08 ژوئیه 2026•بهروزرسانی: 08 ژوئیه 2026
آنکارا / خبرگزاری آنادولو
امینه اردوغان، همسر رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه، گفت: امنیت کودکان نباید قابلیتی باشد که بعدا به پلتفورمهای دیجیتال اضافه شود، بلکه باید نخستین اصل در طراحی آنها باشد. باید جعبه سیاه الگوریتمها گشوده شود و شرکتهای تکنولوژی، تبعات اجتماعی محصولات خود را در معرض نظارت مستقل قرار دهند.
امینه اردوغان در چارچوب سیوششمین اجلاس سران کشورهای عضو ناتو، از همسران رؤسای کشورها و دولتهای شرکتکننده در این اجلاس در کاخ چانکایا میزبانی کرد.
وی هنگام ورود همسران رهبران به کاخ، بصورت جداگانه از آنها استقبال کرد و سپس همراه آنان در نشستی با عنوان «کودکان، فناوری و امنیت؛ محافظت از نسل آینده» شرکت کرد.
امینه اردوغان در سخنرانی افتتاحیه، از میزبانی همسران رهبران به مناسبت اجلاس سران ناتو ابراز خرسندی کرد.
وی با قدردانی از پذیرش دعوت خود از سوی همسران رهبران، از تکتک آنان تشکر کرد.
امینه اردوغان با اشاره به اینکه هنوز نیم دقیقه از آغاز سخنانش نگذشته است، گفت: «بر اساس آمار یونیسف، حتی در همین مدت کوتاه نیز 60 کودک دیگر با اینترنت آشنا شدند و وارد دنیایی نا محدود شدند. این عدم محدودیت، همانگونه که فرصتها را دربرمیگیرد، خطرها را نیز شامل میشود. میزان مواجهه، هدایت و ردیابی دادهها نیز نامحدود است.»
وی با تأکید بر اینکه کودکان در حالی به صفحه نمایش نگاه میکنند که صفحه نمایش نیز آنان را زیر نظر دارد، اظهار داشت: «الگوریتمهایی که بر اساس اقتصاد توجه عمل میکنند، ذهن و دنیای عاطفی کودکان را شکل میدهند. پژوهشها نشان میدهد که یک سوم جوانان ترجیح میدهند با هوش مصنوعی گفتوگو کنند تا با انسانها. هوش مصنوعی اکنون به محرم اسرار و مشاور نسل جدید تبدیل شده است. بنابراین باید بپرسیم چه کسی ذهن و وجدان فرزندان ما را تربیت میکند؟ مسئله تنها محتوای خطرناک نیست؛ بلکه تبدیل شدن توجه، کنجکاوی و زمان کودکان به مواد خام عصر جدید است. همچنین این مسئله مطرح است که تنها چند شرکت مستقر در منطقهای کوچک تصمیم میگیرند میلیاردها کودک چه چیزی ببینند و به چه چیزی باور داشته باشند. در برابر این استعمار دیجیتال که سرزمین آن ذهن و معدن آن دقت است، آسیبپذیرترین قشر، کودکان هستند.»
امینه اردوغان با تأکید بر اینکه دولتها نمیتوانند در برابر چنین تحول بزرگی تنها نظارهگر باشند، گفت: «آیا دارویی را که تأیید نشده باشد به کودک خود میدهیم؟ آیا بدون مشورت پزشک، دوز آن را تعیین میکنیم؟ میزان و نوع محتوایی که کودکان از طریق صفحه نمایش با آن مواجه میشوند نیز نباید تنها در اختیار شرکتهایی باشد که صرفاً به سود میاندیشند. شرکتها در برابر سهامداران خود مسئول هستند و دولتها در برابر ملتهایشان. ایجاد چارچوبی انسانمحور برای حفاظت از کودکان در عصر دیجیتال نیز از مسئولیتهای دولتهاست. ترکیه تلاش میکند این مسئولیت را به بهترین شکل انجام دهد. ما بواسطه «کنوانسیون حقوق کودک در دنیای دیجیتال» این مبارزه را به عرصه بینالمللی کشاندیم. همچنین با اصلاحات داخلی، دسترسی کودکان زیر 15 سال به شبکههای اجتماعی را محدود کرده و برای پلتفرمهای دیجیتال، الزاماتی همچون احراز سن و نظارت والدین تعیین کردهایم.»
وی با یادآوری اینکه تاریخ بارها نشان داده است ایجاد هر قدرتی، مستوجب پذیرش مسئولیت پیامدهای آن نیز هست، گفت: «هر نگرشی که از این مسئولیت شانه خالی کرده، در نهایت هزینههای سنگینی بر بشریت تحمیل کرده است. با این حال، هیچ قانونی و هیچ فیلتری نمیتواند خلأ قلب یک کودک را مانند محبت و روابط واقعی انسانی پر کند. سپر قدرتمندتر از قوانین در برابر استعمار دیجیتال، قلبی است که پیوندهای مستحکم دارد و ذهنی است که قدرت پرسشگری دارد.»
امینه اردوغان افزود: «کودکانی که از سنین پایین این توانمندیهای رشدی را کسب کنند، به جای آنکه به ابژه دنیای دیجیتال تبدیل شوند، به کنشگران آگاه آن بدل خواهند شد. هدف ما محروم کردن کودکان از امکانات عصر جدید نیست، بلکه میخواهیم این امکانات را با شأن کرامت، امنیت و رشد آنان تطبیق دهیم.»
وی در پایان با اشاره دوباره به آمار ابتدای سخنان خود در رابطه با 60 کودک، گفت: «در مدتی که من این سخنرانی را ایراد کردم، بیش از 300 کودک دیگر وارد آن دنیای دیجیتال شدهاند. اینکه در آن دنیا، چه چیزی در انتظار آنان باشد، به ارادهای بستگی دارد که امروز از خود نشان خواهیم داد. عمیقاً باور دارم این مسئولیت را که بر دوش یک نفر قابل تحمل نیست، با هم بر عهده خواهیم گرفت و برای کودکانمان یک آینده دیجیتال امنتر، انسانیتر و عاری از هرگونه استعمار بنا خواهیم کرد.»
پس از پایان میزگرد، امینه اردوغان در ضیافت ناهار با همسران رهبران دیدار و گفتوگو کرد.
همسران رهبران نیز با چشیدن غذاهای منتخب برگرفته از فرهنگ غذایی تُرک، از نزدیک با آشپزخانه تُرک آشنا شدند.
