшни разурнувања и дочека целосна обнова, за денес да претставува еден од најважните културни и историски симболи на Сараево и на Босна и Херцеговина, пишува Анадолу.

„Многу сме горди што одбележуваме 130 години од постоењето на зградата. Сведоци сме низ што сè помина оваа градба во текот на овие тринаесет децении и можеме да бидеме среќни што денес таа стои исправено, гордо и достоинствено“, изјави за Анадолу Џена Зеничанин, раководител на секторот за маркетинг и промоција на Јавното претпријатие „Сараево“.

Зеничанин додава дека зградата на сараевската Вијеќница преку своите ѕидови ја раскажува приказната за минатото, сегашноста и иднината. Свечено отворена на 20 април 1896 година, оваа зграда повеќе од еден век ја менуваше својата намена и значење, останувајќи клучен симбол на градот.

- Издигнување од пепел -

Првично, објектот служел како зграда на градската управа и администрација на Сараево. По Втората светска војна, па сè до 1949 година, во неа биле сместени градската управа, Окружниот суд и седиштето на босанскохерцеговскиот Парламент. Потоа, таа станува Градска библиотека, односно Национална и универзитетска библиотека на Босна и Херцеговина.

За време на опсадата на Сараево (1992–1995), зградата беше цел на повеќекратни гранатирања. Во ноќта меѓу 25 и 26 август 1992 година, зградата беше запалена, при што беа уништени околу два милиона вредни книги и документи – речиси 90 отсто од вкупниот книжен фонд. Граѓаните на Сараево и вработените се обидуваа да ги спасат книгите и покрај постојаниот снајперски оган од околните ридови каде што се наоѓаа единиците на Армијата на Република Српска (РС) и нивните помагачи.

Обновата на зградата траеше 18 години, а таа беше повторно свечено отворена на 9 мај 2014 година. Реконструкцијата беше извршена врз основа на детални архивски документи и фотографии, со цел да се зачуваат автентичните детали на ентериерот.

Специфичниот псевдомаорски стил, инспириран од џамијата на Кемал II во Каиро, е целосно реконструиран. Клучните документи за обновата беа пронајдени во Каптолскиот архив во Загреб.

Денес во салата на зградата на сараевската Вијеќница се наоѓаат идентичните дрвени клупи и говорница, а сите орнаменти на ѕидовите и таванот се рачно насликани. Меѓу највпечатливите детали се рабовите на ѕидовите обложени со вистинско злато, изработени со посебна техника на нанесување златни листови потопени со боја, со четки од влакна од камила.

- Туристички и мултимедијален центар -

Сместена во близина на Башчаршија, на Мустајпашиниот мејдан, зградата и денес го одразува периодот во кој е изградена. Покрај тоа што е седиште на Советот на Град Сараево, таа денес функционира како современ мултимедијален центар за концерти, изложби и конференции.

„Значењето на зградата е огромно за Сараево и БиХ, но и за цела Европа и светот“, истакнува Зеничанин, нагласувајќи дека објектот е и голема туристичка атракција.

„Секој е тука од различни причини. Некои доаѓаат едноставно да се восхитуваат на оваа величествена градба, некои сакаат да ја видат архитектурата, некои навлегуваат во најмалите детали, некои навлегуваат во нејзината историја, некои сакаат да видат сè низ сегашноста, а некои размислуваат и за иднината“, вели Зеничанин.

По повод јубилејот, планирани се бројни настани, вклучувајќи ја и изложбата „Сараевски куќи“ на познатиот босанскохерцеговски уметник Сафет Зец.

- Од Паржик до национален споменик -

Првиот проект за зградата на Советот на Град Сараево го изработил чешко-босанскиот архитект Карло Паржик, но бидејќи не му се допаднал на тогашниот австроунгарски министер Бенјамин Калај, задачата му била доверена на Александар Витек. Витек двапати патувал во Каиро за да ја проучи архитектурата на џамијата на Кемал II. По неговата смрт, проектот во 1894 година го довршил Ќирил М. Ивековиќ.

Изградбата траела од 1892 до 1894 година, а официјалната употреба започнала во 1896 година.

Комисијата за зачувување на националните споменици на БиХ во 2006 година ја прогласи зградата за национален споменик на Босна и Херцеговина.