15 آگوست 2025•بهروزرسانی: 16 آگوست 2025
آنکارا/ خبرگزاری آنادولو
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در مقالهای با عنوان «وجدان بشریت در غزه آزموده میشود» که روز جمعه به زبانهای عربی و انگلیسی در وبسایت الجزیره منتشر شد، حملات مداوم اسرائیل به نوار غزه را نشانه فرسایش بیسابقه اصول حقوق بینالملل و ارزشهای انسانی دانست و تأکید کرد این بحران همانند «کاغذ تورنسل» میزان پایبندی جامعه جهانی به عدالت را آشکار میکند.
برهانالدین دوران، رئیس اداره ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه در حساب کاربری خود در رسانه اجتماعی «نکست سوسیال» اعلام کرد که رئیس جمهور ترکیه این مقاله را برای شبکه الجزیره نوشته است.
رئیس جمهور ترکیه با اشاره به کشته شدن بیش از 61 هزار فلسطینی، عمدتاً زنان و کودکان، از آغاز حملات در اکتبر 2023، افزود: «بیتفاوتی و رویکرد دوگانه قدرتهای غربی در قبال این جنایات، به اسرائیل جسارت ادامه ظلم را داده است. آنها که برای کوچکترین حادثه در دیگر نقاط جهان واکنش شدید نشان میدهند، در برابر قتلعام در غزه سکوت اختیار کردهاند.»
وی با بیان اینکه «دفاع از فلسطین دفاع از ارزشهای مشترک بشری است»، خواستار توقف فوری حملات، برقراری آتشبس پایدار، بازگشایی گذرگاههای انسانی، ارسال بیوقفه کمکها، درمان مجروحان و آغاز روند قضایی بینالمللی علیه عاملان جنایات جنگی شد.
اردوغان تصریح کرد که تنها راهحل پایدار، تشکیل دولت مستقل فلسطین در مرزهای 1967 با پایتختی قدس شرقی است و هر راهکار دیگری بحران را طولانیتر خواهد کرد.
وی یادآور شد که ترکیه از نخستین روزهای بحران با ارسال محمولههای کمک، انتقال مجروحان برای درمان در بیمارستانهای ترکیه و تلاشهای دیپلماتیک، در کنار مردم فلسطین ایستاده و آماده ایفای نقش فعال در مذاکرات صلح عادلانه است.
اردوغان در ادامه این مقاله با اشاره به نقش ترکیه در دیپلماسی انسانی، خاطرنشان کرد که آنکارا در چارچوب سازمان ملل و سازمان همکاری اسلامی، همچنان به تلاشهای خود برای برقراری آتشبس و میانجیگری میان گروههای فلسطینی ادامه میدهد. او یادآور شد که در نشست ناتو در 25 ژوئن در لاهه، بر لزوم تبدیل آتشبس شکننده به صلح پایدار تأکید کرده و هشدار داده بود که «غزه دیگر وقتی برای از دست دادن ندارد».
وی با محکوم کردن حملات اسرائیل، این اقدام را «نقض» قوانین بینالمللی دانست و اعلام کرد که اسرائیل سیاستهای مجازات جمعی را اجرا میکند.
او این اقدامات را «نسلکشی» تلقی کرد و افزود که ترکیه همراه با قطر و دیگر کشورهای منطقه در زمینه دسترسی بشردوستانه، مذاکرات آتشبس و بازسازی غزه همکاری نزدیک دارد.
اردوغان با بیان اینکه «ترکیه آماده است نقش تنظیمکننده این روند را برعهده گیرد»، نقش پیشرو قطر را در تلاش برای رساندن کمکهای انسانی و توقف کشتار ستود و هشدار داد که خشونت در غزه تنها امنیت فلسطینیها را تهدید نمیکند بلکه ثبات کل منطقه را نیز به خطر میاندازد.
وی با اشاره به افزایش تنش میان اسرائیل و ایران، خطر گسترش یک درگیری تمامعیار را یادآور شد و افزود: «این وضعیت میتواند توازن امنیتی از مدیترانه شرقی تا خلیج بصره (فارس) را برهم زند. تشدید بحران، موجهای جدید مهاجرت، افراطگرایی و تهدید جدی علیه امنیت انرژی ایجاد خواهد کرد. مسئله غزه فراتر از یک بحران انسانی، یک موضوع راهبردی برای امنیت و صلح جهانی است.»
رئیس جمهور ترکیه در ارتباط با راهکار این وضعیت گفت: اعلام فوری آتشبس، توقف بدون شرط حملات، ایجاد گذرگاههای انسانی برای رساندن غذا، آب و دارو، و تشکیل سازوکارهای بینالمللی برای حفاظت از غیرنظامیان راهکار روشن این روند است.
همچنین، به گفته وی، جنایات جنگی و نقض حقوق بشر باید در دیوان کیفری بینالمللی و دیوان دادگستری بینالمللی بررسی و عاملان آن پاسخگو شوند.
اردوغان تأکید کرد که به سازمانهای امدادی، بهویژه آنروا که تحت فشار اسرائیل قرار دارد، باید منابع پایدار اختصاص یابد.
وی بازسازی غزه را فراتر از ساخت دوباره ساختمانها دانست و گفت این روند باید شامل آموزش، بهداشت، زیرساخت، توسعه اقتصادی و تضمین حقوق نمایندگی سیاسی باشد.
او تصریح کرد که این روند باید با مشارکت مستقیم مردم محلی و تحت نظارت سازمان ملل و نهادهای منطقهای اجرا شود.
اردوغان افزود: پایه صلح پایدار، به رسمیت شناختن کشور مستقل، دارای حاکمیت و تمامیت ارضی فلسطین است. راهحل دو کشوری، تنها کلید صلح و ثبات در منطقه است.
وی با اشاره به کشته شدن تعداد زیادی خبرنگار در ماههای اخیر، بهویژه از شبکه الجزیره، این اقدامات را «وحشیانهترین حملات علیه آزادی مطبوعات و حق دسترسی به اطلاعات» توصیف کرد و گفت که یاد و خاطره این روزنامهنگاران، نماد جستوجوی عدالت باقی خواهد ماند.
اردوغان خاطرنشان کرد: مسئله فلسطین و غزه، فراتر از مرزها، آزمون مشترک بشریت است. نباید فراموش کنیم که بیتفاوتی در برابر فجایع بوسنی و رواندا چه بهای سنگینی برای کرامت انسانی داشت. از این رو، موضع قاطع ترکیه در قبال غزه هم یک مسئولیت اخلاقی و هم یک ضرورت راهبردی است. ما همراه با قطر و دیگر بازیگران معتقد به دیپلماسی انسانی، برای دستیابی به صلح پایدار، عادلانه و شرافتمندانه تلاش خواهیم کرد. ما معتقدیم صلح غیرممکن نیست، بلکه ضرورتی دیرهنگام است. برای تحقق آن، تمام توان خود را به کار میگیریم. تاریخ ثبت خواهد کرد چه کسانی وارد عمل شدند و چه کسانی چشم بر ظلم در غزه بستند. غزه وقتی برای از دست دادن ندارد. جامعه جهانی باید به ندای وجدان جهانی گوش دهد و اقدام کند. آینده بشریت با شجاعت گامهایی که امروز برداشته میشود، شکل خواهد گرفت.
