По 134 години одгледување, заштита и посветена работа на генерации одгледувачи, босанскиот арапски коњ кон крајот на мај годинава официјално беше признаен како посебна раса во Босна и Херцеговина. Со тоа се стави крај на повеќегодишниот процес во кој експерти, научници и одгледувачи работеа на потврдување на неговиот историски, генетски и развоен континуитет, пишува Анадолу.
Признанието е резултат на повеќегодишна работа на Здружението на одгледувачи и љубители на босанскиот арапски коњ (УУБАК), кое преку научни истражувања, ДНК-анализи и историска документација ја докажуваше посебноста на оваа раса.
Претседателот на УУБАК, Аднан Делиќ, кој управува со ергеле во Дражевиќи кај Кисељак, посочува дека босанскиот арапски коњ потекнува од чистокрвни арапски коњи пристигнати во Босна и Херцеговина кон крајот на 19 век, а преку долгогодишна селекција развил сопствени специфични обележја.
„Со 134-годишна насочена селекција, коњот целосно се приспособи на нашето поднебје и условите за живот. Генетските истражувања потврдија дека босанскиот арапски коњ денес се разликува од другите сродни типови, што беше еден од клучните елементи за негово официјално признавање“, вели Делиќ.
Според неговите зборови, станува збор за исклучително благородно, интелигентно и издржливо животно. Арапскиот коњ се смета за една од највлијателните раси во светот, со оглед на тоа што неговата генетика е внесена во голем број други раси коњи. Босанските арапски коњи денес сè повеќе се вклучуваат во натпревари за издржливост, дисциплини на јавање на долги растојанија, што претставуваат еден од најголемите тестови за издржливост на коњите.
Патот до признанието, сепак, беше долг и сложен. Делиќ наведува дека процесот вклучувал истражување на архивската граѓа во повеќе држави, меѓу кои Австрија, Германија, Турција и одредени арапски земји. Паралелно со тоа, се работеа научни трудови и ДНК-анализи со кои е потврден континуитетот на одгледувањето и генетската посебност на босанскиот арапски коњ.
Посебно значење, вели тој, имале поранешните истражувања на експерти од домашните факултети. Како важен придонес ги издвојува ДНК-анализите на коњите од некогашното државно ергеле Борике, како и научните трудови на професори од Ветеринарниот и Земјоделскиот факултет што учествуваа во документирањето на пасмината.
Сепак, како што истакнуваат од здружението, најголемите заслуги им припаѓаат на одгледувачите. Во годините кога немаше системска поддршка, токму тие со сопствени средства и љубов кон коњите го зачуваа одгледувањето и спречија исчезнување на вредни крвни линии. Делиќ истакнува дека успехот е поголем бидејќи одгледувачите со години дејствувале без позначајна институционална поддршка.
„Овие коњи ги одржа љубовта на луѓето што ги одгледувале. Генерациите го зачуваа она што го имаме денес, а токму благодарение на нив успеавме да го зачуваме вредното генетско и културно наследство на Босна и Херцеговина“, наведува тој.
Интересно е што босанскиот арапски коњ меѓународно признание доби пред домашното. Здружението најпрво успеа да ја докаже неговата посебност пред светските организации, а дури по неколку месеци пристигна и официјалното решение од надлежните институции во Босна и Херцеговина.
Денес, додава Делиќ, интересот за оваа пасмина се шири и надвор од границите на земјата. Во регистарот на босанскиот арапски коњ се наоѓаат околу 110 грла, а голем број одгледувачи од регионот се интересираат за членство во здружението и соработка за зачувување на пасмината. Потомците на коњите од Босна и Херцеговина се присутни во речиси сите позначајни одгледувалишта на арапски коњи на просторот на поранешна Југославија.
„Освен зачувувањето на расата, ова признание создава можности за развој на коњичкиот спорт, туризмот и руралната економија. Делиќ посочува дека потенцијалот на коњарството во Босна и Херцеговина сè уште не е целосно искористен, особено ако се знае дека станува збор за олимписки спорт во кој во светот се вложуваат големи инвестиции.
За човекот што со години го предводеше процесот на признавање, моментот на донесување на одлуката бил посебен. Сеќавајќи се на денот кога пристигна решението за признавање на пасмината, Делиќ вели дека дури по одредено време станал свесен за значењето на тоа што е остварено.
„Дури кога емоциите се смирија, сфатив дека направивме нешто што ќе остане за идните генерации. Тоа не е успех на еден човек, туку на сите луѓе што со години вложуваа труд босанскиот арапски коњ да опстане“, вели тој.
Без официјално признание постоеше реална опасност босанскиот арапски коњ со текот на времето да го изгуби својот идентитет или да биде присвоен преку регистрација во други држави. Поради тоа, историската документација и генетските наоди и понатаму се чуваат со посебно внимание. Во тек е завршувањето на административните процедури што ќе овозможат полесно учество на меѓународни саеми, изложби и натпревари, додека интересирањето на странските стручни кругови веќе се зголемува.“
Освен тоа, пазарната вредност на босанскиот арапски коњ по признанието е повеќекратно зголемена, а сопствениците особено настојуваат да ги зачуваат вредните женски линии што претставуваат темел на идниот развој на пасмината.
Официјалното признание означува почеток на ново поглавје за пасмината што повеќе од еден век постоеше без формален статус. Босанскиот арапски коњ сега ќе може да се претставува на меѓународни манифестации, да се вклучува во меѓународни програми за одгледување и да настапува под името што официјално е признато во земјата на неговото настанување.
„Ова е нова ера. Првпат може јасно да кажеме кои сме, што имаме и на што се темели нашето одгледување. Зад босанскиот арапски коњ денес стојат науката, документацијата и признанието од државата“, заклучи Делиќ.
Денес босанскиот арапски коњ претставува единствен дел од културното, историското и генетското наследство на Босна и Херцеговина. Со официјалното признание на пасмината, тој го доби своето место меѓу пасмината што настанала, се развила и се зачувала во Босна и Херцеговина.
