استانبول/ نرگس رضایی/ خبرگزاری آنادولو
در پی لغو محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران توسط آمریکا که دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، آن را «کارآمد» خوانده و به یک «دیوار فولادی» تشبیه کرده بود و اظهارات روز گذشته کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده که گفت طی ۲۴ ساعت گذشته، ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور کرده و با در نظر گرفتن سخنان مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که روز ۲۱ ژوئن اعلام کرد «ظرف چند روز گذشته بیش از ۱۶ میلیون بشکه نفت صادر کردیم»، خبرگزاری «آنادولو» به بررسی آخرین تحولات مربوط به صادرات نفت ایران پرداخت.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا (سنتکام)، روز (۲۴ فروردین ۱۴۰۵) برابر با (۱۳ آوریل ۲۰۲۶ِ) با انتشار بیانیهای اعلام کرد که محاصره دریایی بنادر ایران در دریای عمان و خلیج بهطور رسمی آغاز شده و افزود در واکنش به اقدام ایران در بستن تنگه هرمز، دست به محاصره دریایی بنادر ایران زده است و اجازه نمیدهد هیچ کشتیای با مبدا یا مقصد بنادر ایرانی از تنگه هرمز عبور کند. طبق اعلام سنتکام، محاصره «تمامی خطوط ساحلی ایران» را در بر میگرفت.
در تاریخ (۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) برابر با (۱۵ مه ۲۰۲۶) دونالد ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ویژه ریاستجمهوری آمریکا، گفت ایران بر اثر محاصره دریایی در دو هفته و نیم گذشته «روزی ۵۰۰ میلیون دلار» ضرر میکند. او به والاستریتژورنال نیز گفت که این محاصره دریایی، ایران را «بسیار فقیر» کرده و تاکید کرد تا هر زمان لازم باشد آن را ادامه میدهد، در نهایت سنتکام روز ۲۸ خرداد اعلام کرد که به دستور رئیسجمهور ترامپ، محاصره دریایی ایران را پایان دادهاند.
در این راستا، دالغا خاتیناوغلو، کارشناس انرژی و نفت در گفتوگو با خبرنگار «آنادولو» به تشریح آخرین وضعیت صادرات نفت ایران بعد از لغو محاصره دریایی توسط آمریکا و روند عبور نفتکشها از تنگه هرمز پرداخت و تصریح کرد که طی روزهای گذشته، بعد از پایان محاصره دریایی، تردد کشتیها بهویژه نفتکشها از تنگه هرمز، افزایش چشمگیری داشته است.
- روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکنند
وی افزود: درست است تردد کشتیها در تنگه هرمز به سطح قبل از جنگ نرسیده و هنوز خیلی فاصله دارد، اما نسبت به هفتههای بحرانی جنگ و بعد از آن شاهد رشد چشمگیر هستیم. در واقع طبق آمارهای شرکتهای ردیابی نفتکشها، الان روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکنند. یعنی ۱۰ برابر آنچه که در شرایط بحرانی جنگ داشتیم. اما در شرایط عادی در واقع روزانه بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکرد. بهرحال این نشان میدهد که روند بهبود تردد کشتیها از تنگه هرمز دارد ادامه پیدا میکند. ما این را در قیمتهای بازارهای جهانی نفت هم شاهد هستیم. قیمت نفت الان حدود ۷۶ دلار است. در حالی که در دو ماه گذشته حدود ۱۱۰ دلار و حتی ماه گذشته حول و حوش ۱۰۵ دلار بود و لذا یک روند نسبی بهبود را در بازارها شاهد هستیم. اما این روند به این معنی نیست که به وضعیت طبیعی بر میگردیم.
این کارشناس انرژی و نفت ادامه داد: در حال حاضر هزینه اجاره کشتیها نسبت به قبل از جنگ در آبهای جنوب ایران تقریبا ۵ و نیم برابر شده است. اگر نفتکشها را در نظر بگیریم تقریبا ۹ برابر شده و این نشان میدهد که شرکتهای کشتیرانی، شرکتهای بیمه و در کل بازار نفت نسبت به آینده تنگه هرمز و همچنین اینکه تنشها به یکباره دوباره آغاز شود بسیار محتاط هستند. اما اگر توافق ایران و آمریکا به خوبی پیش رود یعنی طی این ۶۰ روزی که قرار است برای دستیابی به یک توافق جامع مذاکره کنند، ما انتظار داریم که بازارهای جهانی نفت حداقل در پایان سال جاری یا ابتدای سال آینده به وضعیت ثبات برسد. به این معنی که مثلا آمارهای آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد که در ابتدای سال آینده عرضه نفت دوباره بر تقاضا پیشی خواهد گرفت. یعنی نفت مازاد در دنیا تولید خواهد شد و تقریبا در نیمههای سال آینده شاهد تولید روزانه ۵ میلیون بشکه نفت مازاد در جهان خواهیم بود.
خاتیناوغلو در تحلیل تولید نفت مازاد در جهان گفت: بخشی از این نفت قرار است به ذخایر استراتژیک کشورهایی که طی ماههای گذشته نفت خود را برای تثبیت بازار، راهی آن کردند افزوده شود. یعنی بیشتر از ۳۰۰ ، ۳۵۰ میلیون بشکه. کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی به رهبری آمریکا که از ذخایر استراتژیک خود برداشتند و راهی بازارها کردند تا ثبات در بازار برقرار شود، باید آن را دوباره برگردانند. لذا نفت مازادی که تولید میشود بخش بزرگی از آن جبران افت ذخایر استراتژیک کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی خواهد بود و بقیه هم رشد سالانه مصرف جهانی نفت را پوشش خواهد داد.
- ذخایر نفت روی آب ایران بعد از توافق با آمریکا به سرعت تخلیه میشود
وی تصریح کرد: «نکتهای که در مورد ایران میشود گفت این است که در دوران محاصره دریایی، در واقع ایران ۶۵ میلیون بشکه نفت در تانکرها ذخیره کرد که اصطلاحا نفت شناور میگوییم و حدود ۷۵ تا ۸۰ میلیون بشکه نفت هم در تاسیسات ذخایر خشکی ذخیره کرد و چون تقریبا میشود گفت که صادرات نفت ایران متوقف شده بود مجبور شد که تولید نفت خود را به شدت کاهش دهد. یعنی ایران قبل از جنگ سه میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه تولید نفت داشت و ماه گذشته به روزانه دو میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه افت پیدا کرد که یک میلیون بشکه در روز تولید نفت ایران کاهش یافت. اما بعد از توافق با آمریکا، میبینیم که ذخایر نفت روی آب ایران در خلیج فارس و دریای عمان دارد به سرعت تخلیه میشود.»
خاتیناوغلو در این گفتوگو اظهار داشت: طی یک هفته گذشته حدود ۵۰ میلیون بشکه نفت شناور ایران راهی بازارها شد و انتظار داریم که در هفتههای آینده ذخایر نفت موجود در خشکی هم به تدریج به کشتیها بار شده و راهی بازارها شود. اما اینکه تولید نفت ایران روند صعودی خواهد داشت احتمالا یک سال طول بکشد که به سطح قبل از تحریمهای آمریکا برسد، یعنی به سه میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز تولید نفت خام و صادرات نفت ایران هم به دو میلیون و پانصد هزار بشکه قبل از تحریمها برسد. فعلا ماه گذشته صادرات نفت ایران یک میلیون و صد هزار بشکه بود. صادرات در واقع منظورم تخلیه نفت ایران در بنادر چینی است و ترانزیت نفت از خط محاصره آمریکا، صفر بود.
- معافیت دو ماهه آمریکا برای فروش نفت ایران بر تعداد مشتریان خواهد افزود
وی افزود: در واقع ایران تنها مشتری نفتی که دارد، چین است. البته ایران به جز نفت خام، محصولات نفتی، روزانه حدود پانصد هزار بشکه صادرات دارد از جمله مازوت، نفتا، گاز مایع الپیجی. اینها چند مشتری انگشت شمار دارد از جمله امارات متحده عربی که الان ماههاست به خاطر حملات ایران، محصولات نفتی نمیخرد. اما پاکستان، اندونزی، مالزی، چین و چند کشور دیگر هستند که محصولات نفتی ایران را خریداری میکنند. این معافیت دو ماههای که به ایران داده شده باعث خواهد شد که در کوتاه مدت برخی از کشورها مثل هند، مالزی، اندونزی و ویتنام و احتمالا ژاپن و پاکستان به مشتریان نفت ایران اضافه شوند حتی ترکیه میتواند از ایران نفت خریداری کند.
این کارشناس انرژی و نفت در عین حال گفت: اینکه انتظار داشته باشیم خود شرکتهای آمریکایی، اروپایی به سرعت وارد معاملات نفتی با ایران شوند بنظرم واقع بینانه نیست. احتمالا بایستی منتظر بمانیم که ایران و آمریکا به یک توافق جامع پایدار برسند. اتحادیه اروپا پیشتر، قبل از تحریمها حدود یک سوم نفت صادراتی ایران را دریافت میکرد و ترکیه از بزرگترین واردکنندگان نفت ایران بود. گاه روزانه تا ۲۵۰ هزار بشکه تا ۳۰۰ هزار بشکه هم واردات نفت از ایران داشت لذا این بازارها میتواند احیا شود.
خاتیناوغلو خاطرنشان کرد: بهر حال ما انتظار معجزه نداریم یعنی در کوتاه مدت وضعیت صادرات نفت، تولید نفت و بازارهای مشتری ایران احیا شود یا در یک تصویر بزرگتر، بازارهای جهانی دوباره به آرامش قبل از جنگ برگردد. در کوتاه مدت و شاید در میان مدت اگر حول و حوش شش ماه تا یک سال در نظر بگیریم بسیار بعید است. اما امیدواریم که این ثبات نهایتا ایجاد شود.
news_share_descriptionsubscription_contact
