25 اکتبر 2018•بهروزرسانی: 26 اکتبر 2018
آنکارا/متین موتاناوغلو/خبرگزاری آناتولی
پروفسور یاسین آکتای استاد جامعهشناسی و مشاور رئیس حزب عدالت و توسعه ترکیه در مصاحبه با خبرگزاری آناتولی درباره اهداف، اندیشه و فعالیت های جمال خاشقجی گفت: ریاض بر این باور بود که وی پتانسیل سازماندهی مخالفان دولت عربستان سعودی را دارد، اما او هرگز چنین نقشی نداشت.
آکتای در این این گفتگو همچنین اظهار داشت:
«این توهم و ترس، ناشی از از طمع قدرت است. قاشقجی فرزند یک خانواده بزرگ است. او یکی از هزاران ترکتبار عربستان سعودی بود و از 1.5 سال پیش تاکنون در واشنگتن زندگی میکرد. وی به همراه نامزدش خدیجه چنگیز شهروند ترکیه و استاد دانشگاه برای دریافت برگه طلاق رسمی از همسر سابقش به کنسولگری رفت.
خاشقجی در کنفرانسهایی که حول چگونگی رهایی نجات جهان اسلام از بحران در ترکیه برگزار میشد، شرکت میکرد. استانبول از شهرهای مهم جهان است. بسیاری از همایشهای مهم جهان اسلام در اینجا برگزار میشود. او هر ماه به ترکیه میآمد. خاشقجی یکی از شخصیت های مهم همواره به این نشستها دعوت میشد.
-خاشقجی ترکیه را الگویی برای جهان اسلام میدانست
وی از بهار عربی بسیار متاثر و به تحقق آزادی و دموکراسی در کشورهای اسلامی امیدوار بود. خاشقجی درباره آغاز دوره جدید در مصر، یمن و لیبی مقالات متعددی نوشت و سخنرانیهای زیادی انجام داد. از نظر او، تنها راهحل مشکلات جهان اسلام دموکراسی است. او اقدامات دموکراتیک و پیشرفت اقتصادی ترکیه را الگویی برای جهان اسلام میدانست.
به اعتقاد خاشقجی، ترکیه در زمنیه توسعه دموکراسی الگوی مهمی برای جهان اسلام است. از دیدگاه او، تمام کشورهای اسلامی میتوانند با الگو قراردادن ترکیه، نجات یابند. هرچند قبول داشت که نمیتوان یک الگو را مطابق آن در کشوری دیگر اجرا کرد، اما معتقد بود که انعکاس دستاوردهای ترکیه میتواند عامل حرکت به سوی سمت پیشرفت و دموکراسی باشد.
امید جمال خاشقجی در بسیاری از کشورها؛ مانند عربستان سعودی و غیره رنگ باخت. رویکرد او در قبال «بهار عربی» نیز با مقامات کشورش بود، اما نمیتوان آن را بهانهای برای حذف فیزیکی وی دانست. خاشقجی از نقش منفی عربستان سعودی در تحولات بهار عربی بسیار ناراحت بود.
هرچند وی به "روزنامهنگار منتقد» در عربستان سعودی مشهور بود، اما روابط خوبی با دولت داشت. به دنبال پادشاه جدیدی در این کشور نبود. آرزو داشت وطنش مثل بریتانیا توسط نظامی دموکراتیک و براساس احترام به حقوق بشر اداره شود. وی به وعده ملک سلمان برای انجام اصلاحات امیدوار بود و در هر فرصتی از او تمجید کرد.
جمال خاشقجی به عربستان سعودی اعتماد کامل داشت و مطمئن بود که هیچکدام از هموطنانش با او رفتاری نمیکنند. به ترکیه نیز علاقه و اعتماد داشت. مطمئن بود که در خاک ترکیه چنین اتفاقی برایش نمیافتد. به باور و سخنان افراد معمولی اعتماد داشت. او نهایتا تاوان اعتماد خود را داد. حادثه وحشتناکی بود.
یک انسان چگونه میتواند به کنسولگری کشورش اعتماد نکند! آدم به هر دلیلی که باشد، مجبور است به کنسولگری کشورش در هر نقطه جهان که آنجا زندگی می کند، برود. کنسولگری ها اماکنی نیست که انسان ها به راحتی در آنجا مرتکب جنایت شوند و بر آن سرپوش گذارند. اگر چنین باشد دیگر کسی به کنسولگری کشورش اعتماد نمیکند.
خاشقجی از سوی دولت عربستان سعودی خاشقجی به جرم خاصی متهم نشده بود. داشتن رویکرد مخالف را نمی توان دلیلی برای مقصردانستن وی به شمار آورد. او پیشتر نیز مخالف دولت کشورش بود. در جریان حوادث بهار عربی با موضع ریاض مخالفت کرد، ولی هیچ از مقامات عربستان سعودی به وی نگفت که چرا چنین میکنی؟.
وی در چند ماه گذشته به بازداشت برخی شخصیتهای عربستان سعودی اعتراض کرد. او متوجه موارد بسیار زیاد نقض حقوق بشر در این کشور بود. از دیدگاه او، حضور نیروهای عربستان سعودی در یمن به جای حل بحران این کشور باعث تشدید آن میشود. همه ما در این موارد این با جمال خاشقجی همعقیده هستیم.»
گفتنی است جمال خاشقجی، روزنامهنگار اهل عربستان سعودی سردبیر سابق روزنامه الوطن و ستوننویس واشنگتنپست روز دوم ماه اکتبر جاری به منظور انجام امور رسمی وارد کنسولگری این کشور در استانبول شده و از آن خارج نشد.
پلیس ترکیه ضمن تایید عدم خروج او از کنسولگری عربستان سعودی در استانبول اعلام کرده که همزمان با ورود او به این محل 15 مقام امنیتی عربستان نیز با دو پرواز وارد این شهر شده و پس از مدت کوتاهی از ترکیه رفتهاند.
روز پنجشنبه 18 اکتبر دادستانی استانبول نیز اعلام کرد که بررسی و تفحص واحدهای امنیتی و قضایی ترکیه از اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی مطابق با قوانین و معاهدات بین المللی ادامه دارد.
ریاض بامداد شنبه 20 اکتبر طی بیانیهای کشتهشدن خاشقجی در داخل کنسولگری این کشور در استانبول را تأیید کرد. به گفته دادستان کل عربستان سعودی، قاشقجی بعد از "درگیری" با چند نفر ساختمان کنسولگری "فوت" کرده و 18 شهروند این کشور در ارتباط با این حادثه بازداشت شدهاند.
