آنکارا/خبرگزاری آناتولی
قدرت سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در بازارهای جهانی به دنبال عدم موفقیت در کاهش میزان عرضه نفت و جدایی شماری از اعضای آن به تدریج کاهش یافته، به گونه ای که برخی کارشناسان معتقدند این سازمان در آینده نزدیک لغو می شود.
اوپک طی 3 سال گذشته نتوانست با کاهش میزان عرضه، قیمت جهانی نفت را کاهش دهد. از سوی دیگر قطر نیز امسال از عضویت در این سازمان خارج شد. اکوادور نیز خواستار خروج از آن در سال آینده شده است.
خروج اندونزی، قطر و اکوادور از اوپک، عدم صادرات نفت از سوی ایران به دلیل اعمال تحریم توسط ایالات متحده آمریکا، سیر نزولی تولید نفت خام ونزوئلا و توافق کاهش تولید نفت با روسیه باعث کاهش سهم 14 کشور عضو اوپک در بازار جهانی تا 29 درصد شده است.
سازمان اوپک در سال 1960 با هدف افزایش قیمت جهانی نفت و تشکیل بلوکی در مقابل شرکتهای بین المللی نفتی توسط عربستان سعودی، عراق، کویت، ایران و نزوئلا آغاز به کار کرد. طی سالهای 1962 تا 1975 کشورهای بزرگ تولید کننده نفت؛ قطر، امارات متحده عربی، اندونزی، لیبی، نیجریه، الجزایر و اکوادور به آن ملحق شدند.
با افزایش شمار اعضا سهم اوپک در بازار جهانی نفت در دهه 70 میلادی تا 70 درصد افزایش یافت. اوپک همچنین کنترل میزان عرضه جهانی نفت و قیمت آن را در دست گرفت.
محمد بارکیندو، دبیر کل سازمان اوپک پیشروی عضویت آنگولا در سال 2007، اکوادور در سال 2017 و جمهوری کنگو در سال 2018 شد. او همچنین به بازگشت گابون که طی سالهای 1975 تا 1995 عضو بود به اوپک در سال 2016 کمک کرد.
از سوی دیگر اکوادور که در سال 1973 عضو اوپک شد جهت افزایش تولید در سال 1992 از آن خارج شد. این کشور در سال 2007 مجددا به عضویت اوپک درآمد، اما اکنون با اشاره به ضرر اقتصادی وارد آمده به این کشور با تصمیمات اخیر اوپک اعلام کرد که اول ژانویه 2020 از آن خارج خواهد شد.
قطر نیز که با ادعای حمایت از ایران توسط عربستان سعودی و متحدانش در خاورمیانه به انزوا کشانده شد امسال به عضویت 58 ساله اش در اوپک پایان داد.
ایران که به دلیل تحریمهای آمریکا قادر به صادرات نفت نیست از سوی عربستان سعودی که رقیب آن در خاورمیانه به شمار میرود، در اوپک به انزوا کشانده شده است.
ونزوئلا که از بزرگترین ذخایر نفت جهان برخوردار است، به دلیل رکود اقتصادی سطح تولید نفت خام خود را کاهش داده و روند تولید در لیبی نیز به دلیل جنگ داخلی بعضا با وقفه همراه است.
اندونزی یکی از 20 اقتصاد بزرگ جهان که در سال 1962 به اوپک پیوست و با آغاز صادرات نفت در سال 2008 از آن جدا شد، در سال 2016 مجددا عضو اوپک شد اما یازده ماه بعد خواستار تعلیق عضویت خود به دلیل توافق قطع تولید اوپک و روسیه شد.
یکی از دلایل عمده کاهش سهم اوپک در بازارهای جهانی به افزایش سطح تولید نفت رستی آمریکا از طریق فناوری حفاری افقی و شکاف هیدرولیک بازمیگردد.
ایالات متحده به عنوان بزرگترین تولید کننده نفت خام در جهان طی ده سال اخیر با پشت سر گذاشتن غولهای نفتی چون عربستان سعودی و روسیه، 13 درصد از سهم بازار جهانی را به خود اختصاص داده است. این درحالی است که رقم مذکور 10 سال قبل تنها 6 درصد بود.
جبران کاهش تولید نفت خام از سوی عربستان سعودی که براساس توافق بین کشورهای غیر عضو به رهبری روسیه با اوپک، صورت گرفت؛ نیز از دیگر دلایل کاهش سهم این سازمان به شمار میرود.
