21 آوریل 2017•بهروزرسانی: 21 آوریل 2017
آنکارا/ ژیلا محمدخانی/ خبرگزاری آناتولی
دکتر یونس نور بخش استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران در همایش بین المللی «ثبات و تحول در آفریقای شمالی، ترکیه و ایران» در آنکارا در رابطه با روند ظهور و شکل گیری مدرنیته در ایران و ترکیه گفت: "بررسی تاریخی و جامعه شناسی این دو جامعه که به لحاظ تاریخی، مذهبی و سیاسی حوادث مشابهی را پشت سر گذاشتند، نتایج مفیدی دارد و فهم ما از مدرنیته و مسائل جوامع اسلامی در مواجهه با آن را تعمیق می بخشد".
ادامه سخنان دکتر یونس نور به شرح ذیل است:
"در این تحقیق، از متد «رویکرد وابستگی مسیر» بهره برده است. ترکیه مدرن بر ویرانه های امپراتوری عثمانی بنا شده و میراث سلطنتی ای را وام گرفته است که اصلاحات مدرن را در طول قرن هجدهم در حوزه های سیاسی، حقوقی، اداری، آموزشی و فرهنگی باب اندازی کرد. با سقوط امپراتوری عثمانی و تشکیل جمهوری در 1923 دولت ترکیه و اغلب نهادهای اجتماعی سکولار شدند.
ترکیه جدید برای مسیر جدید نیاز به ملیت و هویت جدیدی داشت که بتواند هم از تحقیر شکست های گذشته بیرون آید و هم نهادهای جدیدی را جایگزین خلافت کند. بنابر این در گام بعد به جای اسلامیت و ادامه سنت فرهنگی و فکری جامعه، ترکیه تغییر مسیر داد و نظام سیاسی و فرهنگی جدید را انتخاب کرد.
مسیر آشنایی جامعه ایرانی با مدرنیته به گونه دیگری رقم خورده است. زمانی که دولت ضعیف و آشنایی جدی با غرب و مدرنیته در ایران از دوران قاجاریه آغاز شده است. در ایران نیز شکست در جنگ ها و احساس نیاز به تقویت نیروی نظامی نقطه آغاز این حرکت بود. اما نوسازی در محدوده نظامی باقی نماند و به حوزه های دیگر فنی و تجاری و اداری نیز سرایت کرد. روشنفکران ایده های مدرنیته در غرب را مطرح کردند و ثمره این مباحث و چالش های فکری و اجتماعی شکل گیری نهضت مشروطیت بود که نتیجه آن تشکیل مجلس شورای ملی بود.
تقریبا در مدت 50 سال سلطنت پهلوی اول و دوم نیز حزبی وجود نداشت و مردم دموکراسی را در این کشور تجربه نکردند. با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 برای اولین بار مسیر جدیدی آغاز شد. به دلیل دخالت های انگلیس و آمریکا و حمایت آنها از نظام استبدادی پهلوی، آنها نزد مردم کارنامه بدی داشتند و به همین دلیل غرب زدگی و شباهت به آن از همان ابتدا به عنوان یک ضد ارزش مطرح شد و در دوره هایی غرب ستیزی و حتی مدرن ستیزی ادبیات سیاسی رایج جامعه شد اگرچه این جریان بعدها معتدل و به غرب شناسی تغییر رویه داد".
گفتنی است همایش با محوریت مسائل سیاسی، اجتماعی و امنیتی در شمال آفریقا، ایران و ترکیه از سوی مرکز مطالعات ایرانی در آنکارا «ایرام» با حضور محققینی از کشورهای مختلف جهان در دانشگاه یلدیریم بایزید در آنکارا پایتخت ترکیه از امروز به مدت 2 روز ادامه خواهد داشت.
