استانبول/ نرگس رضایی/ خبرگزاری آناتولی
در پی برگزاری نشست سهجانبه سران ترکیه، آذربایجان و ترکمنستان در شهر ترکمنباشی پیرامون افزایش همکاریها در حوزه انرژی (14 دسامبر)، برخی تحلیلگران انرژی آن را تحت عنوان «افزایش نقش ترکیه در تجارت انرژی» ارزیابی کرده و به بررسی وضعیت ترکیه در معادلات انرژی پرداختند.
در این راستا، دکتر امید شکری، محقق ارشد دانشگاه جرج میسون آمریکا و استراتژیست انرژی در گفتوگو با خبرنگار آناتولی ضمن ارزیابی موقعیت و شرایط ترکیه در تجارت انرژی تصریح کرد که ترکیه در دهه آینده به احتمال زیاد کاندیدای اصلی تبدیل شدن به هاب انرژی خواهد بود.
وی در ادامه گفت: اگر گاز ترکمنستان به ترکیه برسد، نقش ترکیه به عنوان کشور ترانزیت در امنیت منطقهای انرژی و امنیت منطقهای اروپا به شدت افزایش پیدا میکند و خود ترکیه هم میتواند از منابع مختلف گاز وارد کند و گاز ترکمنستان باعث میشود که سهم گاز ایران در آینده در بازار انرژی ترکیه کاهش یابد.
- بازار انرژی ترکیه مقدمه ورود کشورهای تولید کننده انرژی به بازار اروپا است
شکری افزود: بازار انرژی ترکیه مقدمه ورود کشورهای تولید کننده انرژی به بازار اروپا است. اتحادیه اروپا اگر واقعا خواهان دریافت گاز ترکمنستان است، باید هم سرمایهگذاری اقتصادی انجام دهد و هم بطور سیاسی حمایت خود را از ترکیه و ترکمنستان در قبال تهدیدهای ژئوپلیتیک نشان دهد. آمریکا هم اگر دوست دارد وابستگی اروپا به عنوان متحدش، به گاز روسیه کاهش یابد همین حمایت سیاسی و اقتصادی را باید از ترکیه و ترکمنستان در قبال ریسکهای ژئوپلیتیک که منظورم ایران و روسیه است به عمل آورد.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه بازار انرژی ترکیه مقدمه ورود کشورهای تولید کننده انرژی به بازار اروپا است، به این خاطر رقابت زیادی بین کشورهای منطقه برای حفظ و افزایش سهم خود در بازار انرژی ترکیه وجود دارد. ترکیه در حال حاضر هم کشوری است که خطوط لوله گاز و نفت زیادی از آن عبور میکند و کشور ترانزیت است و با فراهم کردن شرایط لازم که مهمترین آن آزادسازی بازار انرژی و افزایش سرمایهگذاری در زیرساخت، افزایش تسهیلات ذخیره گاز، ال ان جی، افزایش ظرفیت پالایشی و افزایش خطوط لوله است که اگر سرمایهگذاریهای لازم صورت گیرد که دولت ترکیه نشان داده مصمم به سرمایهگذاری است در دهه آینده مقدمات تبدیل ترکیه به هاب انرژی آماده میشود.
- ترکیه به احتمال زیاد کاندیدای اصلی تبدیل شدن به هاب انرژی خواهد بود
این استراتژیست انرژی در عین حال گفت: البته هاب انرژی شدن یک پروسه است و اکثر کشورهای منطقه، دریای مدیترانه، آسیای میانه و حتی ایران ادعا کردهاند که میخواهند هاب انرژی شوند. این پروسه زمانبر است. اکثر این کشورها حتی ایران شرایط لازم برای تبدیل شدن به هاب انرژی را ندارند ولی ترکیه نشان داده که با حمایت دولت و شرکتهای خصوصی میتواند گام جدی بردارد و اگر شرایطی که اشاره کردم فراهم شود ترکیه در دهه آینده میتواند به کاندیدای اصلی مرکز تجارت انرژی و هاب انرژی تبدیل شود.
شکری تاکید کرد: شرایط وجود دارد و ترکیه میتواند از آن استفاده کند اگر این پروسه طبق برنامهریزیهای صورت گرفته پیش برود ترکیه در دهه آینده به احتمال زیاد کاندیدای اصلی تبدیل شدن به هاب انرژی خواهد بود.
- ترکیه توجه خاصی به تنوعبخشی به منابع انرژی خود داشته است
محقق ارشد دانشگاه جرج میسون آمریکا در ادامه گفت: این در حالی است که ترکیه در دو دهه اخیر توجه خاصی به تنوع بخشی به منابع انرژی خود داشته، سهم انرژی تجدیدپذیر در سبد انرژی ترکیه هر سال افزایش مییابد. میدان گازی ساکاریا قرار است از ماه مارس به شبکه گاز سراسری ترکیه تزریق شود و با در نظر گرفتن نیروگاه آککویو و مجموع عوامل دیگر وضعیت خوبی را در این رابطه شاهد هستیم.
شکری در ادامه با اشاره به اینکه ترکیه یکی از مقاصد عمده صادرات گاز طبیعی ایران است، به قرارداد فعلی صادرات گاز ایران به ترکیه اشاره کرد که در سال 2026 به پایان میرسد و عدم حصول نتیجه در مذاکرات برای تمدید این قرارداد تا آبان گذشته نشان میدهد که سهم گاز طبیعی ایران در ترکیه با چالشهای جدی روبرو است. هر چند ایران خود با ابربحران انرژی روبروست و نمیتواند گاز طبیعی مورد نیاز واحدهای صنعتی خود را تامین کند.
این استراتژیست انرژی در پایان گفت اگر تمامی ریسکهای ژئوپلیتیک برای انتقال گاز ترکمنستان به ترکیه برطرف شده و منابع مالی مورد نیاز برای احداث خط لوله از بستر دریای خزر فراهم شود گاز طبیعی ترکمنستان در میان مدت به ترکیه منتقل خواهد شد و با این اتفاق، نقش ترکیه به عنوان کشور ترانزیت در امنیت منطقهای انرژی و امنیت منطقهای اروپا به شدت افزایش پیدا میکند.
کمااینکه سردار بردیمحمداف، رئیسجمهور ترکمنستان در نشست سه جانبه سران ترکیه، آذربایجان و ترکمنستان در شهر ترکمنباشی گفت: «با ترکیه و آذربایجان به دنبال ایجاد یک سیستم هماهنگ و چند وجهی برای انتقال منابع انرژی به بازارهای جهانی هستیم».
