21 آوریل 2017•بهروزرسانی: 22 آوریل 2017
آنکارا/ ژیلا محمدخانی/ خبرگزاری آناتولی
پرفسور کیهان برزگر، رئیس پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه و عضو هیات علمی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی ایران در همایش بین المللی «تداوم و تحول در آفریقای شمالی، ترکیه و ایران» که از سوی مرکز مطالعات ایرانی «ایرام» با حضور محققانی از کشورهای مختلف جهان در دانشگاه یلدیریم بایزید در آنکارا پایتخت ترکیه برگزار می شود، در رابطه با سیاست خارجی ایران گفت: فهم دقیق روابط ایران و ترکیه نیازمند توجه به گرایش های جدید در سیاست خارجی ایران است.
ادامه سخنان برزگر به شرح زیر است:
- شاید در حال حاضر ما شاهد رشد و افزایش برخی از مشکلات در روابط ایران و ترکیه هستیم، اما من آن را به عنوان یک عامل جدایی و یا یک تفاوت ساختاری عمیق میان دو کشور نمی بینم.
- برای فهم دقیق روابط ایران و ترکیه باید گرایش های جدید در سیاست خارجی ایران را مد نظر قرار دهیم. این گرایشات جدید با روند تغییرات و مقررات جدید نیز همراه است. گرایش های جدید در سیاست خارجی ایران در عین حال مرتبط با روابط این کشور با غرب و ایالات متحده نیز هست.
- یکی دیگر از عوامل موثر بر سیاست خارجی ایران در دوره اخیر، توافقنامه هسته ای بین ایران و گروه 5+1 است که موجب بروز تغییر و تحولات سیاسی در ایران شده و سبب ایجاد اعتماد به نفس برای ایرانیان در جامعه بین المللی گردیده است. البته تحولات در سیاست خارجی تنها محدود به ایران نبوده و چنین تغییراتی در سیاست خارجی ترکیه و عربستان نیز مشاهده می شود.
- تعادل اقتصادی اخیر ترکیه، فرصت های زیادی در زمینه سیاست خارجی فراهم کرده است. هم اینک می توان گفت ترکیه، ایران و عربستان سعودی به قدرت های اصلی در منطقه تبدیل شده اند.
- در چنین شرایطی تحولات اخیر میان ترکیه، ایران و عربستان سعودی ناشی از تفاوت ها نبوده، بلکه ناشی از اختلاف قرائت ها و فهم شرایط موجود در عرصه سیاست خارجی است. این در حالی است که دولت ایران در تعیین سیاست خارجی اش عمل گرایانه رفتار می کند و این رویکرد در سیاست های ایران ادامه خواهد داشت.
- روابط ترکیه و ایران تحت تاثیر بحران های منطقه ای قرار گرفته و گاهی اوقات این روابط تحت تاثیر تفاوت های سیاسی قرار می گیرد و آسیب می بیند. روابط بین ترکیه و ایران، بر «توازن قوا» استوار است. ادعای موجود در زمینه تغییر این توازن به نفع ایران، منعکس کننده حقیقت نیست.
- معادله قوا میان ایران و ترکیه باید تغییر کند. دلیل اهمیت این تغییر آن است که این مقوله از بیرون بر منطقه تحمیل شده است. برخی از کشورهای عربی به توافق هسته ای منفی نگاه می کنند. از منظر کشورهای عربی در این خصوص بیشتر از خود موضوع توافق هسته ای، بر نقش منطقه ای ایران تاکید می شود.
- در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما، آمریکا در تلاش بود تا ایران قادر به مشارکت در معادلات منطقه ای شود. این موضوع به آن دلیل بود که واشنگتن متوجه شده بوده ایران، نه بخشی از مسئله، بلکه بخشی از راه حل در منطقه است.
- روابط میان ترکیه و ایران بر شالوده های امنیتی، اقتصادی و سیاسی استوار است. بروز اختلاف در برخی از مسائل چون بحران سوریه به آن دلیل است که دو کشور نقش های متفاوتی را برگزیده اند.
