هەینی رابردوو، 16ی ئەیلوول رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان كچێكی كوردی ئێزدی عێراق بە 23 ساڵ تەمەنەوە وەكو باڵیۆزی نیازپاكی دەست نیشان كرد، ئەمینداری گشتی نەتەوەیەكگرتووەكان، بان كی مۆن-یش بە ئازا پەسنی كرد و دەنگی هەڵبڕی و پێی گوت "شانازییت پێوە دەكەم كە وەكو باڵیۆزی نیازپاكی پێشوازیت لێ دەكەم".
نادیە موراد ئەو كچەی کە لەسەرەتای بیستەكانی تەمەنیدایە ئێستا لە زۆر سەركردە و سیاسەتمەدارانی عێراق دیارتر و ناسراوترە و بووەتە هێمایەكی نیشتمانی بۆ عێراقییەكان، ئەو تەنها بەخستەڕوو و شەرم نەكردن لە باسكردنی ئەو تاوانانەی کە لەلایەن چەكدارانی داعشەوە دەرهەقی كراون توانی زۆر شتی ژیانی خۆی و تێڕوانینی زیاتریش لەبارەی ئێزدییەكان و قوربانیدانەكانییانەوە بگۆڕێت.
ئەم كچە دوای هێرشەكانی چەكدارانی داعش بۆسەر قەزای شنگالی زۆرینە ئێزدی لە پارێزگای نەینەوا لە سێی ئابی 2014 ئیدی نەهامەتییەكانی دەستی پێكرد، 15ی ئەو مانگەش یادەوەرییەكی هێندە تاڵە بە چركەش لە مێشكی نادیە بزر نابێت وەكو خۆی دەڵێت، چونكە لەو رۆژەدا شەش لە براكانی و دایكی لەلایەن داعشەوە دەكوژرێن و خۆشی لەگەڵ سەدان كچ و ژنی گوندەكەی "كۆچۆ" بۆ مووسڵ دەبرێن، لەوێ رۆژێک بەدواوە تا رۆژی هەڵاتنی نادیە "سەبییە"یەك بوو لەو سەدان هاوڕەگەزەی خۆی كە داعش وەكو "غەنیمە"ی جەنگ تێیان دەڕوانیین و جەستە و خوێن و ژیانی ئەوانییان بە موڵك و حەڵاڵی خۆیان بینیوە.
نادیە لەبارەی ئەوەی لەو رۆژەدا بەسەر خۆی و هەزاران لە هاوئایینەكەیدا هات دەڵێت "داعش هاتن بۆ قڕكردنی ئێمە، بۆ ئەوەی بوون و كولتوور و ئازادییمان لەناو ببەن گوایە ئێمە كافرین، ئیدی ئێمە وەكو غەنیمە لە بازاڕەكاندا دەفرۆشراین، بەكرێ دەدراین، ئاڵوگۆڕیان پێدەكردین لەناو خۆیاندا و لە شەو و رۆژێكدا ئەوەی بەسەرماندا هات مۆتەكەیەك بوو لەبیرم ناچێتەوە".
بۆ نادیە تەنها 15ی ئابی 2014 رۆژی رەش نەبوو، رەشی قەترانیشی بەدوا هات كاتێك بە شەوێك شەش لە پاسەوانەكانی بەرپرسێكی داعش كەوتبوونە سەری و هەرچییان ویست بەسەر جەستەیەوە كردییان و ئەوەی غەریزەی سێكسی بوو لەو كیژۆڵەیە بەتاڵیان كردەوە و بەوەش نادیە ناخۆشترین رۆژەكانی ژیانی خۆی بینی كە بۆ هەتا هەتایە و بە چركەش لە بیری ناچێتەوە.
15ی ئاب چەكدارانی داعش هەڵدەكوتنە سەر گوندەكەی نادیە "كۆچۆ" كە ئەو كات هەزار و 700 كەسی تێدا دەژیا، ئەوێ رۆژێ هەرچی كچان و ژنانی گوندەكەیە برانە نهۆمی سەرەوەی قوتابخانەی گوندەوە و پیاوان و كوڕانیش لە نهۆمی خوارەوە بوون كە دواتر ئەمانییان هەموو لەقەسابخانەیەكی ناسراودا لەناو برد و هەر ئەو رۆژە نادیە زانی كە شەش لە براكانی بەدەستی داعش كوژران، دواتر ئەو ژنانەی كە بەتەمەن گەورەبوون كە 81 كەس بوون قڕكران و كوژران.
نادیە بە نیگەرانییەوە باسی ئەو رۆژە دەكات و دەڵێت "دواتر ئێمەیان بە پاس و ئۆتۆمبیلی دیكە برد بۆ مووسڵ، تا ئەوێ چەكدارانی داعش دەستییان لێ دەداین لە سنگ و شوێنە هەستیارەكانمان كە زیاتر لە 150 ئافرەت و كچ دەبووین".
لەبارەی نەهامەتییەكانی خۆشییەوە نادیە كە لە زۆرینەی چاوپێكەوتنەكانی، خۆی لەبەردەم فرمێسكەكانی ناگرێت و لەگەڵ وشەكانی سەر زاری فرمێسكەكانی چاویشی ئامادەن دەڵێت "لە مووسڵ پیاوێكی گەورەی كەڵەگەت هات و پێیگوتم كە من هی ئەوەم، دواتر كەسێكی دیكە هات لێی پاڕامەوە، بردینییان بۆ مووسڵ لەگەڵ زیاتر لە 150 ئافرەتی دیكە كە هەزاران كچ و ژن هەبوو لە قوتابخانەیەك لەوێ. یەكێكیان گوتی دەمەوێت بتبەم، كاتێك سەرم بەرز كردەوە پیاوێكی گەورە و وەكو دەڕندە بوو، گوتی من بچووكم و لێیدام و پاشان یەكێكی تر هات و سەرم داگرتبوو و تكام لێی كرد كە بمبات و لە پیاوی یەكەم رزگارم بكات، دواتر ئەویش بردمی و شەوی یەكەم داوای لێكردم ببمە مسوڵمان، منیش گوتم دەبم بەو مەرجەی هیچ دەستدرێژییەكم نەكەیتە سەر، بەڵام پێی گوتم تا سێكسمان لەگەڵدا نەكەن مسوڵمانێتیمان دروست نییە!!".
نادیە لە درێژەی قسەكانیدا دەڵێت "جارێك ویستم رابكەم، بەڵام گرتمی و جلەكانی پێ دانام ئەشكەنجە و سووكایەتییەكی زۆری پێكردم، دواتر منی خستە ژووری پاسەوانەكانییەوە كە شەش كەس بوون و تا بەیانی هەرچییەكیان ویستیان كردیان تا وام لێهات لەهۆشی خۆم چووم و سێ رۆژ نەمدەتوانی بجوڵێمەوە".
نادیە كە پاش سێ مانگ مانەوە لەدەستی داعش، دواتر هەڵات پاش ئەوەی لەهەوڵی كۆتایی هەڵاتنیدا سەردەكەوێت و پەنا بۆ ماڵە عەرەبێكی سوننە مەزهەبی مووسڵ دەبات و ئەوانیش ناسنامەی بۆ دەردەهێنن و رەوانەی سنووری پێشمەرگەی دەكەنەوە، ماوەیەكی كەم لە كوردستان دەژێت و دواتر بۆ چارەسەری دەروونی دەچێتە ئەڵمانیا و ئێستا لەوێ دەژێت، ئەو هەرچی بن بەڕەی داعش هەبوو لەبارەی بەكوێلەكردنی كچان و ژنانی ئێزدی نموونەی چەند كچانێكی زۆر دەگمەن هاتنە سەر شاشەكانی تی ڤی و رەفتارەكانی داعشیان بۆ جیهان خستەڕوو كە لە یەكێك لە چاوپێكەوتنەكانیدا دەڵێت "نوێژیان پێ دەكردیین ودواتر دەستدرێژییان دەكردینە سەر".
نادیە كە ئەو كەڵەگەتەی یەكەم جار دەستدرێژی كردووەتە سەر تا مردن بیر ناچێتەوە دەڵێت "ملیۆن ساڵی دیكەش بیبینمەوە دەیناسمەوە". باس لەوەش دەكات كە لەناو چەكدارانی داعش چۆن سێكس زاڵە و وەكو ئامرازێك بۆ هێشتنەوەی چەكدارەكانییان بەكاری دەهێنن و چی ستەمێك دژ بە كچان و ژنانی ئێزدی دەكرێت، ئەو بۆ خۆی لە سەرەتای بیستەكانی تەمەنیدایە و چەند جارێك ئاڵوگۆڕی پێكراوە لەناو چەكدارانی داعش.
نادیە كە دوای هەڵاتنی لە ماڵی دواین چەكدارانی داعش وێنەكانی لە بازگەكانی ناو مووسڵ هەڵدەواسرێت و بانگەواز بۆ ئەوە دەكرێت كێ بیناسێتەوە بیباتەوە بۆ بارەگاكانی داعش، بەڵام ئەو ماڵەی نادیە پەنای بۆ بردوون ئەوەیان لەگەڵ نەكرد.
دوای ئەو هەموو ئێشوئازار و تاڵییە، ئێستا نادیە ئازارەكانی بۆ جیهان دەهۆنێتەوە و ئەوانەشی چیرۆكەكانی نادیە دەبیستن یان بە چەپڵەرێزان پێشوازی لێ دەكەن وەكو ئەوەی ساڵی پار لە بارەگای ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی رووی دا و بە"پاڵەوان"ی دەناسێنن، یان ئەوەتا دەست بە هەڵرشتنی فرمێسكەكان دەكەن وەكو هاوسۆزییەك لەگەڵ ئێشەكانی. ئەو كچە كوردە سەرەتای ئەمساڵ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئاشتی پالێورا، هەفتەی رابردوو وەكو باڵیۆزی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ نیازپاكی دەستنیشان كرا.
چیرۆكی هاوشێوەی نادیە و تاڵتریش زۆرن، بەڵام هێشتا هۆنینەوەیان كاتی ماوە، ئێستا نادیە بۆ عێراق مەلالە یوسفزییە، مەلالە كچی شاعێرێكی پاكستانییە كە ناوەكەی لە شاعیری پشتیۆنی و جەنگاوەری دیار" مەلالی ئەنا" كە سەركردایەتی هێزەكانی پشتۆنی لە جەنگی دژی بەریتانییەكان كردووە لە ساڵی 1880 لە چوارچێوەی جەنگی "میووند"، ئەو كچە هەرزەكارێكی پاكستانی بوو كە دژی بڕیارەكانی چەكدارانی تاڵیبان وەستایەوە و وەكو نادیە بوو بە قوربانی، بەڵام قوربانییەكی جیاواز لە ئامراز و هاوشێوە لە بكەر.
مەلالە ئەمڕۆ یەكێكە لە ناوەكانی جیهان، لەدایكبووی 12ی حوزەیرانی 1997ە، بچووكترین كەسە خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی وەربگرێت، لە پاڵ ئەوەشدا خەڵاتەكانی ساخارۆف بۆ ئازادی بیروڕا، خەڵاتی سیمۆن دی بوفوار، رەگەزنامەی فەخریی كەنەدیشی وەرگرتووە.
نیوەڕۆی نۆی تشرینی یەكەمی ساڵی 2012 لە دۆڵی سواتی باكووری رۆژئاوای پاكستان لەلایەن چەكدارێكی تاڵیبانەوە بانگ دەكرێت و دەمانچەی رووبەڕوو دەكرێتەوە و سێ فیشەك دەتەقێنێت كە یەكێكیان بەر سەری دەكەوێت و دواتر گواسترایەوە بۆ بەریتانیا و ئەوەش وایكرد مەلالا ببێتە "بەناوبانگترین هەرزەكار لە جیهاندا".
لەساڵانی 2013 تا 2015 بەسەریەكەوە مەلالا وەكو كاریگەرترین كەسایەتی لەسەر ئاستی جیهان دیاری كرا.
داود خەتاری یەكێك لەو خۆبەخشەکانە چیرۆكی ئەو كچ و ژنانەی داعش رفاندنی لەدوای هێرشی بۆسەر شنگال لە ئابی 2014 یەكەم كەس بووە كە چیرۆكی نادیەی نووسیوەتەوە و بە بەڵگەنامە كردووە.
خەتاری لە لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو باس لە چیرۆكەكەی نادیە كە ئەو دەڵێت پەیوەندیی كۆمەڵایەتی لەگەڵ بنەماڵەكەی هەیە رایدەگەیەنێت "نادیە 11 كەسی لە بنەماڵەكەی لەدەستداوە و بەشێكیان كوژراون و بەشێكیشیان چارەنووسییان نادیارە، نادیە خەڵكی گوندی كۆچۆیە، بەتەنها لەو گوندەی ئەوان 319 كەسیان لەوێ كوشت، دواتر 81 كچ و ژنیشیان لە هەمان رۆژ كوشت لە 15ی ئاب".
ئەو لەبارەی چیرۆكی نادیەوە دەڵێت زۆر لەو چیرۆكانەی دەیانووسێتەوە و دەیانكات بە بەڵگە و دەشڵێت "چیرۆكی هاوشێوەی نادیە زۆرن، بەڵام نادیە خۆی ئاشكرا كرد بۆ جیهان، ئەو كچێكی ئازا و چاو نەترسە، من دەستخۆشی لێ دەكەم و پیرۆزبایی ئەو نازناوەشی لێ دەكەم، بەڵام من یەكەم كەس بووم كە ئەشكەنجەدان و ئازارەكانی نادیەم نووسیوەتەوە، ئیدی ئەو ستەمكارییەی نادیە بەدەستییەوە ناڵاندوویەتی زۆربوون، برایان كوشتووە، دایكیان كوشتووە، خۆشیان بەوشێوەیە دەستدرێژیی كراوەتە سەر و ئەشكەنجە دراوە كە زۆر زۆر ئەستەمە مرۆڤ بیری بچێتەوە".
news_share_descriptionsubscription_contact
