بروکسل/شریفه چتین/ خبرگزاری آناتولی
قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار منتقد دولت عربستان سعودی در کنسولگری این کشور در استانبول، باعث ایجاد موجی از انتقاد نسبت به کارآمدی کنوانسیون سال 1963 وین درباره روابط کنسولی شده است.
میشل باچلت، کمیسیار عالی حقوق بشر سازمان ملل نخستین کسی بود که پس از این حادثه بر ضرورت تغییر مفاد مربوط به مصونیت و امتیاز نمانیدگیهای دیپلماتیک در این کنوانسیون مذکور تاکید کرد.
فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم قتل جمال خاشقچی در کنسولگری عربستان سعودی در استانبول را نقض کنوانسیون وین دانسته است.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه نیز نیز گفته که این کنوانسیون پس از حادثه مورد مورد بازنگری قرار خواهد گرفت، چون در آن اقدام قضایی علیه سرکنسول و کارمندان این نهاد اشاره نشده است.
- ماهیت و مفاد مهم کنوانسیون وین درباره روابط کنسولی
این کنوانسیون 79 ماده ای؛ شامل قوانین و مقررات رفتارهای کنسولگری و نحوه برخورد با آنها سال 1963 با موافقت 179 کشور در وین به تصویب رسید.
-مصونیت اماکن کنسولی از تعرض
ماده 31؛ اماكن كنسولی تا حدود مقرر در ماده حاضر مصونيت دارند. مقامات میزبان نمیتوانند به آن قسمت از اماكن كنسولی كه منحصرا برای انجام امور پست كنسولي مورد استفاده قرار می گيرد، داخل شوند مگر با رضايت رئيس پست كنسولی يا شخصی كه از طرف او تعيين مي شود يا رييس ماموريت ديپلماتيک دولت فرستنده.
ليكن در صورت وقوع آتش سوزی يا حوادث ناگوار ديگری كه مستلزم اقدامات حفاظتی فوری باشد رضايت رئيس پست كنسولی را می توان كسب شده فرض کرد.
- مصونیت شخصی مأموران کنسولی از تعرض
بر اساس ماده 41 ماموران كنسولی را نمی توان مگر در صورت ارتكاب جنايتی بزرگ (درجه يک) و متعاقب تصميم مقام قضايي صلاحيتدار توقيف يا در انتظار محاكمه بازداشت کرد.
- تاسيس پست كنسولی
بر اساس ماده 4 پست كنسولی را نمی توان بدون رضايت دولت پذيرنده در سرزمين آن دولت تاسيس كرد. تعطیلی آن نیز با جلب رضایت کشور میزبان میسر می شود.
-احترام به قوانین و مقررات دولت پذیرنده
طبق مقررات بند 2 ماده 55 حاضر مانع از آن نخواهد بود كه دفاتر سازمانها يا آژانسهای ديگر در قسمتي از بناهايی كه اماكن كنسولي در آن قرار دارد مستقر گردد مشروط بر آن كه اماكني كه به اين امور اختصاص داده مي شود از اماكن مورد استفاده پست كنسولي مجزا باشد. در اين صورت از لحاظ اين كنوانسيون دفاتر مزبور به عنوان قسمتي از اماكن كنسولي تقلي نخواهد شد.
- بازنگری کنوانسیون وین
اسکات اندرسون، کارشناس موسسه بروکینگس و وکیل حقوق بینالملل نیز درباره بازنگری و اصلاح این کنوانسیون که رئیس جمهوری ترکیه نیز بر آن تاکید کرده است گفت: «روندی برای ایجاد تغییر در این کنوانسیون تعیین نشده است. در همین راستا، کشورها می توانند با اتفاق آرا اقدام یا معاهده ای برای ایجاد تغییرات امضا کنند.»
