استانبول/ خلیل سلحشور/ خبرگزاری آناتولی

چهل سال پیش در چنین روزی (27 دسامبر 1979 میلادی-6 دی ماه سال 1358)، اتحاد جماهیر شوروی سابق با 130 هزار نیرو افغانستان را اشغال کرد که به باور نسل جدید رهبران روسیه، یکی از اشتباهات بزرگ کاخ کرملین در سیاست خارجی آن دوره این کشور به حساب می آید.

در 27 دسامبر سال 1979، نیروهای ویژه ارتش سرخ با حمایت سربازان ارتش افغانستان، «حفیظ الله امین» رئیس جمهور وقت را ترور و تأسیسات كلیدی دولت این کشور را در كابل اشغال كردند. بدین ترتیب جنگ خونین برای نسل‌های بعدی با پیامدهای وحشتناک جهانی در افغانستان آغاز شد.

مقامات٬ کارشناسان و مردم افغانستان مشکلات جاری و تداوم ناامنی‌ها در کشورشان را ناشی از «کودتای ثور» و تجاوز ارتش سرخ می‌دانند.

تحلیلگران می‌گویند: بدون پایان دادن به فرهنگ مصونیت، چرخه مرگبار خشونت در افغانستان قابل توقف نیست. با گذشت چهار دهه از تجاوز شوروی به افغانستان، خشونت‌ها و درگیری‌ها همچنان ادامه داشته و در آشفتگی میان جنگ و صلح قرار دارد که در این درگیری‌ها تعداد زیادی کشته می شوند.

محمد عارف، یک افسر بازنششته و جانباز ارتش افغانستان در مصاحبه با خبرنگار آناتولی گفت: "من آن روز را مثل دیروز به یاد دارم. این موضوع هنوز تنم را می‌لرزاند. یک حرکت غیرمعمول در طول روز رخ داد و عصر آن روز رادیو کابل به طور ناگهانی شروع به پخش برنامه های رادیو ازبکستان [عضو اتحاد جماهیر شوروی سابق] کرد و جزئیات حمله و سقوط امین را اعلام کرد."

عارف که تعدادی از بستگان نزدیک و دور خود را در درگیری ها از دست داده است، مرگ و ویرانی را از شورش های جاری طالبان و همچنین جنگ داخلی دهه 1990 را با تجاوز شوروی به این کشور مرتبط می‌داند و می‌گوید "بسیاری از نزدیکان من در حملات نیروهای دولتی [طرفدار اتحاد جماهیر شوروی] کشته شدند. ما امروز نیز شاهد کشته شدن افغان‌ها در درگیری‌ها هستیم".

نظام الدین، رئيس یک سازمان صلح و حقوق بشر در افغانستان كه از تحقیقات پیرامون جنگ در این کشور حمایت می‌کند، می‌گوید: "بدون پایان دادن به فرهنگ مصونیت از مجازات جنگ و جنایات علیه بشریت، این چرخه شر متوقف نمی‌شود.

او همچنین بر آغاز تحقیقات دیوان بین المللی در مورد جنایات انجام شده توسط طالبان، نیروهای افغان و بازیگران آمریکایی در زمینه درگیری مسلحانه در افغانستان تاکید کرد. اما قضات دیوان بین‌المللی کیفری در لاهه درخواست آغاز تحقیقات در باره جنایات جنگی در افغانستان را رد و اعلام کرد که این تحقیقات درحال حاضر نمی‌تواند در راستای تامین عدالت باشد.

ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا فرمان عفو کامل برای کلینت لورنس و ماتئو گولستین را به امضا رساند که یکی از سربازان در پرونده کشتن یک غیر نظامی غیر مسلح افغان محکوم شده بود و سرباز دیگر قرار بود سال آتی با اتهاماتی در رابطه با کشتن یک غیر نظامی افغان مظنون به ساخت بمب، مواجه شود.

سازمان ملل متحد روز گذشته اعلام کرد که در یک دهه گذشته بیش از 100 هزار غیرنظامی در افغانستان جان خود را از دست داده یا زخمی شده‌اند.