استانبول/ آدم کوتوجو/ خبرگزاری آنادولو
کاخهای مینیاتوری پرندگان در دیوارهای مساجد و سازههای دوران عثمانی پنج قرن است که میزبان گونههای مختلف پرندگان است و این سازهها که بهعنوان آثاری از اندیشههای زیباییشناختی معماری و انسانی خلق شدهاند، بهعنوان نمادی از شفقت نسبت به موجودات زنده در تمدن عثمانی دیده میشوند.
خانههای پرندگان در امپراتوری عثمانی، از قرن شانزدهم در دیوارهای برخی از مساجد، مدارس و مقبرهها ساخته میشد تا جایی برای لانهسازی برای پرندگان ایجاد شود و امروزه نیز این پرندهخانهها میزبان گونههای پرندگان زیادی هستند.
کاخهای پرندگان که برای پناه دادن به بسیاری از گونههای پرندگان مانند گنجشک، کبوتر و سار ساخته شدهاند، معمولاً در بخشهایی از سازههای معماری که نور خورشید را دریافت میکنند و از باد محافظت میشوند، ساخته میشوند.
محمد دلباز، مورخ و نویسنده در گفتوگو با خبرنگار آنادولو درباره تاریخچه کاخهای مینیاتوری پرندگان در دوران عثمانی اظهار داشت: کاخهای پرندگان در امپراتوری عثمانی در واقع یک سنت و فرهنگ بنیادی مرتبط با اسلام است، همانطور که پیامبرمان در حدیثی فرمودهاند، از کارهایی که میتواند مردم را پس از مرگ نجات دهد، علم، فرزند صالح و یک اثر زیباست.
وی افزود: در دورههایی طلایی هنر ترک اسلامی، آثار ماندگار در امپواتوری عثمانی افزایش یافت و آثار بسیار ماندگاری خلق شد. خانههای پرندگان معمولاً از آجر یا سنگ ساخته می شدند، اما اولین نمونهها چوبی بودند.
وی تاکید کرد: «کاخ های پرندگان عثمانی یک لذت زیبایی شناختی بود که امروزه بسیاری از جزئیات آن را از دست داده ایم. خانههای پرندگان برای اهداف زیبایی و حفاظتی ساخته شدهاند. با این حال، از آنجایی که اجداد ما حس لذت زیبایی شناختی داشتند، این خانههای پرندگان را با ظرافت و جزئیات و هماهنگ با عناصر معماری دورهای که در آن ساخته شده بودند، ساختند».
به گفته دلباز، «بنابراین پرندهخانههایی که تا به امروز باقی ماندهاند، به وضوح طعم معماری و زیباییشناسی دوران خود را نشان میدهند. خانههای پرندگان فقط برای لذت زیبایی شناسی ساخته نشده اند. دویست سال پیش، زمستانهای استانبول بسیار سخت و بسیار سرد بود. در اقلیمهایی که در این زمستانهای سرد و شدید، پوشش برف به مدت دو ماه بالا نمیرفت، پرندهخانهها تنها مکانهایی بودند که پرندگان میتوانستند وارد شوند، پناه بگیرند و به زندگی خود ادامه دهند».
نمونههایی از خانههای پرندگان در استانبول را میتوان در بسیاری از بناهای تاریخی مانند مسجد اوسکودار والده سلطان، مسجد اوسکودار آیازما، مسجد ایوپ سلطان، مسجد بالی پاشا، مسجد سهزاده، مقبره سلطان مصطفی سوم، مسجد جامع سلیمیه، سید حسن پاشا، مدرسه سلطان محمود اول و کتابخانه نسخه خطی مشاهده کرد.
