آنکارا/ مقاله تحليلی دکتر سردار چام، معاون وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه/ خبرگزاری آناتولی
ابتدا بر مقام والای شهدا و خدمتگزارانی که جان و عمر خود را نثار مسیر مقدس ما کردهاند، سلام و درود فرستاده و از خداوند متعال برای آنها طلب رحمت میکنم. راه آنها، خواستهها و اهدافشان با ما یکسان است. خداوند همگی ما را پیرو لایق اجدادمان و کسانی که پیش از ما رخت از این جهان بسته اند، بکند.
قدس بخشی از برنامه جدی و استراتژیک دولت ترکیه برای ایجاد نظامی عادلانه در جهان از سارایوو تا کرکوک و وحدت 2 میلیارد مسلمان در سراسر دنیاست.
تمامی مناطق جهان اسلام از اوایل سده نوزدهم میلادی به طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت اشغال نیروهای امپریالیستی قرار گرفتند. این اشغالگری یا به صورت سلطه نظامی مستقیم بوده یا به شکل بر روی کار آوردن دولتهای ضعیف رقم خورده است. هم اکنون نیز این رویکرد با استفاده از گروههای تروریستی مانند داعش، طالبان، فتو و وابستگی اقتصادی، تهاجم فرهنگی، محاصره سیاسی و اجتماعی و روشهای دیگر فشار پست مدرن که بعضا عجیب نیز هستند، ادامه دارد.
تمامی حمایتهای مادی و معنوی دولتمان از قضیه فلسطین به منظور اتحاد و یکپارچگی این کشور و ایجاد جایگاهی مناسب برای این دولت صورت میپذیرد.
اگر چه نظام سیاسی ایجاد شده پس از جنگ جهانی دوم با محوریت ناتو-غرب و پیمان ورشو-شوروی در دهه 90 میلادی از هم پاشید اما باز هم سازوکار نظام جهانی چند قطبی موفق به ایجاد پایههای خود نشده است. به دلیل عدم ثبات سیاسی و روی کار بودن دولتهای ضعیف در بسیاری از کشورهای جهان اسلام از مراکش تا اندونزی، شمار زیادی جنبش سیاسی، اجتماعی و دینی اعلام وجود کردهاند.
همواره تلاش شده است تا محتوا و ساختار درونی بسیاری از سازمانهایی که اسامی مربوط به اسلام را یدک میکشند، خالی شود. به ویژه به دنبال اشغال افغانستان پس از حمله 11 سپتامبر و اشغال دوم عراق، جهان اسلام از هر سو تحت فشار قرار گرفت. علاوه بر رسانههای کلاسیک در دوره جدید با استفاده از فضای مجازی هرگونه دروغی مانند «حامی تروریسم و تروریست» به مسلمانان نسبت داده میشود.
رویکرد مربوط به "one minute" در اجلاس داووس نه تنها در حافظه تاریخی 50 ساله این اجلاس خواهد ماند بلکه در تاریخ سیاسی جهان نیز به ثبت خواهد رسید.
%2Fthumbs_b_c_0dbe151f23b4194f183227baff5bd16f.jpg)
کسانی که در گذشته با فرار از اسپانیا، آلمان و روسیه به دولت ما پناه آوردند، به توصیه تُرکها که دروازههای سرزمین و وطن خود را همواره به روی مظلومان باز گذاشتهاند، توجهی نکرده و عکس آن تمامی ظلم و ستمی که در گذشته خود شاهد آن بودهاند، را در حال حاضر بر فلسطینیها روا میدارند.
تلاشهای رئیس جمهور کشورمان برای رساندن صدای مظلومان و ستم دیدگان جهان به گوش جهانیان بر همگان آشکار است. رئیس جمهور کشورمان در تمام سالهایی که روی کار بوده از هیچگونه تلاشی برای حل و فصل مسئله فلسطین که یکی از شاهرگهای جهان ترک-اسلام به شمار میرود، دریغ نکرده است.
هم اکنون به دلیل وجود رقابت و اختلاف گروههای فلسطینی میان غزه و کرانه باختری جدایی افتاده است. اما سازمانهای مردم نهاد کشورمان طی سالهای گذشته همواره برای کاستن درد و رنج فلسطینیان به ویژه ساکنان غزه تلاش بسیاری کردهاند.
تلاشهای دیپلماتیک ترکیه برای حل و فصل اختلافات موجود در خاورمیانه به ویژه پس از سال 2008 و حمله اسرائیل به نوار غزه دچار ضعف شده است. این حمله درست زمانی که ترکیه در حال میانجیگری میان سوریه و اسرائیل برای حل اختلافات میان این دو کشور بود، به وقوع پیوست که این موضوع نیز باعث افزایش بیشتر تنشها شد.
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور کشورمان در نشست داووس در تاریخ 29 ژانویه 2009 به اظهارات ناعادلانه و غیرقانونی شیمون پرز، نخست وزیر وقت اسرائیل علیه فلسطینیها و مجری این نشست، گفت: یک دقیقه (one minute)؛ که این اظهار اردوغان به عنوان یک اصطلاح جدید در ادبیات سیاسی جهان ثبت شد.
این واکنش اردوغان در اجلاس داووس در شرایطی رخ داد كه جهان با بحران اقتصادی دست و پنجه نرم میکرد و کشورهای جهان به ویژه کشورهای در حال توسعه به دنبال «روابط خوب» با كشورهای توسعه یافته بودند تا منابع لازم برای توسعه اقتصادی را فراهم كنند.
واکنش اردوغان در این اجلاس تنها به بیان «یک دقیقه» درباره قتلعام اسرائیل در غزه محدود نبود بلکه ایشان تاکید کرد: '' دیگر در داووس شرکت نخواهم کرد''. اردوغان بار دیگر رویکرد قاطعانه ترکیه در برابر استعمار در سرمایهداری را به نمایش گذاشت.
این رویکرد را باید به عنوان نماد شجاعت و درایت در برابر تهدیدات سیاسی و اقتصادی، حتی در دورهای که جهان با بحران اقتصادی مواجه بود دانست. واکنش اردوغان در داووس به عنوان یک رویداد سیاسی بسیار بزرگ در واکنش به نقض قانون و بی عدالتی در تاریخ ثبت شد.
وقتی این واکنش را با پیام "جهان از 5 بزرگتر است" ارزیابی میکنیم، میبینیم که این یک انتقاد مستقیم از سیستم سازمان ملل متحد است که به عنوان رساله جهانی پس از جنگ جهانی دوم تاسیس شده است.
این رویکرد اردوغان را میتوان با واکنشهای جهانی جمال عبد الناصر در جهان عرب و محمد مصدق در ایران مقایسه کرد. این موقعیت سیاسی مبتنی بر همکاری با جهان، هنوز از سوی برخی محافل در کشورمان قابل درک نیست.
جناب رجب طیب اردوغان، پس از اینکه یاسر عرفات توجه جامعه جهانی را به مسئله فلسطین جلب کرد، در آغاز قرن بیست و یکم (سال 2000 میلادی) به عنوان یک رهبر بزرگ و قدرتمند در جامعه جهانی به ظلم اسرائیل واکنش نشان داد.
در پی واکنش «یک دقیقه» اردوغان، توجه سراسر جهان از آمریکای لاتین تا اروپا، از ظالمان تا مظلومان و تمام جمعیت 7 میلیاردی جهان به مسئله فلسطین متمرکز شد.
هنگام ارسال کمکهای بشردوستانه ترکیه با کشتی «ماوی مارمارا» در 31 مه 2010، در حمله نظامیان اسرائیل 10 نفر به شهادت رسیدند و بیش از 50 نفر نیز مجروح شدند. حمله اسرائیل به کشتی ماوی مارمارا، یک رویداد بسیار دلخراش و ناراحت کننده است و زمانی که جمهوری ترکیه تلاش میکرد تا استعمار در خاورمیانه را در جهان مطرح و این معضل را حل کند، رخ داد.
%2Fthumbs_b_c_4f60ba47a550ca7480e25469d54eaa5d.jpg)
در پی این حمله اسرائیل، روابط دیپلماتیک دو کشور کاهش یافت. قطع روابط دیپلماتیک ترکیه و اسرائیل نقش بسیار مهمی در سرنوشت خاورمیانه و فلسطین داشت. واکنش «یک دقیقه» اردوغان در داووس توجه جامعه جهانی را به ظلم اسرائیل در فسطین جلب کرد.
پس از سال 2010، تغییرات مهمی در خاورمیانه و شمال آفریقا روی داد. جنگهای داخلی سوریه و یمن آغاز، محمد مرسی رئیس جمهور منتخب مصر با کودتا بر کنار و دخالت روسیه، آمریکا و ایران در سوریه شروع شد. همچنین ایران نفوذ بیشتری در مسائل خاورمیانه به ویژه در عراق، سوریه، یمن و لبنان پیدا کرد. در همین راستا ظلم و فشار اسرائیل علیه فلسطینیان در غزه و کرانه باختری افزایش یافت.
مصر با همکاری و اتحاد با امارات متحده عربی و برخی کشورهایی که با ترکیه خشونت و دشمنی دارند رویکرد خصمانهای در برابر ترکیه و اردوغان اتخاذ کرد. در حالی که هیچ مشکلی با کشورهای مذکور وجود ندارد و با مذاکره و دیپلماسی میتوان توازن در منافع مشترک برقرار کرد.
هنگامی که روابط دیپلماتیک ترکیه با اسرائیل خوب بود بسیاری از نهادهای خیریه میتوانستند به مردم غزه فلسطین کمکهای انسانی ارسال کنند.
غزه بیش از دو میلیون نفر جمعیت دارد و به علت محاصره اسرائیل مردم قادر به تامین بسیاری از نیازهای اولیه از جمله غذا، دارو و مواد بهداشتی نیستند، کاهش روابط دیپلماتیک ترکیه و انتقال سفارت آمریکا به قدس باعث گسترش مشکلات در این منطقه شد و ارسال کمکهای انسانی به مردم بیگناه و نیازمند فلسطین با مشکلات فراوانی مواجه شد.
- حضور در صحنه پس از شرکت بر سر میز مذاکره: حمایت پایدار و عینی از فلسطین
اسرائیل از ژوئیه 2020 در حال آماده سازی برای الحاق دره اردن و مناطق شهرک سازی شده به کرانه باختری است. تمامی اقداماتی که با منطق « من انجام میدهم» صورت بگیرد به نسلهای آتی میراثی به عنوان «بحران» انتقال داده خواهد شد.
در حال پیشروی به سوی روندی هستیم که با «جنگهای جدید اسرائیل / غزه» ویروسهای امنیتی غیرقابل پیشبرد، مدیریت و فقر زدایی تهدیدی برای صلح به شمار رفته و تحت عنوان «صلح» به افزایش هرچه بیشتر مناطق «درگیری» منجر خواهد شد.
باید بدانیم که اگر مظلوم ظالم شود، سرنوشت الهی وارد بازی شده و ظالم دوباره به موضع مظلوم بازخواهد گشت.
ناباوری به توصیهها و رویکرد عادلانه ترکیه به عنوان اولین کشور مسلمانی که اسرائیل را در سال 1949 به رسمیت شناخت، یک ضرر بزرگ تاریخی است.
ترکیه با تمامی سازمانهای بشردوستانه خود اعم از تیکا، آفاد، سازمان امور دینی، هلال احمر ترکیه و بنیاد همیاریهای بشری ترکیه به حمایت از نیازمندان ادامه خواهد داد.
همه شاهد موفقیتهای موسسات مذکور در سالهای اخیر بودهاند. امروز بخش اعظمی از موفقیتهای آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه، به عنوان زیرمجموعه وزارت فرهنگ و گردشگری و پیش از آن نیز نهاد نخستوزیری ترکیه قابل مشاهده است.
دولت ترکیه با سرمایه گذاری بهداشتی درصدد ارائه امکانات درمانی به مردم فلسطین از طریق احداث دو بیمارستان در کرانه باختری و غزه است.
ساخت بیمارستان دولتی توباس از سوی تیکا در شمال کرانه باختری خدمت ارزندهای برای سلامت مادران و نوزادان به شمار میرود و کمک شایانی به زایمان در منطقه کرده که موجب ثبات جمعیت خواهران و برادران فلسطینی و تربیت نسلهایی سالم و سلامت میشود.
از سوی دیگر درگیریهای سال 2014، درگیریهای اسرائیل- فلسطین، تنش با ترکیه و تفرقه در سیاست داخلی فلسطین تاثیر مستقیمی بر روند احداث بیمارستان دوستی ترکیه - فلسطین در غزه که از سال 2011 آغاز شده بود، گذاشت و در نهایت آوریل 2020 در جریان شیوع ویروس کرونا به بهره برداری رسید. انشالله امروز به درمان دو میلیون خواهر و برادر فلسطینیمان که ساکن غزه هستند، کمک خواهد کرد.
پروژه احیا و بازسازی دیوارهای قبرستان تاریخی یوسفیه به عنوان مزار بسیاری از صحابه و عباده بن الصامت، نخستین استاندار و قاضی قدس از اهمیت بالایی برخوردار است. زیرا مرزهای قبرستان ممکن است توسط اسرائیل تحت عنوان تغییر نقشه، جا به جا شود. روند تکمیل این پروژه، از سوی تیکا تسریع یافت و با وجود مشکلاتی که موسسات اسرائیلی پیش آوردند، به پایان رسید.
تخریب گورستان تاریخی مامن الله از سوی اسرائیل و ساخت مرکز خرید در آن و تبدیل بخشی از آن به «موزه تسامح!» خود نشانه اهمیت تلاشهایی است که در این راستا صورت میگیرد.
پس از حمله اسرائیل در سال 2008، زیرساختهای نوار غزه از بین رفته و زندگی اقتصادی و اجتماعی از سال 2007 به دلیل تحریم و محاصره زمینی، دریایی و هوایی بسیار آسیب دید.
دسترسی به آب تمیز مدتهاست که در نوار غزه یک مشکل اساسی است، همچنین خطوط آب آشامیدنی، اتصالات انتقال و تصفیه فاضلاب و همچنین زیرساخت های آبیاری کشاورزی تخریب شده است.
مخازن سوخت تنها نیروگاه موجود در نوار غزه نیز به دلیل حملات آسیب و شرایط را غیرقابل تحملتر کرده است. با پیگیریهای ویژه رئیس جمهور کشورمان از طریق سازمان ملل تانکرهای سوخت به نیروگاههای برق تحویل داده شد.
همانطور که به راحتی در گزارشهای فعلی تهیه شده توسط سازمان ملل در مورد غزه، مشاهده میشود ، 95 درصد از آب موجود در غزه برای استفاده مناسب نیست. ترکیه برای رفع این مشکل، چاههای آب حفر و تصفیهخانههای بهداشتی احداث و برای آنها کلر تامین کرده و این قبیل اقدامات را افزایش داد.
تامین دهها تراکتور و سایر تجهیزات کشاورزی برای خانوادههای کشاورز، توزیع هزاران راس گاو و گوسفند میان خانوادههای دامپرور، صدها دستگاه برداشت محصول برای تولید کنندگان زیتون و ایجاد یک مرکز تولید روغن زیتون توسط تیکا از جمله پروژههایی بود که ترکیه محقق کرد.
ساخت پروژه مرکز آموزشی معلولان، برای صدها خواهر و برادرمان که در جنگهای غزه مجروح شدهاند، حائز اهمیت ویژه است. این پروژه که جوایز بین المللی متعددی نیز دریافت کرده و مورد حمایت سایر سازمانهای بشردوستانه هم قرار دارد، امید بخش فلسطینیهای نابینا و ناشنوا است.
مسکنهای «ترک» که از 20 بلوک و 320 واحد تشکیل میشود، تبدیل به منزل زنان و کودکان بیسرپرست و همچنین افراد بیبضاعت که خانههایشان در جنگ سال 2014 از دست داده بودند، شده است. یکی دیگر از فعالیتهای نیکوکاری در حق مردم غزه که توسط آژانس تیکا و سازمان دیانت کشور صورت گرفت، برگزاری آئین عقد بیش از 4 هزار جوان فلسطینی به همراه تامین برخی از لوازم خانگی برای آنها بود.
اسرائیل که تمامی مردم غزه را «تروریست» میبیند، به جای قدردانی از ترکیه به خاطر این حمایتهایش، شروع به سیاهنمایی علیه آنکارا و در برخی محافل اتهام «ترکیه و تیکا از تروریستهای غزه حمایت میکند» را وارد کردند. این نوع اقدامات بشردوستانه که برای آینده بهتر جوانان غزهای انجام گرفت، اساسا برای برقراری و ایجاد فضای صلح پایدار در منطقه است.
تمامی حمایتهای مادی و معنوی ترکیه صرفا جهت تحکیم موقعیت دولت فلسطین به عنوان یک کشور متحد، یکپارچه و حاکم انجام شده است. ترکیه در تمامی دیدارها و نسشتهای مرتبط ، با موضع برقراری صلح و افزایش امید در این زمینه گام برداشته و از آن دور نشده است. در محضر مرحوم نوری پاکدل به قدس که هیچ گاه از فکر به این شهر خارج نشده و همواره آن را به اطرفیان خود تزریق کرده بود، محبت و عشق به آن را احساس کردیم. شوقی که وی در حیاط مسجدالاقصی موقع گفتوگوی تلفنی با رئیس جمهورمان داشت را هیچگاه از یاد نخواهیم برد. صدای خوشحالی وی از نامگذاری اسمش او بر مدرسه «دخترانه نابلس» که در راستای هدف پروژه «هر سال یک مدرسه» صورت گرفته، همواره در گوشهایمان خواهد پیچید.
امروز به عنوان لازمه تلاشهای کشورمان در راستای برقراری صلح در خاورمیانهای از هم گسیخته، همچنان به ایستادگی در کنار برداران فلسطینی ادامه داده و برای برابری و اتحاد فلسطین از تمامی امکاناتمان بهره میبریم. در تمامی دیدارها با طرفهای مرتبط سخن از برقراری صلح پایدار زده و از اقدامات خشونت آمیز و تهاجمی انتقاد میکنیم. تاکید داریم که صلح نه تنها برای فلسطین بلکه نیاز تمامی منطقه است و فعالیتهایمان در توسعه اقتصادی منطقه نقش مهمی دارد. صلح پایدار با طرد یک طرف برقرار نشده و با رویکرد عادل و برابری میسر خواهد شد. در غیر این صورت با عواقب تلخ و ویرانگر طرحهای مانند طرح به اصطلاح «پروژه صلح قرن» که از حقایق تاریخی، مقررات بینالمللی و اندوخته بشری دور است، مواجه خواهیم شد.
در مسئلهای که قدس در مرکز آن قرار دارد، به جای واکنشهای سطحی، آنی و فرقهای باید برای ایجاد فضای صلح جهانی تلاش کنیم. نقطه اشتراک تلاشهای ترکیه از سارایوو و کرکوک در جهت برقراری یک نظام با اصل عدالت و برابری با 2 میلیارد مسلمان در جهان از دفاع از حساسیت خود در برابر قدس قرار دارد.
حوادث تلخ قرن اخیر باعث ایجاد بلوغ فکری و دیدگاه منطقی در برابر موضوعات مختلف شده است. اما در مقابل، دروغها و ساختار غیراخلاقی رسانههای اجتماعی مانعی برای دستیابی به حقایق شده است. باید احساسات و حساسیتهای خود را شناخته و اجازه ندهیم تا افرادی بدبین از این برتریمان سوءاستفاده کنند. تمامی آبهای روان توسط دستهای تاریک و تیره آلوده شده و در نهایت به دریاها میریزند. باید تمامی ابعاد آشکار و پنهان مسائل را درک و برای حل آن همکاریهای چند جانبه انجام دهیم. موضعی که بر پایه سود متقابل، عدالت، اخلاق و صداقت شکل گرفته باشد، از پس تمامی مشکلات برخواهد آمد.
اگر هدفمان گسترش «صلح» و «ثبات» است، پس «هدف، مقصود و آرمان» مان نیز مشترک است.
