08 اکتبر 2026•بهروزرسانی: 08 اکتبر 2026
ساکاریا / خبرگزاری آنادولو
هشتمین «کنگره سیاست و جامعه در خاورمیانه» توسط موسسه خاورمیانه دانشگاه ساکاریا در مرکز فرهنگ و کنگره تورگوت اوزال این دانشگاه با عنوان «نظم بین‌المللی در حال تغییر و خاورمیانه: چرخش به آینده؟»، با حضور دانشگاهیان از کشورهای مختلف برگزار می‌شود.
این کنگره که به موضوعاتی مانند مسئله فلسطین، خاورمیانه پس از اکتبر 2023، ایران و امنیت منطقه‌ای، تحولات سوریه، معماری امنیتی خلیج، سیاست‌های منطقه‌ای ترکیه، حقوق بین‌الملل، هوش مصنوعی و فناوری‌های جنگی و نظم منطقه‌ای در حال تغییر خواهد پرداخت، فردا به کار خود پایان خواهد داد.
پروفسور دکتر اوزر کوسه‌اوغلو، معاون رئیس دانشگاه ساکاریا، در مراسم افتتاحیه گفت: این کنگره به بستری مهم برای گرد هم آوردن دانشگاهیان و متخصصان ترک و خارجی که سهم قابل توجهی در زمینه مطالعات خاورمیانه داشته‌اند، تبدیل شده است.
کوسه‌اوغلو خاطرنشان کرد که برای بحث در مورد خاورمیانه، منطقه‌ای که محل سکونت برخی از قدیمی‌ترین تمدن‌های جهان بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی تاریخ بشر داشته است، گرد هم آمده‌اند.
او با اشاره به موضوع اصلی کنگره اظهار داشت که آنچه امروز در خاورمیانه اتفاق می‌افتد، نه تنها منطقه، بلکه کشورهای سازنده نظام بین‌المللی را نیز نشان می‌دهد.
کوسه‌اوغلو با اشاره به اینکه سه سال از نسل‌کشی اسرائیل در غزه می‌گذرد، گفت: سه سال است که شاهد نابودی مردم در برابر چشمان جهانیان هستیم. ده‌ها هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند. بیمارستان‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، عبادتگاه‌ها تا حد زیادی ویران شده‌اند. میلیون‌ها نفر از اساسی‌ترین نیازهای انسانی خود محروم شده‌اند. غزه، در وضعیت فعلی خود، نه تنها برای مردم فلسطین، بلکه برای وجدان تمام بشریت به یک آزمون تبدیل شده است.
معاون رئیس دانشگاه ساکاریا اظهار داشت که سیاست‌های نظامی اجرا شده توسط دولت اسرائیل پس از اکتبر 2023 فراتر از مرزهای دفاع مشروع بوده و این دوره به عنوان لکه ننگی تاریک و دوره‌ای از ویرانی در تاریخ ثبت شده است.
کوسه‌اوغلو با اشاره به این واقعیت که حملات مداوم و فاجعه انسانی علیرغم آتش‌بس حاصل شده در سال 2025 نشان می‌دهد که توقف خصومت به تنهایی کافی نیست، اظهار داشت: آنچه در غزه اتفاق می‌افتد نشان می‌دهد که حقوق بین‌الملل و سیستم حاکمیت جهانی نیز در معرض یک آزمون جدی قرار دارند. تصمیمات مکانیسم‌های سازمان ملل، اقدامات دادگاه‌های بین‌المللی و استانداردهای دوگانه اعمال شده در رابطه با حقوق جهانی در مورد حفاظت از غیرنظامیان، منجر به سوالات و تحقیقات جدی در مورد مشروعیت نظم بین‌المللی فعلی می‌شود.
او اظهار داشت که ترکیه در تلاش است تا سیاستی منطقی را دنبال کند که هم مسئولیت‌های بشردوستانه و هم واقعیت‌های منطقه‌ای را در مواجهه با تنش‌ها در خاورمیانه در نظر بگیرد.
وی تأکید کرد: تحت رهبری رئیس جمهور رجب طیب اردوغان، ترکیه به طور جدی از حقوق مشروع مردم فلسطین در سطح بین‌المللی دفاع می‌کند، مراقب باز نگه داشتن کانال‌های دیپلماتیک و مذاکره است و تلاش‌های قابل توجهی در ارائه کمک‌های بین‌المللی و دستیابی به صلح پایدار انجام داده است.
- ما نمی‌خواهیم خاورمیانه را صرفاً از طریق بحران‌های کوتاه‌مدت درک کنیم
ییلدیریم توران، دانشیار و مجری کنگره نیز طی سخنانی، خاطرنشان کرد: سعی داریم خاورمیانه را نه تنها از طریق بحران‌های کوتاه‌مدت، بلکه از طریق ساختارهای تاریخی، نهادی و ژئوپلیتیکی که نظم منطقه‌ای را شکل می‌دهند، درک کنند.
توران اظهار داشت که کنگره امسال طیف آکادمیک گسترده‌ای دارد و آنها مسائل مختلفی را از نظریه‌های روابط بین‌الملل گرفته تا تشکیل دولت، از بازیگران غیردولتی گرفته تا نظم منطقه‌ای و سیاست اتحاد، از جنگ، درگیری و حقوق بین‌الملل گرفته تا اقتصاد سیاسی، از سیاست‌های منطقه‌ای قدرت‌های بزرگ گرفته تا گسترش جهانی قدرت‌های منطقه‌ای مورد بحث قرار خواهند داد.
او اظهار داشت: 121 شرکت‌کننده در این کنگره مقالاتی ارائه خواهند داد و محققانی از کشورهای متعددی از جمله ترکیه، ایران، اسپانیا، الجزایر، فلسطین، سوریه، مصر، اردن، آذربایجان، بنگلادش و بلغارستان در این کنگره حضور دارند.
وی افزود که محققانی از محافل دانشگاهی مختلف در کلمبیا، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، چین، نیجریه، ازبکستان، گرجستان و سودان، آثار خود را به صورت حضوری و آنلاین به اشتراک خواهند گذاشت.
پس از سخنرانی‌ها، پروفسور فواز آ. گرگس، استاد روابط بین‌الملل در مدرسه اقتصاد لندن، سخنرانی افتتاحیه کنگره را ایراد کرد و به آینده خاورمیانه در نظم منطقه‌ای و بین‌المللی در حال تغییر پرداخت.
در برنامه افتتاحیه، پروفسور دکتر نبی میش، هماهنگ‌کننده کل بنیاد پژوهش‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ترکیه، پروفسور دکتر تونجای کارداش، مدیر موسسه خاورمیانه دانشگاه ساکاریا و اعضای هیئت علمی، دانشگاهیان کشورهای مختلف و دانشجویان حضور داشتند.
