استانبول/ جان آجون/ خبرگزاری آنادولو

جان آجون، پژوهشگر برجسته اندیشکده SETA، در یادداشتی تحلیلی تأکید کرد که عملیات اخیر ارتش سوریه و ریزش نیروهای عشایری، پروژه ی.پ.گ/قسد را به شکست کامل کشانده است. طبق توافق جدید، ساختار نظامی این گروه منحل شده و شریان‌های حیاتی انرژی و مرزها به دولت سوریه بازگردانده می‌شود.

پس از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال 2011، گروه تروریستی پ.ک.ک با سوءاستفاده از خلا امنیتی، تحت عنوان ی.پ.گ/قسد وارد صحنه سیاسی سوریه شد. این گروه شبه‌نظامی با همکاری پنهان با رژیم اسد، ایران و شبه‌نظامیان شیعه، در مناطق عفرین، عین العرب (کوبانی) و جزیره ساختارهای خودگردان ایجاد کرد. با ظهور داعش در سال 2014، آمریکا ی.پ.گ/قسد را به‌عنوان نیروی زمینی ائتلاف انتخاب کرد و با حمایت تسلیحاتی و هوایی، زمینه گسترش نفوذ این گروه را فراهم ساخت. سپس با ایجاد ساختار قسد، مناطق وسیعی از سوریه از شهر رقه تا دیرالزور تحت کنترل این گروه قرار گرفت و ساز و کار به اصطلاح «اداره خودگردان شمال و شرق سوریه» اعلام موجودیت کرد.

هدف راهبردی این ساختار، اتصال جغرافیایی مناطق تحت کنترل، دسترسی به مدیترانه و ایجاد یک حکومت تروریستی در امتداد مرزهای جنوبی ترکیه بود. اما دکترین نظامی جدید ترکیه پس از 15 ژوئیه 2016 و عملیات‌های سپر فرات، شاخه زیتون و چشمه صلح این پروژه را ناکام گذاشت. سرنگونی رژیم اسد توسط مخالفان سوری با حمایت ترکیه در 8 دسامبر 2025 نیز معادلات را به‌کلی تغییر داد.

با نزدیک‌تر شدن رویکرد ترکیه و آمریکا و امضای توافق 10 مارس 2025 میلادی، ی.پ.گ/قسد ملزم به ادغام نیروهای خود در ساختار دولت جدید سوریه شود. با این حال، رویکرد این گروه نشان داد که تنها به‌دنبال وقت‌کشی و تحکیم مواضع خود بوده و قصد دارد با تحریک اسرائیل و هدایت آمران خود یعنی سرکردگان پ.ک.ک در قندیل، روند سیاسی سوریه را مختل کند. در پی درگیری‌ها در محله‌های اشرفیه و شیخ مقصود حلب، روند به سمت گزینه نظامی سوق پیدا کرد.

ارتش سوریه در اوایل ژانویه جاری، عملیات گسترده‌ای را آغاز کرد و با پیشروی از دیرحافر و مسکنه به سمت الطبقه، رقه و دیرالزور، عملا ی.پ.گ/قسد را در هم شکست. همراهی قبایل عرب شرق فرات و ریزش شدید نیروها، موجب شد این گروه بدون مقاومت جدی عقب‌نشینی کند و هزاران نفر از اعضای آن تسلیم شوند. عناصر عرب قسد نیز یا سلاح بر زمین گذاشتند یا جبهه عوض کردند.

در نهایت، فرهاد عبدی شاهین ملقب به «مظلوم عبدی» با میانجی‌گری آمریکا ناچار به امضای توافقی شد که فراتر از توافق 10 مارس بود. بر اساس توافق جدید؛ ساختار قسد منحل خواهد شد، اعضا آن فقط پس از بررسی فردی امکان پیوستن به ارتش سوریه را خواهند داشت، مناطق عرب‌نشین، گذرگاه‌های مرزی، منابع انرژی و سدها به دولت سوریه واگذار می‌شود، تنها در «کوبانی» و حسکه امتیازات اداری محدودی باقی می‌ماند.

این توافق به‌معنای پایان عملی پروژه ی.پ.گ/قسد و تقویت تمامیت ارضی سوریه است. ناکامی در جلب حمایت آمریکا و اسرائیل، اتهام‌زنی به بارزانی‌ها، سردرگمی در مقصر دانستن عبدالله اوجالان، مظلوم عبدی یا دیگران، و فرو ریختن اسطوره «ارتش 100 هزار نفری»، نشان‌دهنده واقعیتی است که در نهایت به تضعیف تاریخی گروه تروریستی پ.ک.ک انجامیده است.

* جان آجون، پژوهشگر سیاست خارجی در اندیشکده (SETA)

** دیدگاه‌های مطرح‌شده در این مقاله متعلق به نویسنده است و لزوماً بازتاب‌دهنده سیاست تحریریه خبرگزاری آنادولو نیست.