Faisal Mahmud
24 Јули 2026•Ажурирано: 24 Јули 2026
Асоцијацијата на земјите од Југоисточна Азија (АСЕАН) денес формално ги поздрави Шведска, Полска, Романија и Литванија како најнови членки на Договорот за пријателство и соработка во Југоисточна Азија (TAC), пренесува Анадолу.
Филипинската министерка за надворешни работи и претседавач со АСЕАН, Марија Тереза Лазаро, изјави дека нивното пристапување ја одразува сè поголемата глобална важност на договорот и улогата на блокот во промовирањето регионален поредок заснован на правила.
На свеченоста по повод 50-годишнината од Договорот, Лазаро им честиташе на четирите европски земји и истакна дека нивната одлука за пристапување покажува „заедничка посветеност кон основните принципи содржани во документот“.
„Пристапувањето на нашите нови членки ја одразува заедничката посветеност кон основните принципи на договорот — вредности што АСЕАН ги застапува веќе шест децении“, рече таа.
Лазаро го опиша Договорот како рамка чии идеали „никогаш не биле ограничени со географија“, додавајќи: „Ние сме глобална заедница која, иако е поделена со илјадници јазици, на овој или оној начин дели заедничка аспирација за мир, трајно пријателство и соработка.“
Таа нагласи дека разновидноста на новите потписници, „од балтичките до нордиските земји“, ја илустрира широката меѓународна поддршка за принципите на АСЕАН за меѓусебно почитување и мирна соработка.
„Вашето пристапување е исто така признание за проактивната улога на АСЕАН како примарна движечка сила во обликувањето и воспоставувањето на архитектурата заснована на правила и во зачувувањето на мирот, стабилноста и просперитетот во регионот и пошироко“, истакна Лазаро.
Филипинската министерка истакна дека церемонијата е „повеќе од симболична прилика“, додавајќи дека соработката меѓу потписниците на договорот „не е пасивна, туку свесно и трајно однесување“ изградено врз колективна посветеност.
Првично потпишан од земјите основачи на АСЕАН во 1976 година, Договорот континуирано се проширува во текот на пет децении и служи како клучен дипломатски инструмент за промовирање на мирно решавање на споровите, немешање и регионална соработка.
- Повик за крај на конфликтите во Блискиот Исток и Мјанмар -
Одделно, заедничкото коминике усвоено во Манила од страна на министрите за надворешни работи на АСЕАН ги утврди приоритетите на блокот во врска со регионалната интеграција, безбедноста и геополитичките предизвици.
Министрите ја потврдија посветеноста на Визијата за заедницата на АСЕАН 2045 и нејзините стратегиски планови, кои служат како насока за изградба на отпорен, иновативен АСЕАН, ориентиран кон луѓе, со цел да се зајакне единството и капацитетот на блокот во неизвесното глобално опкружување.
Тие ја истакнаа важноста од одржување на мирот, стабилноста, слободата на пловењето и прелетувањето над Јужното Кинеско Море. Министрите повикаа на воздржаност, мирно решавање на споровите во согласност со меѓународното право, вклучително и Конвенцијата на ОН за правото на морето од 1982 година, како и на рачно склучување ефективен и суштински Кодекс на однесување со Кина.
Соопштението го потврди и Консензусот од пет точки како примарна рамка на АСЕАН за решавање на кризата во Мјанмар, повикувајќи на прекин на насилството и поголем хуманитарен пристап.
Исто така, беше изразена сериозна загриженост поради ескалацијата на непријателствата на Блискиот Исток во рамките на војната помеѓу САД и Иран, при што беше упатен повик за итен прекин на огнот, заштита на цивилите, почитување на меѓународното право и обновени дипломатски напори за спречување на поширока регионална нестабилност.