21 نوامبر 2025•بهروزرسانی: 23 نوامبر 2025
استانبول/ شاهین دمیر/ خبرگزاری آنادولو
کنفرانس «حقوق بینالملل تحت حمله؛ هجوم و دفاع» در تاریخ 15 و 16 نوامبر 2026 بهعنوان ادامهای از «مجمع گفتوگوی تهران» و با حضور گسترده مقامهای ارشد ایرانی، کارشناسان بینالمللی و پژوهشگران از کشورهای مختلف برگزار شد.
دکتر سرحان آفاجان، رئیس مرکز مطالعات ایران در ترکیه (ایرام) و استاد دانشگاه مرمره استانبول، که در این رویداد حضور داشت، در گفتوگو با خبرگزاری آنادولو روند نشست و پیامهای اصلی ایران را تشریح کرد.
رئیس ایرام با اشاره به ترکیب گسترده شرکتکنندگان گفت این کنفرانس «یکی از جامعترین برنامههای سالهای اخیر در تهران» بود و تقریباً تمام بدنه وزارت خارجه ایران، از وزیر تا مشاوران، در آن حضور یافتند. او افزود: «حضور معاون رئیسجمهور ایران، رئیس سازمان انرژی اتمی و شخصیتهای سیاسی از کشورهای مختلف، اهمیت ویژهای به این نشست بخشیده بود.»
تمرکز بر حمله 13 ژوئن اسرائیل به ایران
به گفته آفاجان، در مرکز سخنرانیهای مقامهای ایرانی بهویژه وزیر خارجه، حمله ۱۳ ژوئن اسرائیل به ایران قرار داشت. او گفت: «تقریباً همه سخنرانان تأکید کردند که این حمله با هیچیک از معیارهای حقوق بینالملل تطابق ندارد و اقدامی کاملاً غیرقانونی بوده است.»
آفاجان افزود که در کنار نام اسرائیل، آمریکا نیز در سخنرانیها مطرح شد، اما «تمرکز اصلی بر نقش مستقیم اسرائیل» بود.
تردید نسبت به نظم حقوقی جهانی
دکتر آفاجان توضیح داد که در نشست، پرسشهای مهمی درباره آینده نظم جهانی مطرح شد: آیا ساختار شکلگرفته پس از جنگ جهانی دوم هنوز معتبر است؟ آیا سازمان ملل و نهادهای حقوقی بینالمللی همچنان کارایی دارند؟ آیا حقوق بینالملل در برابر حملات اخیر فرسوده نشده است؟
او گفت: «ارزیابی کلی این بود که نظم حقوقی فعلی در معرض فشار و تضعیف قرار دارد، اما در عین حال مقامهای ایرانی تأکید کردند که حقوق بینالملل باید حفظ شود و نباید قربانی اقدامات اسرائیل گردد.»
پیام آشکار ایران: مذاکره همچنان روی میز است
به گفته آفاجان، یکی از برجستهترین نکات کنفرانس «تکرار چندباره واژه مذاکره» در سخنرانیهای مقامهای ایرانی بود. او افزود: «آنها یادآوری کردند که پنج دور مذاکره میان ایران و آمریکا در مسقط و رم برگزار شده بود و حتی دور ششم نیز در حال برنامهریزی بود که حمله انجام شد. تأکید داشتند که ایران میز را ترک نکرده و همچنان آماده گفتوگو است.»
رئیس ایرام نقل کرد که عباس عراقچی در این نشست گفته است: «اولین بمبهای اسرائیل در واقع روی میز مذاکره فرود آمد.»
پیام به کشورهای منطقه و نقش ترکیه
دکتر آفاجان با اشاره به حضور غیرمستقیم موضوع ترکیه در نشست گفت: وزیر خارجه ایران از موضع کشورهای همسایه، از جمله ترکیه، در محکومیت حمله اسرائیل تقدیر کرد و تأکید داشت که این برخورد برای ایران رضایتبخش بود.
او همچنین گفت پیام مهم دیگر ایران، تأکید بر تقویت همکاریهای منطقهای بود: «ایرانیها گفتند تجربه این بحران نشان داده که روابط منطقهای باید بیش از گذشته تقویت شود. این یک پیام روشن هم به کشورهای عربی و هم به ترکیه بود.»
آفاجان در پایان گفت: «این کنفرانس، علاوه بر بررسی چالشهای حقوق بینالملل، فرصتی برای مشاهده مستقیم نگاه تصمیمسازان ایران فراهم کرد. از نظر من، نشست بسیار منظم، موضوعمحور و از نظر محتوایی غنی بود.»
