07 اکتبر 2017•بهروزرسانی: 08 اکتبر 2017
آنکارا/ ژیلا محمدخانی/خبرگزاری آناتولی
نشست «شاخصههای روابط ایران - روسیه و بازتاب آن در سوریه» از سوی مرکز مطالعات ایران «ایرام» و «مرکز مطالعات معاصر حرمون» با حضور اساتید٬ کارشناسان و دانشجویان در سالن کنفرانس ایرام در آنکارا برگزار شد.
پروفسور احمد اویسال مدیر ایرام به عنوان اولین سخنران این نشست با اشاره به تحولات اخیر منطقه ای و جهانی، گفت: "با توجه به تحولات اخیر بین المللی و منطقه ای در حال تجریه دوره بسیار متفاوتی هستیم. اخیرا نیز شاهد تجزیه سوریه و عراق هستیم که می تواند در نوع روابط و صف بندی کشورها موثر واقع شود. رژیم اسد تاکنون می توانست سه بار سقوط کند که هر بار با یاری یکی از کشورها و گروهها سرپا ایستاد. بار اول حزب الله کمک کرد و بار دوم ایران و بار سوم روسیه به کمک این رژیم آمد".
پروفسور اویسال در ادامه با تاکید بر اهمیت ترکیه به منظور بازسازی سوریه، ادامه داد: "البته روسیه و ایران به خوبی می دانند که برای بازسازی سوریه و برقراری ثبات در این کشور به ترکیه نیاز دارند. تحت چنین شرایطی روند آستانه در قزاقستان شروع شد. نخست ایران چندان مایل به ورود به این روند نبود که با آمدن ترامپ به مقام ریاست جمهوری آمریکا و بالاگرفتن تنش میان ایران و عربستان سعودی، تهران نیز به اجلاس آستانه پیوست".
عبدالله ترکمانی پژوهشگر مرکز حرمون نیز به عنوان دومین سخنران این نشست با بیان اینکه ژئوپلیتیک ایران برای روسیه بسیار مهم است، تصریح کرد:
«در روابط سیاسی همواره مسایل جغرافیایی نقش مهمی دارد. ایران به آسیای مرکزی راه دارد. روابط دو کشور ایران و روسیه بر این اساس شکل می گیرد. اگر سیاست روسیه را مدنظر بگیریم. ژئوپلیتیک ایران برای روسیه بسیار مهم است. دولتهای بزرگ همیشه به دنبال کشورهای ایزوله شده هستند. ایران یکی از مهم ترین کشورهای خاورمیانه و خلیج است. روسیه هم این نکته را در نظر گرفته است.
روسیه مدتهاست رویای گسترش دارد. نزدیک به 20 میلیون مسلمان در آسیای میانه زندگی می کنند. روسیه این منطقه را حیاط خلوت خود می داند و با نیرویی که از ایران می گیرد این مطقه را بر اساس سیاست خود می خواهد شکل دهد. ایران متاثر از فشارهای آمریکا است و از این رو با روسیه همکاری می کند. در واقع ایران با همکاری روسیه می تواند مانغ نفوذ آمریکا در منطقه شود.
روسیه در 20 سال اخیر در منطقه حضور نداشت و ایران در بازگشت روسیه به منطقه و تداوم حضورش در آن موثر بوده است. روسیه نیز در این میان از طریق ایران بر آمریکا و اروپا فشار وارد می آورد. از لحاظ روابط نظامی نیز باید بگوییم که فروش سلاح به ایران و تسلیح این کشور با سلاحهای روسی مطرح بوده ولی فراموش نکنیم که این فروش در حد کاملا کنترل شده و ضمن ارسال سلاحهای غیر مدرن صورت گرفته است.
روسیه به ایران اطمینان کامل ندارد. حتی در برخی موارد منافع طرفین با هم اختلاف پیدا می کند. چراکه منافع طرفین بعضا در تضاد با یگدیگر هستند. روسیه به خاطر داشتن حق وتو٬ از این امتیاز خود در مسئله سوریه استفاده کرده است. ایران نیز از این نیروی روسیه استفاده می کند. هر دو کشور، اروپا و آمریکا را هدف حملات خود قرار داده اند. نباید فراموش کرد که اگر یکی از طرفین اروپا یا آمریکا مورد هدف قرار گیرد، طرف دیگر به کمکش می آید.
ایران در اصل در آرزوی برقراری و یا بهبود روابط با اروپاست. روسیه نیز ایران را از یک طرف به عنوان متحد منطقه ای خود می داند و از سوی دیگر نیز مانع گسترش و نفوذ بیشتر آن در منطقه می شود. روسیه، ایران را کشوری خطرناک می داند چراکه ایران 4 پایتخت کشورهای عربی را تحت کنترل خود قرار داده و درصدد تاسیس هلال شیعی است. بنابراین روسیه نمی خواهد ایران سلاح هسته ای داشته باشد.
حذف حاکمیت آمریکا در منطقه هدف مشترک روسیه و ایران است. اگر اروپا و آمریکا یک پیشنهاد خوب ارائه دهند، هر یک از دو کشور ایران و روسیه ممکن است این روابط را برهم زنند. همکاری ایران و روسیه در سوریه نوعی همکاری اجباری است. روسیه با درخواست ایران در 2015 به سوریه آمد.
برای ایران، رژیم اسد و محدود کردن سهم روسیه در سوریه مهم است. ایران شاهد تاثیر روسیه در سوریه بوده است. ضمن اینکه برای ایران پیروزی در سوریه بسیار مهم است. ایران می خواهد پروژه خود را به ظهور برساند. ایران باید بداند که نمی تواند در سوریه موفقیت کامل داشته باشد. ایران با نیروهای افغان، پاکستانی، عراقی و ایرانی در سوریه می جنگد. ولی روسیه تنها با جنگنده های خود در سوریه حضور دارد. این نشانگر اختلاف و تضاد منافع دو کشور در سوریه نیز است.»
