جزیره هنگام/ الهه سالاری/ خبرگزاری آناتولی
با دست اشاره میکند و میگوید: آن قایق صورتی مال من است. آن یکی قایق مادرم است. قایق سبزی که آنطرفتر پارک کرده برای دختر خالهام است.» در جزیره هنگام جای خودروها را قایقها در پارکینگها گرفتهاند. در هر گوشه و کناری، قایقی است که به خشکی آمده و پهلو گرفته است. توالی روزهای طوفانی هم به شلوغی پارکینگ قایقها کمک کرده است. اهالی قایقها یکدیگر را میشناسند و میدانند چه کسی به دریا رفته و کدام یک در جزیره مانده است.
از سالها پیش از زمانی که مردان با قایقهای بادبانی به تجارت میرفتند و ماهها در جزیره نبودند، زنان هنگامی برای امرار معاش در این جزیره صیادی میکردند. آنها در ماهیگیری قاعده و قانون خود را دارند و تنها به فکر کسب روزی از دریا نیستند. صیادانی که در گذشته با قایق چوبی به دل دریا میزدند امروز با لباس سنتی و برقع و تلفن همراه هوشمند، کار خود را انجام میدهند. زنی از جزیرهای بسیار کوچک، روی آب میرود و صید را به صورت زنده از شبکه اجتماعی اینستاگرام منتشر و همزمان مشتریهایش سفارشات خود را ارسال میکنند و به خشکی نرسیده، صید آن روزش را میفروشد.
خدیجه قدسینژاد، زن 24 ساله هنگامی که نوزادش را در خانه میگذارد و به دریا میرود؛ به آناتولی میگوید: ما زنان با تور ماهی صید نمیکنیم. زیرا ماهی که با قلاب صید میشود کیفیت و طعم بهتری دارد. از طرفی دیگر ماهیگیری با تور به محیط زیست آسیب میزند.
اما خدیجه که کسب و کارش مانند دهها هزار شغل اینستاگرامی دیگر در ایران بعد از فیلترینگ دچار چالش شده است، میگوید: وقتی اینستاگرام و واتسپ فیلتر شد، مشتریان ثابتم تلفنی سفارش میدادند اما مشتریان صفحهام حدود 80 درصد ریزش داشت. من دنبال کنندههای زیادی دارم. محصولات را از طریق فرودگاهی که نزدیک جزیره است به شهرهای مختلف ایران میفرستم. اما خانمهای دیگر به طور سنتی و کنار ساحل صیدشان را میفروشند.
خدیجه با اشاره به اینکه امروز زنان ماهیگیر جزیره، چشم انتظار مجوز صیادی هستند، اضافه میکند: چند سال است که دنبال مجوز صید برای خانمها هستیم. به استانداری و فرمانداری درخواست دادیم تا اینکه موضوع را رسانهای کردیم و حرف ما شنیده شد و قولش را به ما دادند. اخیرا اخباری مبنی بر صدور مجوز صیادی برای 30 زن جزیره منتشر شده است. با صدور مجوز به ما سهمیه سوخت تعلق میگیرد. میتوانیم تسهیلات بگیریم و قایقهایمان را تجهیز کنیم.
- گپ و گعده زنانه، روی دریا
مژگان شب تاری، یکی دیگر از زنان جزیره هنگام است که بیش از 18 سال است صیادی میکند، میگوید: این حرفه را از خالهام یاد گرفتم. نگران کار خانه نیستم اما وقتی ساعتهای طولانی روی آب هستیم نگران بچهها میشوم. ما صبحها بعد از اذان صبح به دریا میرویم تا ظهر. به خانه برمیگردیم و چند ساعت استراحت میکنیم و دوباره به دریا میرویم تا تاریکی شب.
او ادامه میدهد: گاهی که فصل صید یک ماهی خاص است، اگر شب مهتابی باشد چند قایق میشویم و به دریا میرویم و تا صبح مشغول ماهیگیری هستیم. وقتی تعدادمان زیاد است، روی آب حرف میزنیم و وقت میگذرانیم. گاهی هم با اشاره از راه دور به هم میفهمانیم که در نزدیکی ما ماهی هست و بقیه به این سمت بیایند.
مژگان که از 9 سالگی همراه با خالهاش به دریا میرفته و همزمان درس هم میخوانده است، اضافه میکند: علاقه خاصی به ماهیگیری دارم اما کار بسیار سختی است. به عنوان مثال وقتی دریا طوفانی میشود باید بتوانیم موتور را کنترل کنیم و خود را به ساحل برسانیم گاهی هم تماس تلفنی برقرار میکنیم و میخواهیم کسی به کمک ما بیاید. یکی دیگر از مشکلات ما تامین سوخت است چون مجوز صید نداریم باید سوخت را به صورت آزاد تهیه کنیم. ممکن است دو تا سه روز به دریا برویم و هیچ صیدی نداشته باشیم و فقط هزینه سوخت بپردازیم.
او درباره اینکه آیا مردان در کار با آنها همکاری میکنند یا نه، توضیح میدهد: همیشه تلفن به همراه دارم تا اگر قایق موتوریمان روی دریا خراب شود، با همسرم یا با پدرم تماس بگیرم. اگر موتور را روی آب قابل تعمیر نباشد با کمک قایق دیگر ما را به جزیره میرسانند.
