29 اکتبر 2022•بهروزرسانی: 31 اکتبر 2022
استانبول/ شاهین دمیر/ خبرگزاری آناتولی
علی (الکساندر) رهبری آهنگساز و رهبر ایرانی ارکسترهای معروف جهان که رهبری ارکستر «سیآرآر» در شب جشن نود و نهمین سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه را در سال جمال رشید ری استانبول را بر عهده دارد، در یک گفتوگوی اختصاصی با خبرگزاری آناتولی ضمن ابراز احساسات خود نسبت به این برنامه به بررسی سابقه و نحوه مدیریت موسیقی کلاسیک در ترکیه و ایران پرداخت.
رهبری با بیان این که قدمت موسیقی کلاسیک در ترکیه به حدود 200 سال قبل میرسد، گفت: خیلی از اهالی ترکیه از این موضوع اطلاعی ندارند. مردم خارج از ترکیه هم زیاد نمی دانند. ولی همه باید بدانند که ترکیه سابقه خیلی زیادی دارد. ترکیه آهنگسازهایی مانند احمد عدنان سایگون دارد که در دنیا درجه یک هستند.
این رهبر ارکستر با سابقه ایرانی گفت: اغلب مردم ترکیه به اندازه کافی نمیدانند که 40 - 50 سال پیش نیز آهنگسازان درجه یک داشتند. در این شکی نیست. البته به مرور زمان تا فاضل سای آهنگساز و پیانیست معروف ترکیهای پیشرفت کرده ولی ترکیه همیشه آهنگسازان درجه یک داشته است.
وی دلیل این موضوع را قرابت جغرافیایی ترکیه به اروپا دانست و گفت: چون رابطهشان با آهنگسازان اروپایی در مقایسه با ایران بسیار نزدیک بوده است. ما خیلی دور بودیم، طول کشیده تا همه چیز به تهران برسد. اما به استانبول و آنکارا بیش از صد سال پیش رسیده است.
«بودجه اختصاص داده شده برای نوازندگان در ایران کافی نیست»
او با توجه به این که هم در دوره قبل و بعد از انقلاب رهبری ارکستر تهران را بر عهده داشته است، در رابطه با وضعیت نوازندگان ایرانی گفت: سطح نوازندگان خیلی بالاست. 30 سال در آنجا نبودم ولی وقتی 17 سال پیش بعد این 30 سال برگشتم، دیدم که سطح نوازندگان بالا است. بزرگترین مشکل این است که بودجهای که در اختیار نوازندگان قرار میدهند، کافی نیست و به اندازه کافی رهبر موسیقی ندارند. به قول آرتورو توسکانینی رهبر معروف ایتالیایی در قرن بیستم «ارکستر بد وجود ندارد، رهبر بد وجود دارد.در ایران اگر بودجه میگذاشتند و مانند ترکیه خودتان می دانید که بودجه گذاشتند در صورت نیاز رهبر از خارج دعوت میکنند. همیشه هم این کار را کردند. در ایران این اقدام انجام نشد. حتی رهبران خوب ایرانی را از خارج نیاوردند که رهبری کنند. چون میخواستند که صرفهجویی کنند که این اقدام اشتباه است. نوازنده و آهنگساز به اندازه کافی است».
«از کودکی نسبت به ترکیه سپماتی دارم»
رهبری در خصوص اولین تجربه سفر خود به ترکیه که در 12 سالگیاش رقم خورده است، گفت: وقتی 12 سال داشتم به همراه یک نفر دیگر به عنوان نمایندگان ایران از طرف هلال احمر برای شرکت در برنامه هنری به منطقه پندیک استانبول دعوت شده بودم. در آن موقع دوستهایی پیدا کردم و از همان موقع سمپاتی در رابطه با ترکیه ایجاد شد. بعد از آن ارکسترهای مهم ترکیه در استانبول، آنتالیا و ازمیر را با وجود این که وقتش را هم نداشتم و جاهای دیگر هم کار میکردم، ولی آمدم و با علاقه رهبری کردم .
او همچنین در این زمینه ادامه داد: من سابقه زیادی در اینجا دارم. اولین کنسرتم با ارکستر سمفونیک استانبول حدود سی سال پیش بود. من در آن موقع فقط برای یک کنسرت آمده بودم ولی فکر کنم بعد از آن در 15 سال گذشته هر بار8 الی 10 کنسرت داشتم. . یعنی ضمن این که مدیر ارکستر فیلارمونیک بروکسل یا پراگ و جاهای مختلف بودم، همیشه به ترکیه می آمدم.
«اجرا در سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه برای من افتخار است»
علی رهبری که قرار است 29 اکتبر در جشن نود و نهمین سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه در استانبول بر روی صحنه برود، از احساسات خود در این زمینه گفت: البته این اولین بار نیست چندین بار است که این روز را رهبری کردم برای من باعث افتخار است که من به عنوان یک ایرانی را برای این اجرا انتخاب کردند. خیلی خوشحالم.
وی در خصوص جزئیات رویداد امروز اظهار داشت: برنامه ما با دو آهنگساز ترکیه است. فرید توزون آهنگساز قدیمی ترکیه و فاضل سای آهنگساز جوان ترکیه است. یک قسمت برنامه از آهنگسازان ترکیه و قسمت دوم از «شهرزاد» اثر نیکولای ریمسکی کورساکف است.
رهبری در مورد علاقه هنردوستان ترکیهای به وی را یک «علاقه حرفهای» دانست و گفت: چون من اینجا به جز رهبری ارکستر برنامهای نداشتم. کنسرتهای من همیشه پر بوده و مردم آمدند. در اغلب برنامههایی که بدون سولیست بود و تنها من رهبری میکردم این وضعیت به این شکل بوده است. حتی دو هفته پیش در مرکز فرهنگی آتاترک کنسرت داشتم دوباره همینطور سالن پر بود.
وی در مورد همراهی الوین خوخا غنیاف، ویولونیست جوان ترکیهای در این برنامه گفت: تا به حال برنامه ای با هم نداشتیم اما خیلی از ایشان به من تعریف شد و من اطمینان دارم که خیلی برنامه خوبی خواهد شد.
این رهبر ارکستر سرشناس ایرانی در پایان از مردم ترکیه خواست تا «قدر موسیقی و موسیقیدانها خودشان را خیلی بیشتر بدانند».
گفتنی است 29 نوامبر روز اعلام تاسیس جمهوری ترکیه به رهبری مصطفی کمال آتاترک بنیانگذار و نخستین رئیس جمهور ترکیه است. در این روز در تمامی مناطق ترکیه مراسمی از قبیل کنسرت، رقص، نمایشگاههای هنری و رویدادهای مختلف در جهت بزرگداشت این روز برگزار میشود.
