21 نوامبر 2016•بهروزرسانی: 22 نوامبر 2016
آنکارا/ خبرگزاری آناتولی
سازمان همکاری شانگهای که دارای شش عضو اصلی؛ چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان است، به دنبال اظهارات اخیر رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه مجددا مطرح شده و به عنوان یک سازمان تاثیرگذار در جغرافیایی اوراسیا به نظر می رسد.
این سازمان طی 20 سال گذشته پس از تشکیل آن به یک سازمان مهم بینالمللی که به پتانسیل ایجاد توازن در جهان یک قطبی به مرکزیت غرب دست یافته است، تبدیل شده است.
پس از تعیین ترکیه به عنوان شریک گفتگوی سازمان همکاری شانگهای در سال 2012 فرصتهای جدید برای گسترش و تعمیق روابط دوجانبه و چندجانبه با کشورهای عضو این شازمان ایجاد شد.
براقراری ثبات و امنیت در آسیا که در میان اولیتهای سازمان همکاری و شانگهای قرار می گیرد، جغرافیا و روابط تاریخی، فهنگی و دینی کشورهای عضو این سازمان برای ترکیه حائز اهمیت فراوان است.
انتظار می رود ترکیه به عنوان شریک گفتگوی نقش ویژه و تاثیرگذاری در این سازمان داشته باشد. ترکیه و کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در زمینه مبارزه با تروریسم نیز همسو هستند.
مطرح شدن سازمان همکاری شانگهای که چین و روسیه دو قدرت نظامی جهان از جمله اعضای اصلی آن هستند، با انجام مانور و برگزای آموزشهای نظامی خود از سال تشکیل آن تا کنون موجب ایجاد نگرانیهای شدید به ویژه در کشورهای غربی شده بود و شایعات مبنی بر اینکه سازمان همکاری شانگهای به «ناتو برای مبدل شرق خواهد شد» را به همراه داشته بود.
چین، یکی از تاثیرگذارترین اعضای این سازمان تاکید کرده بود که سازمان همکاری شانگهای قطعا در صدد انجام فعالیتهای علیه هیچ کشوری غیر عضو خود نیست، به موجب مقصد آن در راستای رسیدن به صلح گامهای امن بر می دارد و تبدیل این سازمان به یک قدرت نظامی یا سیاسی مطرح نیست.
سازمان همکاری شانگهای علاوه بر مشارکتهای نظامی خود با اهداف و تصمیمات اقتصادیش نیز جلب توجه می کند که آرزوی این سازمان از تشکیل بانک بینالمللی توسعه از نمونههای اهداف آن است.
این تشکیلات که در حال حاضر در تعداد زیادی زمینه نظیر مبارزه با مواد مخدر، قچاق انسان و تروریسم همکاری می کند، با جمعیت و مناطق وسیع دربرگیرنده خود نگرش آماده همکاری در زمینههای مختلف نشان می دهد.
پایههای سازمان همکاری شانگهای در سال 1996 با تشکیل «گروه شانگهای 5» به منظور خلع سلاح مناطق مرزی چین، روسیه، قرقیزستان، تاجیکستان و قزاقستان و تشویق همکاریهای منطقهای گذاشته شد.
ازبکستان در 15 ژوئن 2001 که تاریخ تشکیل رسمی آن است، ششمین عضو اصلی این تشکیلات شد. شرکت هندوستان و پاکستان در این سازمان نیز در نشست اخیر آن در ماه ژوئن در تاشکند؛ پایتخت ازبکستان قابل شده بود.
انتظار می رود این دو کشور در نشست آینده سازمان همکاری شانگهای در آستانه در2017 به عنوان عضو کامل این سازمان شناخته شود.
براساس دادههای سازمان ملل متحد جمعیت مجموع 6 کشور عضو سازمان همکاری شانگهای که حدود 22 درصد جمعیت تخمینی کل جهان در سال 2015 که 7.4 میلیارد نفر اعلام شده بود را تشکیل می دهد، 1.6 میلیارد نفر محاسبه شده است. انتظار می رود با عضویت هندوستان و پاکستان نیز این میزان به 42 درصد افزایش یابد.
تعیین ترکیه به عنوان شریک گفتگوی سازمان همکاری شانگهای که در سال 2011 برای رسیدن به این مقام مراجعه کرده و در اجلاس سران کشورهای عضو این سازمان در سال 2012 در پکن تصویب شده بود، گسترش همکاری در حوزههای فرهنگی و اقتصادی به ویژه در عرصههای امنیت منطقهای، مبارزه با تروریسم، مهار قچاق مواد مخدر و ارتکاب جرایم سازمان یافته را پیشبینی می کند.
پیشنهاد احتمالی ترکیه برای عضویت در این تشکیلات باید به تصویب تمامی اعضای آن برسد.
گفتنی است روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجکستان شاید نگرش مثبت در قبال عضویت ترکیه در سازنام همکاری شانگهای داشته باشند. از سوی دیگر، چین در باره این موضوع بدلیل مسائل مختلف بیطرف مانده است.
براساس دادههای بانک جهان در پایان سال 2015 حجم اقتصاد کل کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای 12.5 تریلیون دلار بود. سهم شش کشور مذکور در اقتصاد جهان در پنج سال اخیر از 13 درصد به میزان 17 رسیده است.
اگر اقتصاد هند و پاکستان نیز به این میزان اظافه شود، سازمان همکاری شانگهای به 20 درصد اقتصاد جهان که در پایان سال 2015 حدود 73.5 تریلیون دلار بود، می رسد.
بر اساس گزارش ماه اکتبر صندوق بین المللی پول٬ اقتصاد 6 کشورعضو شانگهای در سال 2015 - 2011 سالانه 5.6 درصد رشد پیدا می کند. اقتصاد ترکیه نیز طی پنج سال اخیر سالانه 4.4 رشد پیدا می کند.
بر اساس گزارش سازمان آمار ترکیه ٬ صادرات 7.7 میلیارد دلاری از مجموع صادرات 143.8 میلیارد دلاری ترکیه در سال 2015 با کشور های شانگهای انجام داده است. واردات ترکیه نیز در همان دوره با این کشور ها 47.4 دلار بوده است.کشورهای عضو سازمان همکاری های شانگهای به منابع بزرگ انرژی صاحب شوند باعث اهمیت بیشتر این گروه می شود.
بر اساس داده های BP در گزارش ماه ژوئن، تقریبا 9 درصد ذخایر نفت اثبات شده و بیش از 20 درصد ذخایر گاز اثبات شده در کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای است.
تعهد پرداخت 10 میلیارد دلار وام طی 10 سال برای حمایت از توسعه اقتصادی شانگهای از وسی چین، دومین قدرت اقتصادی جهان به کشورهای عضو از نشانه های قدرت اقتصادی این گروه است.
