مسکو/ محمد اوزتورک/ خبرگزاری آناتولی/ قسمت سوم مصاحبه
ضمیر قبولاف ، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در امور افغانستان با اشاره به لزوم حمایت اقتصادی، سیاسی و نظامی جامعه بین المللی برای برقراری صلح در این کشور، گفت: ''بدون این حمایت ها صحبت درباره آینده افغانستان ممکن نیست. در صورت حمایت نشدن، افغانستان نابود خواهد شد. تحقق این سناریو برای ثبات تمام منطقه مخرب و خطرناک خواهد بود. امید ما حاکمیت صلح در افغانستان است''.
ادامه سخنان نماینده ویژه پوتین در امور افغانستان در این مصاحبه اختصاصی به شرح زیر است:
- در مورد طالبان چگونه فکر می کنید؟ به نظر شما ساختاری منطقه ای است یا گروهی است که به صورت بین المللی مدیریت می شود؟
قبولاف: می خواهم سخنان خود را با این نکته آغاز کنم که گروه طالبان یک ساختار همگن نیست. در داخل طالبان، شاخه هایی که می توان گفت از لحاظ ایدئولوژیک با هم متفاوت هستند وجود دارد. اما در اساس رهبر کنونی و بیشتر اعضای آن، دیگر در نتیجه تجربیات تاریخی خود تبدیل به قدرتی محلی در افغانستان شده اند. از ادعای جهاد جهانی منصرف شدند. از پیروی راه اسامه بن لادن ناخشنود و پشیمان هستند و من آن سال ها را به خوبی به یاد می آورم، از نزدیک دیدم و شاهد آن بودم. در سال 1994 و 1995 در قندهار بودم. با اعضای جوان طالبان مذاکره کردم.
- با ملا عمر آشنا شدید؟
قبولاف: بله، مسلما. زبانی که داعش امروز از آن استفاده می کند را استفاده می کردند. فرقی نداشت. سناریوی مشابه، ایدئولوژی مشابه؛ اما با افراد متفاوت... در آن سال ها با اعضای شورای قندهار صحبت کرده بودم. به خوبی به یاد می آورم. نقشه ای به دیوار نصب شده بود. در عربستان سعودی چاپ شده بود. همه جا خلافت داشت. خاورمیانه، افغانستان، بخش هایی از هندوستان، آسیای مرکزی، تقریبا تا حومه مسکو... همه جا خاک خلافت بود. به خاطر دارم که بر روی دیوار چنین نقشه ای را دیدم.
این سیاست به ضرر آنان شد. لذا طالبان آن را رد کرد، ما دیگر قدرتی محلی هستیم. ما هدفی داریم، کشورمان اشغال شد، صلیبیان کشورمان را اشغال کردند؛ ما با دشمنان اسلام و اشغالگران می جنگیم. البته خواهان تاسیس دولتی مناسب با نظام دینی و قوانین شریعت، دولتی که برای منفعت امت اسلام کار کند، هستیم. بسیار ساده است. محور اصلی این است.
فقط در داخل طالبان گروه هایی مانند گروه حقانی که از نظر ایدئولوژیک رادیکال تر و به داعش نزدیکتر هستند، وجود دارد. اینان هنوز از تمام آن افکار رادیکال پاک نشده اند.
دلایل زیادی برای در نظر نگرفتن طالبان به عنوان ساختاری وجود دارد. از عنصر قبیله هم نباید چشم پوشی کرد. قبایل پشتون... می دانید که در افغانستان نزدیک به 200 عشیره وجود دارد. میان بسیاری از آن ها دشمنی و درگیرهای هایی با قدمت 300 ساله وجود دارد. جواب کوتاه به سؤال شما این است، طالبان امروز با توجه به وضعیتش دیگر تا حد زیادی یک قدرت محلی است.
- به عنوان فدراسیون روسیه برنامه ای برای برقراری صلح در افغانستان دارید؟ آیا مایلید در این زمینه کنفرانسی سازمان دهی کنید؟
قبولاف: دو پاسخ کوتاه می دهم: اولا برای صلح افغانستان هیچ طرحی نداریم.
- چرا ندارید؟
قبولاف: ما مانند آمریکایی ها طرحی برای صلح در کشورهای دیگر اجرا نمی کنیم. چنین عادت های بدی نداریم. برگزاری کنفرانسی را هم برای افغانستان در نظر نداریم، زیرا تا به امروز کسی چنین اقدامی از ما درخواست نکرده است. محتویات کنفرانس مهم است. هر سال کنفرانس هایی درباره افغانستان برگزار می شود. آخرین کنفرانس ها یکی در امریتسر و دیگری در بروکسل بود.
- به نظر من اکنون به آغاز یک روند صلح بیش از آمریکایی ها نزدیک هستید؟
قبولاف: صلح باید میان طالبان و دولت افغانستان برقرار شود. بدین منظور باید بر اساس حقوق بین الملل حرکت و باید راه حلی مناسب براساس سیاست خارجی فدراسیون روسیه پیدا کرد. برای این کار باید هر دو طرف به ما مراجعه کنند و بگویند که "لطفا برای برقراری صلح با حمایت شما کنفرانسی برگزار کنید."!!! هنوز چنین درخواستی نشده است. اگر برای شما آمده است، به ما هم خبر دهید.
- در آغاز این مصاحبه گفتید که نمی توانید درباره آینده پیش بینی کنید. اما مشخص است که برخی موارد را پیش بینی می کنید. بیست سال آینده افغانستان را چگونه می بینید؟ آیا جنگ ادامه خواهد یافت یا اینکه صلح برقرار خواهد شد؟
قبولاف: درباره بیست سال آینده می توانم با اطمینان بیشتری سخن بگویم، زیرا بیست سال آینده من را نمی توانید پیدا کرده و مؤاخذه کنید. به نظر من صلح در افغانستان برقرار خواهد شد، اما در صورت فراهم شدن برخی شرایط. برای برقراری صلح در افغانستان باید جوامع بین المللی در احیای اقتصاد، ساختار اداری و ارتش این کشور حمایت کنند. بدون این حمایت ها سخن گفتن از آینده افغانستان ممکن نیست. در غیر این صورت افغانستان نابود خواهد شد. تحقق این سناریو نتایج مخرب و خطرناکی برای منافع کشور من و ثبات منطقه خواهد داشت. ما امیدوار به برقراری صلح هستیم. اگر طی بیست سال آینده شرایط مذکور فراهم شود، صلح به افغانستان باز می گردد. امیدوارم اینگونه شود.
- اگر نشود؟
قبولاف: اگر نشود، افغانستان نابود خواهد شد.
- احتمال اینکه "همه با هم جنگ کنند" را پیش بینی می کنید؟
قبولاف: در برخی مراحل ممکن است. برخی استان های کشور ممکن است اعلام استقلال کنند. اما از آن جا که از لحاظ منابع به یکدیگر وابسته خواهند بود، ده سال بعد مجددا متحد خواهند شد.
- نظر شما در مورد القاعده چیست؟ پس از ظهور داعش، تهدید القاعده پایان یافته است؟
قبولاف: خیر، تهدید القاعده پایان نیافته اما کاهش یافته است. رقیبش داعش عاقلانه تر از آن اقدام می کند. از اشتباه های القاعده درس گرفتند. از لحاظ سیاسی و برنامه ریزی بسیار پیچیده تر شدند. البته از همه لحاظ موفق نیستند. تصور کردند کسی باعث تهدید آنان در سوریه و عراق نخواهد شد و اشتباه کردند. اما این به معنای پایان آنان نیست.
باور ندارم که داعش فقط یک رهبر داشته باشد. (ابوبکر) البغدادی یا هر کس دیگر فقط یک الگو است. رهبری، مرکزیت ندارد و فقط ایدئولوژی مرکزیت دارد و این ایدئولوژی توسط افراد بسیاری به اشتراک گذاشته می شود. داعش و الگوهایی مانند آن با تداوم مشکلات دنیا حضور خواهند داشت. تا زمانی که جهان اسلام خود را از سوی غرب تحت فشار حس کند، در بعضی کشورهای اسلامی نابرابری با وجود رهبران ثروتمند، مردم در فقر باشند و این نابرابری ادامه یابد و تا زمانی غرب متهم به استثمار جهان اسلام باشد، اینان حضور خواهند داشت.
این گفته اجتماعی-سیاسی بسیار رواج دارد و نسل جوان هم اینگونه می اندیشد. به طور مثال "چرا مانند اروپایی ها و افراد دیگر موفق نیستم؟ چون آن ها تمام ثروت من را به یغما بردند و استفاده کردند." این در قلب و مغز نسل جوان مسلمان نفوذ کرده است. مشکل اینجاست.
-به نظر شما چه کسی پشت داعش است؟
-شیطان...
-طبیعتا، اما این شیطان کیست، می توانید نام ببرید؟
-داعش، پدرخوانده های زیادی دارد. دراین مورد ضرب المثل روسی زیبایی وجود دارد. شاید شبیه این در ترکی نیز وجود داشته باشد. اگر یک بچه پرستاران زیادی داشته باشد، چشم بچه درمی آید. یعنی مثل اینکه، اگر آشپز که دوتا شد، آش شور یا بی نمک می شود. طبیعتا شما این موضوع را بهتر از من می دانید، چراکه به جغرافیایی که داعش از آنجا برخاسته، نزدیک تر هستید.
-مساله مهم دیگری که فدراسیون روسیه و منطقه را تحت تاثیر قرا می دهد، مواد مخدر که منشاء آن افغانستان است. آیا میان مواد مخدر افغانستان و آمریکا رابطه ای وجود دارد؟ چرا که آمار سازمان ملل متحد در دوره اشغال افغانستان توسط آمریکا موجود است. در اواخر دوره طالبان تولید مواد مخدر افغانستان تقریبا به صفر نزدیک شده بود، اما در دوره آمریکا مقدار و میزان سطح کشت به حداکثر خود رسید.
-در باره آمار سازمان ملل متحد مطمئن نیستم چرا که من خودم آمار دیگری دارم. از تمامی حقه های سازمان ملل آگاه هستم...چرا که به مدت 2.5 سال مسئول سازمان ملل در امور افغانستان بودم و خیلی خوب می دانم که اینگونه کارها را چگونه می پیچند. اما اگر بخواهیم در مورد رابطه آمریکا با تولید مواد مخدر در افغانستان حرف بزنیم. شما می گویید که چرا آمریکا، قبل از دوره جهاد نیز در افغانستان تریاک اما به میزان کم تولید می کرد. اما در دوره اوج جهاد، کشت این محصول افزایش یافت. (جهادگرایان) به اولین و بزرگ ترین تولیدکنندگان افغانستان تبدیل شدند و سیا نیز گذرگاه های ساخت هروئین و انتقال این محصول را فراهم کرد. بدین ترتیب نیز آمریکایی ها تبدیل به پدرخوانده تجارت مواد مخدر شدند. پس از آن تبدیل به تجارت بزرگی شد و همه به فکر انجام این کار افتادند.
من به این رویکرد اعتراض دارم، که ''طالبان خوب به تولید موادمخدر پایان داد، اما پس از آن آمریکایی های بد...'' البته نه به بخش آمریکایی های بد، بلکه به قسمت طالبان خوب، اعتراض دارم.
قبل از اینکه طالبان قدرت را در قندهار به دست بگیرد، سومین سال خشکسالی بزرگ در افغانستان بود و مزارع خشخاش زیادی از بین رفته بودند. دلیلش این بود نه طالبان. وقتی که طالبان به قدرت رسید، همه روسای تجارت موادمخدر را جمع کرد و هشدار داد که، ''از این پس مواد مخدر حرام است. اما ما این ماده حرام را برای صلیبی ها خواهیم فرستاد و پولی را که از این راه به دست می آوریم را خرج مسلمان ها می کنیم. این کار در کنترل ما خواهد بود. شما حق فروش و داد و ستد شخصی مواد مخدر را ندارید. تمام کارهای مربوط به موادمخدر متمرکز خواهد شد''. برخی سرکرده های تجارت موادمخدر را کشتند. چرا این کار را کردند؟ چراکه با مافیای بین المللی مواد مخدر آشنا شدند. آیا می دانید آن موقع چه کسانی افراد شماره یک این کار بودند؟ آلبانیایی ها این کار را اداره می کردند.
- آلبانیایی ها؟
-آلبانیایی ها به قندهار آمدند و گفتند ''از تولید زیاد و پایین آوردن قیمت موادمخدر دست بردارید''. به دلیل خشکسالی، بذرهای مقاوم به خشکسالی فراهم کردند. آلبانیایی ها نماینده مافیای بزرگتری بودند. نمی دانم که پشت آنها چه کسانی بودند. در مافیای بین المللی موادمخدر سلسله مراتب فرماندهی وجود دارد. آلبانیایی ها تنها بخش کوچکی از کار بودند که دیده می شدند. یعنی به این دلیل است که آمار مربوط به دوره طالبان ارقام کمتری را نشان می دهد. درحالی که وضعیت واقعی این نبود. طالبان به هیچ وجه موادمخدر را از بین نبرد. آنها فقط مزارع برخی تجار موادمخدر که ''زکات و عشر'' پرداخت نمی کردند را از بین بردند. یعنی آنها را مجازات کردند. این افسانه و داستانی در مورد طالبان است.
-اتحاد جماهیر شوروی و فدراسیون روسیه را چگونه مقایسه می کنید؟ چرا که شاهد رویکردهایی شبیه به ''ابرقدرتی'' فدراسیون روسیه، پس از نشست سران آپک با حضور دیمیتری مدودف رئیس جمهور وقت بوده ایم. فدراسیون روسیه حداقل در نگاه اول از اتحاد جماهیر شوروی تاثیرگذارتر است. آیا با این موضوع موافق هستید؟
-طبیعتا، در اصل من از هردویشان خوشم می آید. البته در این مورد همه با شما متفق القول هستند. روسیه به دلیل اینکه روس ها از اشتباهات گذشته خود درس گرفته اند، قدرتمند شده است. من وقتی با آمریکایی ها صحبت می کنم، به آنها می گویم ''دوستان فرق میان ما و شما این است که شما به جای درس گرفتن از تاریخ، دوست دارید که تاریخ بسازید''.
ما سعی می کنیم که تاریخ را یاد بگیریم و اشتباهات مشابه را انجام ندهیم. اگر وسیع تر بیاندیشیم، ما روس ها در دوره شوروی با برخی افکار طلایی که به نظر دست یافتنی ولی در عمل محال بودند، زندگی کردیم. به همین دلیل است که امروز در روسیه، منتظر زندگی کردن نیستیم، بلکه می خواهیم که زندگی کنیم.
news_share_descriptionsubscription_contact
