Претседателот на Парламентот на Турција, Нуман Куртулмуш, изјави дека процесот „Турција без терор“ се спроведува со широк политички и општествен консензус, со зачувување на националната чувствителност и основната државна структура на земјата, јавува Анадолу.
„Се обидовме да воспоставиме рамнотежа на начин што ќе биде прифатлив за семејствата на нашите маченици, нашите ветерани, колективната совест и огромното мнозинство од општеството“, рече Куртулмуш зборувајќи за Уредничкиот деск на Агенција Анадолу.
Тој истакна дека во ниедна фаза од процесот на известување не се појавиле дебати за основните карактеристики на државата.
„Процесот се спроведува со заедничка решителност што ги штити националната чувствителност и целокупната структура на државата. Затоа доби широка поддршка“, рече тој.
Куртулмуш истакна дека во текот на процесот немало предлози за промена на првите четири члена од Уставот, ниту дебати за унитарниот карактер на Турција, федерација или конфедерација, или за официјалниот јазик на земјата.
„Нашиот народ може да биде спокоен. Закон подготвен со толкава грижа и усвоен со толку широк консензус никогаш нема да им наштети на нашите национални интереси.“
Осврнувајќи се на усвојувањето на рамковниот закон во Парламентот со 467 гласа, Куртулмуш рече дека резултатот ја одразува јавната поддршка за иницијативата.
„Атмосферата на мир и благосостојба е прифатена од целото општество. Ова е нејзиниот одраз во политиката“, рече тој, додавајќи дека гласањето претставува „поддршка од народот за Турција без терор, изразена во политиката“.
Куртулмуш оцени дека 467-те гласа претставуваат исклучително високо ниво на парламентарна поддршка, кое ги надминало очекувањата и треба да се гледа како политички одраз на поддршката од огромното мнозинство граѓани.
Тој рече дека законодавството се темели на рамката усогласена од Комисијата за национална солидарност, братство и демократија, формирана во Парламентот како дел од процесот и составена од претставници на политичките партии.
„Комисијата одржала 21 состанок, на кои биле сослушани претставници од различни општествени сектори, додека извештајот бил подготвен преку политички консензус“, рече тој.
Куртулмуш исто така нагласи дека законот не претставува општа амнестија и дека високите лидери на терористичката организација ПКК „многу јасно се исклучени од неговиот опфат според член 1“.
Тој посочи дека случаите што потпаѓаат под законот ќе се разгледуваат поединечно, а не преку општа мерка, при што спроведувањето ќе биде предмет на повеќе заштитни механизми што ги вклучуваат безбедносните институции и државните органи.
Според Куртулмуш, законот нема да се применува пред безбедносните власти да потврдат дека организацијата го положила оружјето и се распуштила со сите свои елементи.
Тој исто така рече дека одбор составен од високи владини и безбедносни претставници ќе ги проценува поединечните случаи, додека парламентарна мониторинг-комисија ќе го следи процесот на повеќепартиска основа.
Куртулмуш ги отфрли критиките дека законодавството може да го наруши националниот суверенитет или унитарната структура на Турција.
„Нема ниту една реченица што би го загрозила нашиот национален суверенитет, единството, територијалниот интегритет, структурата на националната држава или унитарната структура“, рече тој.
Тој нагласи дека законодавството е подготвувано преку долги дискусии, вклучително и 21 состанок на Комисијата и дополнителни состаноци меѓу претставниците на политичките партии при подготовката на извештајот.
Куртулмуш рече дека Турција, како земја со значајни амбиции во сложен регион, мора да го зајакне своето внатрешно единство и да престане да троши човечки и финансиски ресурси на тероризам.
„Во толку тешка географија, Турција, како земја со аспирации, е должна да го зајакне своето внатрешно упориште. Овој процес започна со тоа разбирање“, рече тој.
Тој оцени дека Турција треба да стане центар на поголемо единство, а не на дополнителни поделби, во време кога поширокиот регион се соочува со конфликти, етнички и верски поделби и безбедносни предизвици.
Куртулмуш рече дека ставањето крај на тероризмот нема да ѝ користи само на Турција, туку може да претставува пример и за соседните земји.
„Кога моделот на Турција што го предложивме ќе биде завршен, ќе биде пример за целиот свет и ќе се изучува на универзитетите“, рече тој.
Тој додаде дека иницијативата не треба да се смета за завршена со усвојувањето на законот.
„Овој закон не значи дека сè е завршено“, рече тој, додавајќи дека извештајот на Комисијата ја отворил вратата кон нова ера, а усвојувањето на законот со големо парламентарно мнозинство ја отворило уште пошироко.
Куртулмуш рече дека новиот пат може да го зајакне единството и солидарноста во Турција, но и да помогне во создавањето атмосфера на соживот меѓу народите во поширокиот регион.
Повикувајќи на поширок стил на политичко дејствување, Куртулмуш рече дека политичките актери треба да излезат од сопствените „ехо-комори“ и да развијат јазик што ќе допре до сите делови на општеството.
Тој рече дека конфронтирачкиот политички јазик од изминатите децении треба да биде заменет со реторика заснована врз мир, братство, заедничко граѓанство и чувство на припадност.
Според Куртулмуш, политичарите треба целосно да ги изразуваат своите ставови, но истовремено да избегнуваат поделби што политичката конкуренција ја претвораат во политичко непријателство.
Тој нагласи дека процесот не бара само полагање на оружјето, туку и поширока трансформација на ставовите и политичкото размислување.
„Она што е важно е создавањето политичка зрелост и интеграција во која ниту еден млад Курд во оваа земја никогаш повторно нема да каже: ‘Треба да одам во планините’“, рече тој, осврнувајќи се на планинските упоришта на терористичката организација ПКК.
Куртулмуш рече дека крајната цел треба да биде над физичкото разоружување на терористичката организација и да вклучува, како што рече, „полагање на оружјето во умовите на луѓето“ и зајакнување на вистинското братство.
Тој рече дека сите граѓани треба да се чувствуваат како рамноправни членови на земјата и да имаат силно чувство на припадност кон Турција.
Куртулмуш исто така нагласи дека семејствата на мачениците од терористичкото насилство и ветераните биле важен дел од процесот и биле консултирани и за време на работата на парламентарната Комисија и при подготовката на законодавството.
Тој рече дека тие биле меѓу првите групи поканети да се обратат пред Комисијата и дека претставници од различни групи имале можност да ги изнесат своите ставови.
Куртулмуш го пренесе сведоштвото на ветеран кој го загубил едното око во борбата против тероризмот, но и покрај тоа изразил поддршка за завршување на процесот со цел да се спречат нови жртви.
Тој се осврна и на средбата меѓу мајки на маченици и ветерани и жени од групата позната како „Мајки на мирот“, при што рече дека двете страни изразиле заедничка желба за ставање крај на циклусот на насилство.
Според Куртулмуш, нивната заедничка порака била дека по години во кои морале да ги погребуваат своите деца, дошло време да се „погреба оружјето“.
Тој рече дека ваквите изјави покажуваат дека дури и луѓето кои платиле една од највисоките цени на тероризмот во голема мера ги поддржуваат напорите за воспоставување траен мир.
Куртулмуш укажа и на променетите општествени услови во источна и југоисточна Турција, наведувајќи ги јавните настани, инвестициските можности и зголеменото учество на културни и технолошки фестивали како показатели за новата атмосфера.
Тој рече дека местата кои порано биле недостапни поради тероризмот сега се домаќини на големи јавни собири и фестивали, додека младите сè повеќе можат да ги користат образовните, културните и технолошките можности.
Осврнувајќи се на годините кога насилството го нарушувало образованието и секојдневниот живот, Куртулмуш рече дека младите генерации сега учествуваат на настани како годишниот ТЕКНОФЕСТ.
Тој оцени дека ниту Турците, ниту Курдите, ниту Арапите немале корист од претходниот период на конфликт.
„Победници во претходната ера беа империјалистите со валкани раце и крв“, рече Куртулмуш.
„Ќе го спречиме овој план. Тоа за мене значат 467-те гласа. Турција ја покажа оваа волја“, додаде тој.
Куртулмуш рече дека широката парламентарна поддршка ја претставува решеноста на Турција да ги надмине децениите на тероризам и внатрешни поделби.
Тој исто така предупреди дека процесот може да се соочи со провокации и надворешни закани, посочувајќи дека претходните обиди на Турција за решавање на прашањето со тероризмот во одредени периоди биле нарушени со насилни инциденти и други обиди за попречување на политичките иницијативи.
Куртулмуш рече дека затоа мора да се заштити невообичаено широкиот политички и интелектуален консензус што е постигнат.
Претседателот на Парламентот исто така рече дека смета оти политичката атмосфера во Турција е доволно созреана за земјата да подготви нов цивилен устав, што е долгогодишна цел на турските лидери.
Куртулмуш рече дека сегашното ниво на политички дијалог и консензус покажува дека Турција е способна да спроведе таков процес.
Тој додаде дека актуелната политичка атмосфера треба да ги поттикне напорите за нов устав, оценувајќи дека земјата достигнала ниво на политичка зрелост што може да овозможи ваков чекор.
news_share_descriptionsubscription_contact
