21 مارس 2025•بهروزرسانی: 22 مارس 2025
استانبول/خبرگزاری آنادولو
پروفسور دکتر مصطفی نایل آلکان از دانشگاه حاجی بایرام ولی آنکارا، در تحلیلی برای خبرگزاری آنادولو به بررسی اهمیت روابط ترکیه و اتحادیه اروپا در دورهای که روابط فراآتلانتیکی دستخوش تحولات است، پرداخته است.
آلکان با بیان این با آغاز دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، نظرسنجیهای انجامشده در اروپا درباره دیدگاه مردم نسبت به او نتایج قابل توجهی را نشان میدهد، تصریح کرد : طبق یک نظرسنجی، 78 درصد از انگلیسیها، 74 درصد از آلمانیها و 69 درصد از فرانسویها، ترامپ را به عنوان تهدیدی برای کشور خود میدانند. همچنین، 85 درصد از آلمانیها، فرانسویها را شریک قابل اعتمادی میبینند، در حالی که این رقم برای انگلیس 78 درصد و برای ایالات متحده تنها 16 درصد است.
وی با تاکید بر این که در دوره ریاستجمهوری ترامپ، انتظار میرود سیاستهای دفاعی اروپا تغییرات چشمگیری را تجربه کند، گفت: در مواجهه با احتمال کاهش حمایتهای امنیتی آمریکا، اتحادیه اروپا به دنبال مدیریت این چالش و همزمان تقویت توان دفاعی خود است. تصمیم کمیسیون اروپا برای تخصیص 150 میلیارد یورو به بخش دفاعی، نشاندهنده عزم جدی این اتحادیه برای کاهش وابستگی به آمریکا، بهویژه در حوزههایی مانند دفاع هوایی است.
- کشورهای اتحادیه اروپا تلاش دارند در برابر سیاستهای ترامپ جبههای متحد تشکیل دهند
ادامه مقاله مصطفی نایل آلکان، استاد دانشگاه حاجی بایرام ولی به شرح زیر است:
از سوی دیگر، اقدامات ترامپ بر تحولات داخلی اروپا پس از برگزیت نیز تأثیرگذار بوده و روند نزدیکی استراتژیک میان اتحادیه اروپا و بریتانیا را سرعت بخشیده است.
به نظر میرسد بریتانیا، فرانسه و آلمان بار دیگر به عنوان یک مثلث قدرتمند در عرصه سیاست و امنیت ظاهر شوند. مکانیسمهایی مانند صندوق دفاع اروپا میتوانند زمینهساز استقلال بیشتر اروپا در حوزه امنیتی شوند و مشارکت احتمالی بریتانیا در این صندوق نیز میتواند گامی کلیدی در راستای تقویت انسجام دفاعی قاره باشد.
لهستان و کشورهای بالتیک، با توجه به سیاستهای تهاجمی روسیه در قبال اوکراین و مداخلات نظامی آن، بیش از هر زمان دیگری احساس تهدید میکنند. نزدیکی جغرافیایی این کشورها به روسیه و قرار گرفتن در مناطقی که مستقیماً تحت تأثیر این مداخلات هستند، به نگرانیهای امنیتی آنها دامن زده است.
در این شرایط، تردیدهای ترامپ درباره تعهدات ناتو و تمایل او به رویکردی مستقلتر در قبال امنیت اروپا، بر این نگرانیها افزوده و لهستان و کشورهای بالتیک را به سمت بازبینی و تقویت سیاستهای دفاعیشان سوق داده است.
- روابط ترکیه و اتحادیه اروپا در مسیر جدید
استاد دانشگاه تاکید کرد: اتحادیه اروپا ترکیه را به عنوان یک متحد استراتژیک و بازیگری کلیدی در امنیت منطقهای میبیند و در این راستا، به دنبال بازتعریف و تقویت روابط دوجانبه است. جنگ روسیه و اوکراین، جایگاه ترکیه را در ناتو بیش از پیش برجسته کرده و نقش حیاتی آن در حفظ توازن منطقهای را پررنگتر ساخته است.
ترکیه، با اتخاذ سیاستی متعادل، ضمن همراهی با غرب، گفتوگوهای خود را با روسیه و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور این کشور، حفظ کرده است. این رویکرد، اتحادیه اروپا را نگران ساخته که از دست دادن ترکیه میتواند به نفع قدرتهای بزرگی مانند روسیه و چین تمام شود. به همین دلیل، بروکسل تلاش میکند تا با سیاستگذاریهای جدید، از موقعیت استراتژیک ترکیه حمایت کرده و این کشور را به عنوان شریک قابل اتکای خود در منطقه حفظ کند.
اتحادیه اروپا، به ویژه پس از حملات روسیه به اوکراین، اقدامات مهمی برای تقویت روابط خود با ترکیه انجام داده است. ارتباطات قوی ترکیه با غرب و پیوندهای استراتژیک آن با خاورمیانه، قفقاز و آسیا، فرصتهای قابل توجهی برای اتحادیه اروپا ایجاد میکند.
اروپا با درک تأثیر ترکیه در سیاست خارجی و نقش جهانی آن، در پی ایجاد یک مشارکت مؤثر با ترکیه برای مقابله با تهدیدات روسیه و چین است. نقش ژئوپلیتیکی ترکیه و اهمیت استراتژیک آن در حوزه امنیت، زمینهساز فرصتهای بیشتری برای همکاری و نزدیکی میان ترکیه و اتحادیه اروپا خواهد بود.
در این چارچوب، تمایل اتحادیه اروپا به تقویت روابط با ترکیه بهعنوان یک استراتژی حیاتی در زمینه امنیت منطقهای و رقابت جهانی مطرح میشود. اتحادیه اروپا در دوره اخیر در پی یافتن همپیمانان جدید در حوزه دفاعی بوده است. پس از شکافهای موجود در روابط فراآتلانتیکی و تنشهای دوران ترامپ، اتحادیه اروپا بهطور فزایندهای به اعتماد خود به آمریکا شک کرده و به دنبال مسیری مستقلتر در حوزه دفاعی است.
در این مسیر، ظرفیت نظامی قوی ترکیه و پیشرفتهای صنعت دفاعی آن، مزایای مهمی برای اروپا به همراه دارد. ترکیه با داشتن دومین ارتش بزرگ در ناتو و حضور فعال 500 هزار سرباز، نقش اساسی در تأمین امنیت منطقهای ایفا میکند.
موضع ترکیه در جنگ اوکراین، تأثیرگذاری آن را در سیاستهای امنیتی منطقهای و جهانی افزایش میدهد. ترکیه با قرار گرفتن در کنار اوکراین، به الحاق کریمه اعتراض کرده و اعلام کرده است که آماده است تا در چارچوب مأموریت صلح، نیرو به اوکراین اعزام کند. علاوه بر این، میانجیگری ترکیه در موضوع کریدور غلات بین روسیه و غرب، نقش آن را در دیپلماسی و امنیت بینالمللی تقویت میکند. این موقعیت استراتژیک ترکیه، آن را به شریکی ضروری برای اتحادیه اروپا تبدیل کرده است.
اگرچه عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا در کوتاهمدت همچنان نامشخص است، همکاریهای در حوزه دفاع و امنیت میتواند برای هر دو طرف دستاوردهای مهمی به همراه داشته باشد. در این مرحله، ترکیه میتواند بهعنوان یک قدرت کلیدی برای تأمین امنیت و شکلگیری آینده اتحادیه اروپا نقشآفرینی کند. اتحادیه اروپا بدون ترکیه ممکن است با چالشهایی در تبدیل شدن به یک بازیگر جهانی مواجه شود.
در نهایت، با به قدرت رسیدن ترامپ، روابط بین اتحادیه اروپا و ایالات متحده تحت تأثیر تغییرات بزرگی قرار گرفت. این وضعیت اتحادیه اروپا را وادار کرد تا در استراتژیهای امنیتی و دفاعی خود تجدید نظر کند. بحث درباره تشکیل یک ارتش اروپایی گامی مهم در این راستا است.
با این حال، نقش استراتژیک ترکیه در تقویت توان دفاعی اروپا بسیار حیاتی است. از یک سو، تلاشهای اروپا برای دستیابی به استقلال بیشتر در حوزه امنیت و دفاع ادامه دارد و از سوی دیگر، نقش ترکیه در این فرآیند برجستهتر میشود. ترکیه با توجه به ظرفیت نظامی قوی خود در ناتو، میتواند بهعنوان شریکی ضروری برای تأمین امنیت اروپا مطرح گردد.
[پروفسور دکتر مصطفی نایل آلکان، عضو هيئت مدیره دانشگاه حاجی بایرام ولی آنکارا اسات.]
*نظرات مطرحشده در این تحلیل، موضع رسمی خبرگزاری آنادولو را منعکس نمیکند.
