????????? ?????
01 فوریه 2016•بهروزرسانی: 01 فوریه 2016
استانبول/خبرگزاری آناتولی
دکتر محمود سریع القلم استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران، پژوهشگر حوزه توسعه، علوم سیاسی و تاریخ معاصر ایران و نائب رئیس مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه پس از بازگشت از اجلاس اقتصادی داوس سوئیس نظرات مختلف خود را در مورد این اجلاس با روزنامه شرق در میان گذاشت.
وی در ابتدا با اشاره به اینکه برای "هفدهمین بار" به این اجلاس رفته و در اجلاس اخیر نیز "در 9 میزگرد درباره مسائل توسعه، ژئوپلیتیک و اقتصاد سیاسی جهانی، "در 45 میزگرد دیگر بهعنوان شنونده برای آموختن" شرکت کرده و "با 75 شرکتکننده ملاقات" داشته است تاکید میکند که "به نظرم ایران اساسا در داوس حضور ندارد که بخواهد از آن استفاده کند".
سریع القلم در پاسخ به پرسش شرق در مورد دلیل این امر می گوید چون "کشور ما کشوری بینالمللی نیست. ما یک کشور محلی هستیم و با سازوکارهای داخلی خودمان زندگی میکنیم".
او افزوده شرکتهای بزرگ ایرانی مانند "شرکتهای پتروشیمی و شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، میتوانند بسیار نقشآفرینی کنند و به اصطلاح جاری جهان، نتورکینگ (networking) کنند؛ یعنی با شبکههای مشابه خودشان ارتباط برقرار کنند، [ولی] کلا کشور ما کشوری نیست که به فعالیت در سطح جهانی علاقهمند باشد".
از دیدگاه وی "ادبیات سیاسی ما با جهان، بیشتر تحتتأثیر جنگ سرد است. وزارت خارجه ما هنوز از جنگ سرد بیرون نیامده و ادبیاتش شبیه ادبیات سازمان ملل است و ادبیات سیاسی به معنای رئالپلیتیک (real politique) و ژئوپلیتیک و فهم قدرت و اقتصاد و فنآوری جهان نیست. در داوس، سیاستمداران از انگلستان تا جمهوری آذربایجان، با اعداد و ارقام صحبت میکردند. ادبیات ما در سیاست عمدتا اصرار میورزد که ما خیلی خوب هستیم، به ما ظلم شده است و آنچنان ضعف و ایرادی نداریم. [کلا] خیلی توجیه میکنیم".
او در ادامه توضیح میدهد که به ندرت "سیاستمدار و کارآفرین" خارجی در داوس دیده که "ایرادها و ضعفهای کشور و بنگاه خود را مطرح نکند"، اما ایرانیها "عموما عادت" دارند "نمایی بسیار عالی از خود بروز" دهند و در این کار "بسیار هنرمندند ولی این تاریخ مهلت دارد و در میانمدت به اعتبار لطمه میزند. ذات انسان، صداقت را ترجیح میدهد"، به همین لحاظ "وقتی گفته شد ایران قرار است در سال جدید میلادی نرخ رشد اقتصادی هشتدرصدی داشته باشد، کسی به آن صورت قبول نمیکرد و بیشتر آن را تبلیغات میدانستند".
این استاد دانشگاه "ادبیات شبیه سازمان ملل" را برای خبرنگار شرق چنین توضیح میدهد: "یعنی ما فکر میکنیم جهان جایی است که ما صرفا باید به دیگران نصيحت و توصیه کنیم. متأسفانه سیاست خارجی ما تحتتأثیر این است که افراد را بیشتر نصيحت و به منطق، اخلاق و انسانیت دعوت کنیم".
او در ادامه با انتقاد از "سیاست تبلیغاتی" ایران در خارج و نیاز این کشور به "صلح"، دو مدل روسیه و چین را برای مسئولین و جامعه مثال میزند؛ " چینیها در داخل خودشان بسیار توانا شدهاند و با این توانایی در جهان، بدون اینکه خیلی تبلیغ کنند، نقشآفرینی میکنند"، به همین خاطر "نقش چین درحالحاضر بهمراتب در نظام بینالملل از روسیه بالاتر است. روسیه بیشتر از قدرت نظامیاش استفاده میکند".
سریع القلم در مورد اهمیت پرهیز از سیاست تبلیغات زیاد خاطرنشان کرده که "کشورهای مهم صنعتی جهان اینگونه رفتار نمیکنند که دهها بلکه صدها نفر از مقامات دولتی و حکومتی هر روز و حتی چند بار در روز درباره مسائل اقتصادی، مالی، فناوری، سیاسی، بینالمللی، فرهنگی، اجتماعی و غیره اظهارنظر کنند. این تنوع اظهارنظر، سیاستگذاری و اجرای قانون و نظارت را سخت میکند. ترکیه، عربستان، مالزی و کرهجنوبی بسیار در این زمینه پیشرفت کردهاند و کشورشان نظم بیان، هرم، سلسلهمراتب و مسئولیتپذیری دارد".
این جامعه شناس ایرانی در ادامه با اشاره به مشکلات دیگری مانند "عدم تربیت نیروهای کارآمد برای دوره های آینده" و ساختار عمرانی، بوروکراسی، سیستم بانکی و گمرک" ایران که باعث میشود خارجی ها به جای "سرمایه گذاری در این کشور، فقط به "فروش کالا و خدمات" روی بیاورند، گفته است که "به نظرم راهحلهای زیادی نداریم". [اگر]میخواهیم یک کشور کارآمد باشیم، بدون ارتباطات بینالمللی امکانپذیر نیست".
وی در پایان خواهان تغییر رویکرد ایران در منطقه و جهان شده و میگوید: "مسئله اصلی حکمرانی، پاسخگویی به نیازهای مردم، ثبات در اقتصاد و احترام بینالمللی است. تحقق این اهداف، در افزایش کارآمدی و ثروت کشور و مردم ایران است. سیاست خارجی ما باید رهیافت اقتصادی پیدا کند. شاید لازم باشد نگاهی جدید، بلکه اقتصادی به تأمین امنیت ملی ایران پیدا کنیم".
