Aynur Şeyma Asan, Dildar Baykan Atalay, Irmak Akcan, Bekir Aydoğan
08 تەمووز 2026•نوێکردنەوە: 08 تەمووز 2026
سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ، ئاماژەی بەوە کرد کە سەرکۆمار ڕەجەب تەیب ئەردۆغان هاوپەیمانێکی زۆر باشە و ڕایگەیاند: "تورکیا وڵاتێکی زۆر گەورەیە. لە ڕووی سەربازییەوە زۆر بەهێزە. دووەم بەهێزترین وڵاتی نێو ناتۆیە".
سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ، دوای کۆبوونەوەی لووتکەی ٣٦ەمینی سەرۆک دەوڵەت و حکوومەتەکانی ناتۆ کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی ساز کرد.
ترەمپ بە جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندییەکی "ناوازە"ی لەگەڵ تورکیادا هەیە، ڕایگەیاند کە پێویستە لەسەر پرسی F-35 بڕیار بدرێت و وتی: "(ئەردۆغان) هاوپەیمانێکی زۆر باش بوو. تورکیا وڵاتێکی زۆر گەورەیە. لە ڕووی سەربازییەوە زۆر بەهێزە. دووەم بەهێزترین وڵاتە لە ناتۆدا."
"(ئێران) دەیەوێت ڕێککەوتنێک بکات، بەڵام نازانن چۆن ئەوە بکەن."
ترەمپ وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو شەڕەی کە بە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران دەستی پێکرد، وەک "داماڵینی چەکی ئەتۆمی" لە ئیدارەی تاران وەسفی کرد و ڕایگەیاند کە ئەمە "سەرکەوتنێکی گەورەی سەربازییە".
ترەمپ بە داکۆکیکردن لەوەی کە نرخەکانی نەوت دابەزیون و هێزی سەربازیی ئێران نەماوە، ڕایگەیاند: "(ئێران) دەیەوێت ڕێککەوتنێک بکات، بەڵام نازانن چۆن ئەوە بکەن، دواتریش شەوانە دەچن و هێرش دەکەنە سەر کەشتییەکان."
ترەمپ ڕایگەیاند کە ئێران لەگەڵ کەسایەتییە "باشەکان"ی وەک مارکۆ ڕوبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و ستیڤ ویتکۆف نوێنەری تایبەتی خۆی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کۆبووەتەوە، بەڵام وتی کە ئێران "کەمێک شێتە".
ترەمپ بە گوتنی "دڵنیا نیم لەوەی کە دەمەوێت ڕێککەوتن لەگەڵ ئێراندا بکەم"، جارێکی دیکە جەختی لەسەر ئەو لێدوانانە کردەوە کە ئیدارەی تاران نابێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
ترەمپ بە داکۆکیکردن لەوەی کە نرخەکانی نەوت "بە خێرایی دادەبەزن، کەمێک بەرز دەبنەوە بەڵام ئەم دۆخە زۆر بە خێرایی کۆتایی دێت"، سەبارەت بە هێرشکردنە سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران ڕایگەیاند: "ئەگەر کەسێک بچێتە ئەوێ دەتەقێتەوە، بۆیە کەس ناتوانێت لەوێ نزیک بێتەوە."
ترەمپ بە داکۆکیکردن لەوەی کە گەمارۆدانی گەرووی هورمز "سوودی هەبووە"، هەروەها دەستبەسەرکردنی نیکۆلاس مادورۆ سەرۆک کۆماری ڤەنزوێلا لەلایەن ئەمریکاوە لە ٣ی کانوونی دووەمدا لە ڕێگەی دەستێوەردانی سەربازییەوە، وەک "شەڕێکی یەک ڕۆژە" وەسف کرد.
"من لە لیستی کوشتنی ئێرانییەکاندا لە ڕیزبەندی یەکەمدام."
ترەمپ لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەو بانگەشانەی کە دەڵێن بەهۆی نیگەرانییە ئەمنییەکانی پەیوەست بە ئێرانەوە، بە فڕۆکەی نوێی 'ئایر فۆرس وەن' (Air Force One) ئەنقەرە بەجێناهێڵێت، ئاماژەی بەوەدا کە ژیانی سەرۆک کۆمار زۆر "مەترسیدارە" و ڕایگەیاند: "من لە لیستی کوشتنی ئێرانییەکاندا لە ڕیزبەندی یەکەمدام."
ترەمپ لە هەڵسەنگاندنێکدا ڕایگەیاند: "بۆ ماڵەوە بە ڕێگای ئاساییدا دەگەڕێینەوە، بەڵام ئەو (فڕۆکەیە) دەنێرین بۆ چەند بنکەیەک لە ئەوروپا، بەتایبەتی بۆ یەکێکیان. بەم شێوەیە سەربازەکان دەتوانن بیبینن."
ترامپ سەبارەت بە ئێران ئەمانەی ڕاگەیاند:
"کاتێک ئەوان هێرش دەکەن، ئێمەش هێرش دەکەینەوە. بە زمانی خۆیان وەڵامیان دەدەینەوە. پێموایە هەر شتێک ڕوو بدات (سەبارەت بە هێرشەکان)، لە ماوەیەکی زۆر کورتدا کۆتایی دێت."