12 سپتامبر 2020•بهروزرسانی: 14 سپتامبر 2020
استانبول/خبرگزاری آناتولی
آیتالله یوسف صانعی از مراجع منتقد حکومت «جمهوری اسلامی» ایران و علمای سرشناس این کشور امروز در سن 83 سالگی در یکی از بیمارستانهای قم بستری بود، امروز صبح دارفانی را وداع گفت.
براساس گفته یکی از مسئولان دفتر صانعی، پنجشنبه شب و به دلیل شکستگی از ناحیه دست و لگن در بیمارستان نکویی قم بستری شد و برای تامین فاکتورهای مورد نیاز کبد و کلیه تحت دیالیز قرار گرفت، اما حین دیالیز درگذشت. به گزارش دفتر او، «با توجه به وصیت آن عزیز سفرکرده، در ایام کرونا هیچگونه مراسم از تشییع و... برگزار نمیگردد».
صانعی علیرغم اینکه خیلی زودتر از برخی سیاستمداران مکلا و معمم نظامی کنونی حاکم بر ایران به حلقه آیتالله روحالله خمینی رهبر انقلاب این کشور پیوست و از یاران و شاگردان موفق او شد، تنها نیمدهه در ساختار حکومت باقی ماند و بار دیگر به حوزه علمیه و تالیف و تدریس روی آورد.
ارتباط با علمای غیرسیاسی و پژوهشگرانی مانند سیدحسین طباطبائی بروجردی، سیدمحمد محقق داماد میتواند یکی از دلایل ترجیح فعالیت علمی بر پست رسمی توسط صانعی باشد. او طی شش سال حضور در حکومت، مناصبی مانند عضویت در شورای نگهبان، دادستان کل و نمایندگی مجلس خبرگان را برعهده داشت.
او پس از کنارگذاشتن عبای قدرت فتاوی مهمی از قبیل، نفی شرط مرد بودن برای مرجعیت و قضاوت و مناصب حکومت، تساوی زن و مرد در قصاص و دیه، حق ارث همسر از تمام اموال شوهر، عدم حرمت خروج زن از منزل بدوم اذن مرد و غیره صادر کرد.
حجتالاسلام علیاصغر کیمیایی (66 ساله) از قدیمیترین و نزدیکترین شاگردان صانعی درباره او به خبرگزاری بینالمللی شیعه «شفقنا» گفته است:
«او (صانعی) به مفهوم اختیار گرفتن قدرت سیاسی و انحصار حکومت به فقها اعتقادی ندارند، بلکه ملاک قدرت سیاسی را رأی مردم میدانند. اگر ایشان میخواستند مقداری با وضع موجود راه بیایند، امروز باید در حکومت جایگاه متفاوتتری داشته باشند. ایشان وقتی سیاست را به این معنا میبینند که ارزش ها و اصول را زیر پا گذاشتند و هیچ ارزشی ثابت نیست به طور طبیعی از سیاست فاصله گرفته و در مصاحبه های متعددی که دارند از این نظر و مشی خود دفاع می کنند. نمونه آن اینکه فتاوی ایشان توسط تلویزیون، رادیو و حاکمیت خوانده نمیشود».
این دیدگاهها و همچنین رویکرد منتقدانه صانعی در قبال سیاستهای نظام باعث شد تا نهاد حکومتی «جامعه مدرسین حوزه علمیه قم» در سال 2009 اعلام کند او شایستگی مرجعیت را ندارد. وی از معدود علما و مراجع حامی جنبش سبز در همان سال نیز بود و دفتر و حسینیه وی در برخی شهرها، از جمله قم مورد حمله تندروهای مذهبی قرار گرفت.
وی در انتقاد از سیاستهای داخلی مقامات ایران گفته است: «امروز مردم نامحرم تلقی میگردند و جهل آنان در مسائل بر آگاهیشان ترجيح داده میشود و رسانههای متملق و دروغپرداز بر رسانههای مستقل، که چشمان بيدار جامعهاند، ترجيح داده میشوند».
این مرجع تقلید شیعه همچنین ظلم حکومت چین به اویغورهای مسلمان را چنین محکوم کرده است: «مقامات چینی به خود جرأت دادهاند تا به حریم و حقوق انسان های بیدفاع تجاوز نمایند و میکوشند با انتساب این اعتراضات به عوامل خارجی، هرگونه اقدام و اعتراض بینالمللی و مردمی را از سوی دیگر کشورها خاموش سازند».
صانعی در مصاحبه با روزنامه «الشرقالاوسط»، «ریشه بسیاری از مشکلات اساسی جامعه را موضع ایران در مسئله پرونده هستهای» دانسته و خاطرنشان کرده است: «انتقادهای دولت (احمدینژاد) به جامعه بینالملل به وجهه ایران ضربه میزند و به منزوی شدن ایران میانجامد و حمله هوایی آمریکا و تحریمهای جدیدی را به دنبال دارد».
این رویکردهای او در قبال سیاست های داخلی و خارجی و همچنین نظرات جدیدش در زمینه حقوقی و فقهی موجب شد تا خبرگزاری حکومتی «فارس» در سال 2013 طی گزارشی مفصلی با استناد به کتاب «بازخوانی دیدگاههای سیاسی و فقهی آیتالله صانعی» که توسط امید حسینی تالیف و از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است، با اشاره به «تغییر رادیکالی و چرخش فکری» او، این مرجع تقلید را شدیدا مورد انتقاد قرار دهد.
